آیا مذاکرات ایران و عربستان به نتیجه می‌رسد؟

در روزهای اخیر اخبار مختلفی مبنی بر دیدار مقامات ایران و عربستان در بغداد و احتمالا جاهای دیگر خبرساز شده است. از جزئیات چیز زیادی منتشر نشده اما آیا مذاکرات ایران و عربستان به نتیجه می‌رسد؟

در دور دوم مذاکرات برجام در وین خبری مبنی بر حضور عربستان در وین منتشر شد هر چند زیاد در مورد آن صحبت به میان نیامد.

پیشینه حضور عربستان در وین و مذاکرات برجامی به درخواست امانوئل مکرون؛ رئیس‌جمهور فرانسه برمی‌گردد که خواهان حضور کشورهای حاشیه خلیج فارس و در رأس آنها عربستان در مذاکرات وین شده بود.

دلیل این امر نیز دخالت‌های منطقه‌ای حکومت ایران بود که برخی کشورهای منطقه را به ستوه آورده بود.

سفارت‌ عربستان در سال ۱۳۹۴ در تهران و کنسول‌گری‌اش در مشهد مورد هجوم لباس‌شخصی‌های وابسته به سپاه پاسداران و خامنه‌ای قرار گرفت و از آن پس عربستان روابط دیپلماتیک خود را با ملایان قطع کرد.

حضور عربستان در وین و شروع مذاکرات با ایران در عراق

از حضور و نقش عربستان در وین در دور دوم مذاکرات در ۳۱ فروردین تنها خبری منتشر شد، اما بعد از آن بود که خبرهای جدیدی مبنی بر دیدار مقامات حکومت ایران و عربستان در عراق به رسانه‌ها درز یافت.

پیش از آن البته مصطفی‌ الکاظمی نخست‌وزیر عراق در سفری به عربستان در ۱۱ فروردین به عربستان اطمینان داده بود «عراق هرگز به پایگاه حملات به عربستان تبدیل نخواهد شد».

این اظهارات الکاظمی در آنجا معنای بیشتری می‌یابد که توجه کنیم عراق در حال حاضر تبدیل به کشوری شده که ملایان ایران اهداف خارجی به ویژه پایگاه‌های نظامی آمریکایی را به کرات مورد حملات خود قرار می‌دهند.

اما گویا دلیل اصلی سفر چیز دیگری بوده آماده‌سازی زمینه برای مذاکرات بین تهران و ریاض.

عربستان از جنوب، آماج حملات حوثی‌های یمنی وابسته به ملایان تهران است.

برآیند این دو، پیش‌زمینه‌ای به ما می‌دهد که جرقه‌های اولین دیدارها بین ایران و عربستان با این اطمینان الکاظمی به عربستان، زده شده باشد.

الکاظمی البته پیش از آن و در زمستان ۱۳۹۹ سفر مشابهی به تهران کرده بود.

آنطور که بعد فایننشال‌تایمز در ۲۹ فروردین فاش ساخت اولین دور مذاکرات ایران و عربستان در روز ۲۰ فروردین در بغداد صورت گرفته بود بدون اینکه تا ۹ روز بعد خبری به رسانه‌ها درز پیدا کند.

گروهی ۵ نفره از مقامات عربستانی به سرپرستی خالد ابن علی الحمیدان رئیس سازمان اطلاعات عربستان و شماری از مقامات شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران به ریاست سعید ایروانی معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و برخی از فرماندهان نیروی قدس سپاه پاسداران در این مذاکرات شرکت داشته‌اند.

مبنای این مذاکرات موضوع حملات حوثی‌ها و انصارالله یمنی به خاک عربستان و اقدامات مخرب حزب‌الله لبنان در لبنان و منطقه بوده است.

باز هم سیاست انکار

بعد از نشر و درز خبر، هر دو طرف انجام مذاکرات را انکار کردند، اما رویترز در ۳۰ فروردین اعلام کرد یک مقام ایرانی اعلام کرده که ایران در مذاکره با عربستان در عراق به پیشرفتی نرسیده است.

این مقام ناشناس ایرانی اعلام کرد که این دیدار با درخواست عراق انجام شده است.

