یازدهمین دوره ی انتخابات ریاست جمهوری در ایران روز ۲۵ خرداد برگزار می شود. انتخاباتی که به نظر می رسد نسبت به همه ی انتخابات پیشین از پیچیدگی ها و شاید حساسیت های بیشتری برخوردار است. اخبار روز پرسش هایی را پیرامون این انتخابات با عده ای از فعالین سیاسی اپوزیسیون مطرح کرده است. در زیر پاسخ های دکتر کاظم کردوانی را می خوانید.
دکتر کاظم کردوانی جامعه شناس و پژوهشگر است:

اخبار روز: مهلت ثبت نام انتخابات ریاست جمهوری تمام شده و هاشمی رفسنجانی و اسفندیار مشایی به جمع کاندیداها پیوسته اند. ارزیابی شما از صحنه انتخابات چیست، کدام یک از کاندیداها مطلوب آقای خامنه ای است؟

دکتر کاظم کردوانی: اگر رحیم مشایی و هاشمی رفسنجانی رد صلاحیت نشوند، که بعید است چنین شود، احتمالاً ما با یک جریانِ چهار ضلعیِ اصلی روبه رو خواهیم بود . به گمان من یک ضلع آن هاشمی رفسنجانی است و ضلع دیگر رحیم مشایی . در طیف محافظه کاران سنتی، اصول گرایان، یا به تعبیر دیگری طیف نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی به علت پراکندگی این طیف و چند گانگی های و سردرگمی ها موجود در آن هنوز نمی توان از توافق آنان بر سر یک نامزد انتخاباتی سخن گفت . بعد از ثبت نام هاشمی رفسنجانی، این طیف بیش از هر زمان دیگری با مشکلات عدیده ای رو به رو است . در درون این طیف از یک سو عده ای بر اصول گرایی خود پافشاری می کنند و خواهان فرستادن یک نامزد « تمام عیار ارزشی » به میدان هستند و از سوی دیگر عده ی دیگری که خطرات پیش روی خود را به درستی درک کرده اند، خواهان حضور یک تنه و متحد برای بالابردن بخت خود در پیروزی هستند . اگر نامزدهای اصلی این طیف را سعید جلیلی و یک نفر از ائتلاف سه نفره ی حداد عادل و ولایتی و قالیباف بدانیم، مشکلات آنان بیش تر آشکار می شود . سعید جلیلی، در صورت توافق همه ی این طیف، می تواند از پیشتیبانی مجموعه ی امکانات اصول گرایان، ائمه ی جمعه و شبکه های آشکار و پنهان آنان و بسیج و مراکز قدرت سپاه … برخوردار شود . اما، در همین حد می ماند و نمی تواند لایه های خاکستری جامعه را به خود جلب کند . اگر توافقی بر سر نامزد ائتلاف سه نفره صورت بگیرد، تنها قالیباف است که امکان بسیج یک بخش از لایه های خاکستری را دارد . اما معلوم نیست که اولاً در درون همین ائتلاف با میدان آمدن قالیباف توافقی صورت بگیرد و از سوی دیگر قالیباف تنها کسی است که می تواند یک بخش از رأی های هاشمی رفسنجانی را بگیرد، اما این موضوع به نفع رحیم مشایی تمام خواهد شد . به ضرر رهبر جمهوری اسلامی .
البته همه ی این سخن ها یک پیش شرط دارد و آن هم پاسداری و امانت داری از رأی ها ریخته شده است . به این معنا که توازن قوا به گونه ای باشد که امکان تقلب و جا به جایی صندوق ها را تقریباً ناممکن بسازد . به نظر می آید که این بار امکان دستبرد به صندوق های انتخاباتی به آسانی امکان پذیر نیست . به خصوص از این جهت که امروز مجریان برگذاری انتخابات یک دست نیستند و رقابت شدیدی میان آنان حاکم است . اما، اگر اراده ی حکومت بر این استوار شود تا یک بی آبرویی بزرگ را به جان بخرد، اما فرد مورد نظر خود را به جامعه تحمیل کند همه ی این ارزیابی ها و گمانه زنی های ما از دستور کارِ عملی صحنه ی سیاست امروز ایران خارج می شود .
به گمان من نامزدهای مطلوب رهبر جمهوری اسلامی یکی سعید جلیلی است و دیگری علی اکبر ولایتی . اما هر دوی این دو گزینه در وضعیت امروز صفحه ی شطرنج سیاسی ایران در موقعیت بسیار دشواری قرار دارند .

