sex2عمر دوستی‌های اینترنتی در ایران به قدمت اینترنت خانگی است. اینترنت همراه یا شبکه‌ها و نرم​افزارهای جدید تنها برقراری ارتباط را ساده​تر کرده​اند. در این میان رفتار نسل جدید کاربران تفاوت‌ آشکاری با رفتار پیشینیان دارد.

شکل و ماهیت روابط اینترنتی کاربران ایرانی – به​طور مشخص بین جنس​های مخالف – در سال​های اخیر، همپای روابط شهروندان در دنیای واقعی دستخوش تغییراتی شده است. این تغییرات از اندوخته​های فکری و اجتماعی افراد از دنیای واقعی سرچشمه می​گیرند. نسل جدید در ایران باورهای خود را به دنیای مجازی هم آورده است.
پایگاه اینترنتی “وطن آنلاین” در نیمه آبان​ماه سال جاری (۱۳۹۲) بخش‌هایی از نتایج یک پژوهش را منتشر کرد که بر اساس آن ۴۵ میلیون نفر در ایران به اینترنت دسترسی دارند. بر پایه این پژوهش، ۲۹ میلیون نفر از این کاربران (بیش از ۶۴ درصد) جوانان هستند. در این میان ۳۰ درصد جوانان عضو شبکه اجتماعی هستند و ۱۵ درصد آنان برای چت​کردن و ۱۰ درصد برای دوست​یابی از اینترنت استفاده می‌کنند.
در دنیای مجازی از همان آغاز، علاوه بر روابط چند دقیقه​ای و قرارهای چت​رومی، دوستی​های عمیقی شکل می‌گرفتند که گاه حتی به زندگی مشترک ختم می‌شدند.
بلافاصله پس از آن​که اینترنت در “مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات” در تهران (“پژوهشگاه دانش‌های بنیادی” کنونی) پا گرفت و رفته​رفته به خانه شهروندان رسید، روابط اینترنتی به​وجود آمدند. دختران و پسران به​جای شماره​تلفن، آیدی (نام کاربری) یاهومسنجر عوض می​کردند، چون “باکلاس​تر” بود و البته ارتباط ​برقرار کردن از طریق آن خصوصی​تر.
از همان آغاز که صدای مودم دایل​آپ مقدمه ورود به اینترنت بود، هم چت و چت​روم وجود داشت و هم قرارهای فردی و جمعی که دنباله آن به دنیای واقعی نیز می‌رسید. کاربران هم در مورد مسایل سیاسی و اجتماعی چت می‌کردند و هم در مورد مسائل جنسی؛ سکس​چت هم وجود داشت. در اتاق​های آسیای چت​روم​های یاهومسنجر که قلمرو کاربران فارسی​زبان بودند، هم ناسزاگویی وجود داشت و هم روابط دوستی برقرار می​شد.
در دنیای مجازی اینترنت در واقع دو جنس مخالف به هم می​رسیدند، در حالی که پوششی ​ضخیم بر هویت آنان کشیده شده بود. کاربران در این دنیا فرصت می​یافتند صورت خود را از کادر وبکم بیرون نگهدارند و بدن خود را با خیال آسوده به دیگران نشان دهند.
تفاوت نسل​ها در دنیای مجازی
ورود اینترنت پرسرعت، اینترنت همراه، شبکه​های اجتماعی یا نرم​افزارهای جدید چت به صحنه، گرچه ابزار کارآمدتری در اختیار کاربران گذاشت، اما در ماهیت روابط افراد با یکدیگر تغییر بنیادین ایجاد نکرد. گروه محافظه​کاری که از ابتدا اینترنت را تهدید اخلاقی جامعه می​دانست، همچنان منتقد باقی ماند. مخالفت با خدمات صوتی و تصویری رایتل (اپراتور جدید تلفن همراه در ایران) بر روی گوشی​های هوشمند تلفن همراه نیز در همین راستا بود.
گروه​های حاضر در فضای مجازی، چه کسانی که تنها برای برآورده​کردن میل جنسی به این دنیا پا گذاشته بودند و چه کاربرانی که اینترنت را تریبون سخنرانی خود می​دانستند، نیز کم و بیش پا بر جا ماندند.
تغییر اساسی، زاده باورهای متفاوت نسل جدید است. پایگاه اینترنتی “عصر ایران” در فروردین​ماه سال جاری گزارش داد که ۷۰ درصد کاربران اینترنتی در ایران را افراد گروه سنی ۲۰ تا ۴۴ سال تشکیل می​دهند. بر این اساس، ۴۰ درصد کل کاربران در گروه سنی ۲۰ تا ۲۹ سال و ۳۰ درصد در گروه سنی ۳۰ تا ۴۴ سال قرار دارند.
نسلی که با اینترنت رشد کرده، نسبت به نسلی که در سال​های جوانی برای نخستین بار مفهومی به نام اینترنت را تجربه کرد، با مناسبات دنیای مجازی متفاوت برخورد می​کند. نسل جدید از بسیاری از برخوردهای پیشینیان خود، دست​کم در گفتار فاصله می​گیرد.
