آمادگی کوبا در رویارویی با فجایای طبیعی موجب شرمساری ماست“.

ریچارد ارستاد، کمیته‌ی خدمات‌رسانی به دوستان امریکا۱

چند فاکت

در ۱۳ سال گذشته کوبا در معرض ۱۶ طوفان‌ گرمسیری قرار گرفتدر ادامه به برخی از این فجایع نگاهی می‌اندازیم.

۴ نوامبر ۲۰۰۱طوفان میشل

مقیاس سفیرسیمپسون۲۴

تأثیرگذاری بر ۴۵٪ از قلمرو کشور، ۵۳٪ از جمعیت، پیامدهای اقتصادی یک میلیارد دلار.

بالاترین سرعت باد۲۱۶ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۷۱۲ هزار نفرتعداد افراد در پناهگاه‌های عمومی ۲۷۰ هزار نفر

مرگ و میر۵ نفر

۲۰ سپتامبر ۲۰۰۲طوفان ایزودور

مقیاس سفیرسیمپسون۲

این طوفان ۶ ساعت در استان پینار دِل ریو، و ۱۲ ساعت در کوبا ادامه داشت.

بالاترین سرعت باد۱۶۰ کیلومتر بر ساعت

بالاترین سرعت تندباد۲۲۰ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۲۸۰ هزار نفر (به‌علاوه حیوانات اهلی)

۱ اکتبر ۲۰۰۲طوفان لیلی

مقیاس سفیرسیمپسون۲

بالاترین سرعت باد۱۱۰ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۱۶۵،۸۳۰ نفر

پناهگاه‌های عمومی۸۶ هزار نفر

۱۳ آگوست ۲۰۰۴طوفان چارلی

مقیاس سفیرسیمپسون۲

بالاترین سرعت باد۲۲۰ کیلومتر بر ساعت

بالاترین سرعت تندباد۲۸۰ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۱۴۹ هزار نفر

مکانهاوانا و استان پینار دِل ریواین طوفان ۶ ساعت به‌طور ممتد در پینار دل ریو باقی ماند.

۱۲ سپتامبر ۲۰۰۴طوفان ایوان

مقیاس سفیرسیمپسون۵

بالاترین سرعت باد۲۵۰ کیلومتر بر ساعت

بالاترین سرعت تندباد۳۱۰ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر

مکانایزلا دِلا خوِونتود و پینار دِل ریو

۵ جولای ۲۰۰۵طوفان دنیس

مقیاس سفیرسیمپسون۴

بالاترین سرعت باد۲۴۰ کیلومتر بر ساعت

تخلیه۶۰۰ هزار نفر

 

 

کوبا چطور از پس این طوفان‌ها برمی‌آید؟

اول؛ برنامه و طرح می‌ریزنددر کوبا این برنامه مقیاس ملی، استانی، شهری و روستایی و حتی محله‌ای را پوشش می‌دهد و در تمامی این سطوح مؤسساتی برای اجرای طرح وجود دارد.

دوم؛ همکاری (”شبکه‌ای از داوطلبان، امدادگران و مسئولان بهداشت عمومیِ آموزش‌دیده و باوجدان که همگی با هم کار می‌کنند“). در واقع، بر سازمان‌دهی کنترل بحران در محلات تکیه می‌کنند؛ علاوه‌بر این، موفقیت‌شان به خود مردمی که بناست تخلیه شوند هم بستگی دارد (مردم در محله‌های زندگی‌شان به یکدیگر کمک می‌کنند).

سوم؛ کل جمعیت کشور درباره‌ی طوفان‌های گرمسیری و مقیاس سفیرسیمپسون آموزش می‌بینند (حتی در مدارس برای کودکان مسائل ریاضی برای تعیین حرکت مسیر طوفان در نظر گرفته شده است).