 اما عربستان دو روز بعد یعنی در ۳۱ فروردین در وین در مذاکرات برجامی حضور یافت البته با کمترین انعکاس خبری.

در همین روز ایرج مسجدجامعی سفیر ایران در عراق اعلام کرد حکومت ایران از میانجیگری بغداد بین ایران و کشورهای منطقه استقبال می‌کند.

ظواهر امر نشان می‌دهد الکاظمی به عنوان میانجی بین ملایان ایران و مصر و اردن نیز ایفای نقش کرده است.

در آخرین اظهارنظر اما برهم صالح؛ رئیس‌جمهور عراق در  روز چهارشنبه ۱۵ اردیبهشت اعلام کرد کشورش بیش از یک باز مذاکرات ایران و عربستان را میزبانی کرده است.

نگرانی ایران از بهبود روابط عربستان با اسرائیل

در اینجا به سوال اول برمی‌گردیم؛ آیا مذاکرات ایران و عربستان به نتیجه می‌رسد؟ یکبار وضعیت روابط ایران با عربستان و منطقه را مرور می‌کنیم تا شاید پاسخ خود را نشان دهد.

عربستان در چند سال اخیر همواره توسط حوثی‌ها و انصارالله یمنی و به نیابت از ایران، مورد حملات موشکی، پهبادی و… قرار گرفته [حملات حوثی‌های یمن به عربستان و پیامدهای آن] و به رغم تمایل عربستان به حل مشکل یمن در چارچوب دیپلماتیک، این حملات کماکان ادامه دارد.

از سوی دیگر در درون ایران، جریان‌های وابسته به سپاه پاسداران و خامنه‌ای آشکارا از «فتح مکه» سخن می‌گویند!

از دیگر دلایل این مذاکرات می‌توان به بهبود روابط اسرائیل با برخی از کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس اشاره کرد.

ممکن است دامنه بهبود روابط کشورهای عربی با اسرائیل، به عربستان نیز کشیده شود امری که به روشنی دشمنی حکومت ایران با آن را در پی خواهد داشت.

دخالت‌‌های نظامی و غیرنظامی و تحریکات ملایان در کشورهای همسایه عربستان که هم‌پیمان این کشور محسوب می‌شوند نیز کماکان ادامه دارد تا بدانجا که ریاض برای مهار این دخالت‌‌ها، خواهان حضور در مذاکرات برجام و گسترش برجام از مقوله‌‌ای صرفا هسته‌ای به سایر مقولات از جمله دخالت‌های منطقه‌ای و موشکی حکومت ایران شده است.

ملایان در سال‌های اخیر همچنین طرح ترور عادل‌ الجبیر؛ سفیر پیشین عربستان در آمریکا و وزیر خارجه پیشین عربستان را در کارنامه خود دارند.

یک احتمال دیگر را نیز می‌توان به عنوان دلیل انجام این مذاکرات در عراق عنوان کرد، کنارگذاشتن عربستان و به تبع آن سایر کشورهای خلیج‌فارس از مذاکرات وین.

چرا که خطر و ریسک حضور عربستان در مذاکرات برجام و در حضور طرف‌های قدرتمند بین‌المللی قطعا می‌تواند به ضرر حکومت ایران تمام شود، بنابراین ایران تصمیم گرفته تا در خارج از میز وین، مذاکرات مهندسی‌شده‌ای را در خلوت با عربستان پیش ببرد که در آن صورت بعید به نظر می‌رسد این مذاکرات به نتیجه‌ای برسد.

عربستان نیز شاید دارد به عنوان اتمام حجت، تمامی راه‌ها از جمله مذاکرات مستقیم برای حل مناقشاتش با تهران را می‌پیماید اما از آنجایی که به درصد کمی احتمال می‌دهد ملایان از اعمال مخرب خود دست بردارند، [اقدامات مخرب ایران در خاورمیانه و مذاکرات برجام] در آینده درباره این موضوع در برابر جامعه بین‌المللی حرف بیشتری برای گفتن خواهد داشت تا حکومت ایران.

باید منتظر ماند و به وین و بغداد چشم دوخت تا دید که مذاکرات ایران و عربستان به نتیجه می‌رسد یا تنها یک فریب بوده است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)