“دهه هفتادی”های دنیای اینترنت (متولدین دهه ۱۳۷۰ در ایران) صرفاً به تأثیر خود در عرصه سیاست افتخار نمی​کنند. این نسل نه​تنها انتخاب حسن روحانی را دستاورد حضور پررنگ خود پای صندوق رأی می​داند، بلکه با کمال افتخار از دستگاه​های فروش کاندوم و سرنگ عکس می​گیرد و آنها را به​عنوان نمادی از ارتقای سطح بهداشت عمومی شهر خود، با دوستان توییتری و فیسبوکی به اشتراک می​گذارد.
کاربر این نسل ابایی از آن ندارد که عکس واقعی خود را آواتار حساب کاربری​اش در شبکه​های اجتماعی کند و از تابوها بنویسد.
نسل تازه، ادبیات تازه، قواعد تازه
تغییرات برق​آسا و شگرف سیاسی و اجتماعی در ایران چشم و گوش نسل جدید را به روی مفاهیم تازه​ای گشود. این نسل در دنیای مجازی نشان می​دهد که همچون نسل پیش از خود بین ارزش​های موروثی و مفاهیم جدید سرگردان نیست. نسل کنونی نه تنها تصاویر استخرپارتی خود را با دوستان در میان می​گذارد، بلکه برهنگی خاصی هم در گفتار دارد.
نسل یادشده راحت​تر در مورد نیازهای جنسی خود صحبت می​کند. حتی گفت‌وگوهای معمول در باره خانواده، تحصیل یا احساسات هم آمیخته به اصطلاحات و ناسزاهای جنسی هستند. گویی این کاربران با تمام وجود فریاد می‌زنند: “سکس حق من است”.
در این میان، لحن برهنه دختران در بیان آزادانه نیازهای بدنی و تجربیات جنسی‌شان، تغییر باورهای اجتماعی نسل یادشده را آشکارتر می​کند. آنچه به روشنی قابل درک است، رنگ​باختن پیش​داوری​ها، دست​کم در ظاهر است. دختری که از زنانگی خود می​نویسد یا پای روابط بالینی خود را به دنیای مجازی باز می‌کند، حداقل در توییت​ها یا کامنت​های عمومی، کمتر به “فساد” و “هرزگی” متهم می‌شود. گویی توافق نانوشته​ای در میان است که آزادی​های فردی در حوزه جنسی را رفته​رفته به رسمیت می​شناسد. توافقی که بر اساس آن توهین به طرف مقابل یا اظهارنظر خارج از عرف در حوزه مسائل خصوصی “بی​فرهنگی” تلقی می​شود. همفکران این جریان برقراری رابطه بدنی آزاد برای دختران را، دست​کم در ظاهر، به​عنوان حق مسلم پذیرفته​اند.
همزمان واژه​ها و ترکیب​هایی به ادبیات فضای مجازی فارسی​زبان راه یافته​اند که البته به سبک معمول دنیای “زیرزمینی” در ایران نه در تریبون​های رسمی سخنی از آنها به میان می​آید و نه معادل فارسی برای آنها ساخته شده است. نسل جدید از تجربیات “one night stand” (رابطه یک شبه) و “long distance” (رابطه از راه دور) خود توییت می​کند یا از سکس گروهی و تعویض پارتنر می​نویسد.
این مفاهیم، خواسته یا ناخواسته، شکاف ژرف بین نسل جدید کاربران با اطرافیان محافظه​کار یا بلاتکلیف آنان (نسلی که بین ارزش​های موروثی و جاری معلق است) را به رخ می​کشد. محافظه​کارانی که همچون همیشه ترجیح می​دهند این بخش از جامعه را با چوب “بی​اخلاقی” و “بی​احترامی به ارزش​ها” برانند و زیر حجاب مذهب و سنت پنهانش کنند.
برهنگی رفتار و “انقلاب جنسی”
تغییرات برشمرده برشی کوچک از رفتار اینترنتی کاربران ایرانی تنها در یک حوزه است: حوزه روابط خصوصی و جنسی. در این میان تمایل به پنهان​کردن سن، جنسیت، شغل و موقعیت اجتماعی را هم نباید از نظر دور داشت. به بیان دیگر، مشخص نیست که قالب کاربران در دنیای واقعی هم بخواهند یا بتوانند مانند دنیای مجازی رفتار کنند.

علاوه بر این، با وجود این​که مجموعه رفتار یادشده به کاربران شهرهای خاص محدود نمی​شود و در میان آنان کاربران فراوانی از شهرهای کوچک یا مذهبی هم حضور دارند، نمی​توان قاطعانه ادعا کرد که تغییرات به هر گوشه و کنار جامعه خارج از اینترنت ایران هم نفوذ کرده​اند.
گذشته از این​ها، منش کاربران نسل جدید در دنیای مجازی هم خالی از تضاد نیست.
در مجموع رفتار و گفتار کاربران دنیای مجازی فارسی​زبان، صرف نظر از جنس و سن آنان، به مراتب بی​پرواتر شده است. این بی​پروایی خواسته یا ناخواسته به دنیای واقعی هم سرک می​کشد، حتی اگر فراگیر نباشد. برخی از گردشگران خارجی ادعا می​کنند در مهمانی​هایی در ایران بوده​اند که سکس دسته​جمعی و روابط جنسی آزاد، بخشی از آنها بوده است. با وجود این، سخن​گفتن از “انقلاب جنسی” در جامعه ایران، به آن مفهومی که واژه “انقلاب” در ذهن تداعی می​کند، ادعای جسورانه​ای است.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)