چهارم؛ به طور مداوم راجع به طوفان اطلاع‌رسانی کرده و اعلام می‌کنند که متناسب با سطح خطر و شرایطی که ممکن است پیش بیاید، چه اقداماتی باید صورت گیردرسانه‌های اصلی به نحوی اخبار و راهکارها را منتقل می‌کنند که برای مردم فهم‌پذیر باشد.

پنجم؛ با کمک‌گرفتن از تلویزیون، رادیو و سازمان‌های محلی (مانند کلیسا، مدرسه و پلیسبه کنترل فجایع طبیعی بالاترین میزان ممکنِ اهمیت داده می‌شود.

ششم؛ از رهبران سیاسی ملی و متخصصان برای ارتباط‌گیری با مردم استفاده می‌کنند و خود رهبران کشوری در کنار مردم به میانه‌ی طوفان می‌روند، تا مردم احساس نکنند فراموش شده‌اند.

هفتم؛ در زمان‌هایی که فصل طوفان نیست، طرح‌های تخلیه‌ی اضطراری مردم را تمرین می‌کنند.

هشتم؛ زمانی که خطر طوفان در شکل یک اختلال هوایی در شرق کارائیب مشاهده می‌شود، کانال‌های تلویزیونی و شبکه‌های رادیویی در سرتاسر کشور روند تغییرات این خطر بالقوه را به‌طور روزانه پیگیری می‌کنندامور کل کشور در طی این دوره تا وقتی که خطر طوفان رفع شود، بر اساس اقدامات احتیاطی پیش می‌رود.

نهم؛ مردم این کشور می‌داند که بسته به مکان و شدت طوفان احتمالی چه اقداماتی، در چه زمانی و به چه شکلی ضروری هستندعلاوه‌براین، «نیروی دفاعی مدنی» در صورت بروز طوفان اطلاعیه‌های متناسبی در جراید منتشر می‌کند.

دهم؛ تخلیه‌ی اضطراری حداقل۲۴ ساعت پیش از برخورد طوفان با خاک کشور انجام می‌شود.

یازدهم؛ تخلیه بر مبنای طرح مشخص و دقیق ملی، منطقه‌ای و محلی انجام می‌پذیردهمه‌ می‌دانند که به کدام نقطه‌ باید بروند تا از آنجا به مقصد تخلیه‌ی اضطراری منتقل شوندطرح تخلیه بر مبنای محل زندگی (خانهافراد آماده شده و اجرایی می‌شودکسانی که ممکن است در برهه‌ی تخلیه در مکانی غیر از خانه‌هایشان باشند نیز می‌دانند که باید خود را به چه مکانی برسانندپزشک هر محله مسئولین تخلیه را همراهی می‌کند تا آنها از تاریخچه‌ی پزشکی و نیازهای تخلیه‌شوندگان مطلع باشنددر نتیجه، افراد با نیازهای خاص به پناهگاه‌هایی منتقل می‌شوند که تجهیزات پزشکی متناسب با آنها فراهم باشد.

دوازدهم؛ مردم قبلاً این مقصد تخلیه را دیده‌انداین فضاها به آب، خوراک و لوازم خواب و سرویس بهداشتی مجهزند.معمولاً مقصد تخلیهْ منزل اقوام و دوستان است که در مکان‌های کم‌خطر واقع شده‌اند.

سیزدهم؛ چند ساعت قبل از برخورد طوفان به منطقه برق و گاز قطع می‌شوند.