اخبار روز: چگونه می توان بر روند جاری انتخابات ریاست جمهوری تاثیر گذاشت؟ هداف رهبری حکومت سوءاستفاده از میزان بالای مشارکت مردم و ایجاد دولت مطیع است. این هدف را چگونه می توان خنثی کرد و روند انتخابات را درجهت خواست مردم سمت داد؟

دکتر کاظم کردوانی: به گمان من در این انتخابات می بایست فعالانه شرکت کرد . نخستین قدم این شرکت فعال، طرح فعال مطالبات است . البته ی همه ی این موضوع برمی گردد به نوع واکنش جامعه . هرچند که ما در موقعیت سال ٨٨ نیستیم که در آن تقریباً از شش ماه پیش از انتخابات، موضوع انتخابات و نوع شرکت در آن آرام آرام به یک موج بزرگ جنبش اجتماعی رسید، اما امروز هم به رغم فاصله ی کوتاهی که به روز انتخابات مانده است نمی توان حرکت مردم را نادیده گرفت . و احتمال تکان خوردن جامعه را نادیده انگاشت . طرح مطالبات هم در تکان دادن جامعه و هم در سمت و سوی احتمالی پیدایش یک حرکت اجتماعی بسیار تعیین کننده است . از نگاه من نیروی های سیاسی و اجتماعی و مدنی کشور می بایستی با خواسته های مشخص خود به میدان بیایند و آن چنان فضای مطالباتی را سامان بدهند که نامزدهای انتخاباتی نتوانند به این خواسته ها بی اعتنا بمانند .

تنها در این صورت است که از جا کنده شدن احتمالی جامعه برای شرکت در انتخابات می تواند هم نامزدها را در برابر آزمایش ملموس و آشکار محک بزند و هم روند انتخابات را در جهت خواست مردم سمت بدهد . در همین خصوص می توانم مثالی بزنم برای دوستانی که در خارج کشور طرفدار شرکت در انتخابات و رأی گیری هستند، افزون بر همه ی خواسته های خود، دست کم می توانند بر یک حق معین که به زندگی سیاسی و اجتماعی و مدنی و شهروندی آنان ارتباط دارد پافشاری کنند و آن هم حق برگشت شرافتمندانه به خانه و آب و خاک خود، ایران، است .

اخبار روز: خواست های مردم از این انتخابات چیست؟

دکتر کاظم کردوانی: روشن است که قشر ها و لایه های مختلف مردم خواسته های متفاوتی دارند . اما با توجه به وضعیت امروز جامعه ی ایران، دست کم می توان از دو خواست مشترک اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران سخن گفت . یکی سروسامان دادن به وضعیت اقتصادی و رها کردن مردم از این هیولای «کاسه ی چه کنم » و دیگری سروسامان دادن به وضعیت بین المللی ایران و رفع تحریم ها و خطر جنگ است . طبیعی است که آزادی خواهان ایران به غیر از این دو خواسته، موضوع آزادی و رفع همه ی قوانین سرکوب گرانه در همه ی ساحت های اجتماعی را خواهانند. بخش های بزرگی از جامعه خواهان جدایی دین از حکومت و پایان یافتن تبعیض در همه ی عرصه های اجتماع هستند. امروز بسیاری از همه ی آن هایی که در این سال ها حقوق شان پایمال شده است، آرزویی جز دست یابی به این حقوق ندارند. آزادی خواهان ایران جنبش بزرگ اجتماعی سبز را از یاد نبرده اند و خواهان آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی و پایان حصر آقایان موسوی و کروبی و خانم رهنورد هستند. و در این کارزار انتخاباتی این خواست ها را مطرح و مطالبه می کنند.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)