چهاردهم؛ دولت منابع مورد نیاز برای تخلیه‌ای اضطراری را فراهم می‌کندسازمان فرماندهی و کنترل باتجربه، پرسنلی که برای اجرای طرح تخلیه آموزش دیده‌اند، دسترسی به اطلاعات مربوط و جاری برای تمامی کسانی که در تخلیه، حمل‌ونقل، خورد و خوراک، خدمات پزشکی و پذیرش تخلیه‌شدگان دست دارندمردمی که قرار است تخلیه شوند، خود بخشی از منابعی هستند که در جهت تخلیه‌ی اضطراری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در سال ۲۰۰۵، یان اِگِلند، مسئول هماهنگیِ امدادرسانیِ اضطراری در سازمان ملل متحد، به این نکته اشاره کرد که مشاهده‌ی برنامه‌ی کوبا نشان می‌دهد که در ایالات متحد معمولاً ”هیچ تیتری در رسانه‌ها در ارتباط با پیش‌گیری از آسیب‌های طوفان دیده نمی‌شود“به همین ترتیب، ما به‌ندرت درباره‌ی آمادگیِ یکتا و مشارکتیِ کوبا چیزی می‌شنویم.نیویورک تایمز در یک گزارش نادر از قول راسل الهانر، فرمانده‌ی اقدامات ارتش برای امدادرسانی پس از طوفان کاترینا که ایالت نئو اُرلئانز را درنوردید، نوشت ”کوبا به‌خوبی طوفان‌ها را مدیریت می‌کندحکومت ایالات متحد می‌تواند از کوبایی‌ها بیاموزد“۳.

با این همه، هنگامی که زمانِ بازسازی فرا می‌رسد، کوبا با مشکلاتی جدی روبه‌رو می‌شودجلوگیری از پیامدهای ناگوارترِ فاجعه‌ی طبیعی در گروِ سرمایه‌ی انسانی و بسیج توده‌ایستتحلیل ما نشان می‌دهد که نظام مدیریت فاجعه‌ی کوبا در ارتباط با ویژگی‌های معینی از واکنش و آمادگی در برابر فاجعه کارنامه‌ی قدرتمند و درخشانی از خود به جا گذاشته است، ویژگی‌هایی که روابط عمومی در ارتباط با تهدیدها و مخاطراتِ طبیعی، پیش‌بینیِ علمیِ آب‌وهوا و تشخیص زمین‌شناختی را نیز شامل می‌شوندکوبا دارای ظرفیت پرقدرتی برای تخلیه‌ی اضطراری و شیوه‌های دیگر پیش‌گیری از فجایای طبیعی‌ست.

اما، همان‌طور که بنیگنو آگوئره و ژوزف ترینُر خاطرنشان کرده‌اند، جزیره‌ی کوبا از کمبود منابع مالی که بازیابیِ سریع را میسر سازد، رنج می‌برددر واقع، این کشور پس از فجایای طبیعی با معضلات عدیده‌ای برای بازسازی و نیز بازیابی روبه‌رو می‌شود۴؛ معضلاتی که محاصره‌ی اقتصادی و تحریم‌های ایالات متحد هم در ایجاد آن‌ها و هم در تشدیدشان نقشی اساسی ایفا می‌کنند.

منبعاین متن در فوریه ۲۰۱۴ در وبسایت «کانترپانچ» منتشر شده است.

Natural Disasters and Planning: the Cuban State and Popular Participation

نلسون پیوالدز پروفسور بازنشسته در دانشگاه نئو مکزیکو است.

پانوشت‌ها

۱ American Friends Service Committee (AFSC)

۲Saffir–Simpson hurricane wind scale یا SSHES (مخفف آنمقیاسی‌ست برای اندازه‌گیری شدت طوفان‌های گرمسیریِ نیمکره‌ی غربی، که بر اساس آن این طوفان‌ها به پنج دسته تقسیم می‌شوندطوفان گرمسیریِ دسته‌اولی دست‌کم بین ۱۱۹ تا ۱۵۳ کیلومتر در ساعت سرعت دارد و سرعت طوفان گرمسیری دسته‌پنجمی بیش از ۲۵۲ کیلومتر در ساعت استبیان این مقیاس نشان‌گر برخی شاخص‌ها برای تعیین خسارت بالقوه و میزان سیلی‌ست که در اثر طوفان به راه می‌افتدطوفان‌های گرمسیری مناطق دیگر دارای مقیاس‌های متفاوتی هستند.

۴ B. E. Aguirre and Joseph E. Trainor: Emergency Management in Cuba: Disasters Experienced, Lessons Learned, and Recommendations for the Future

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)