وبلاگ نیکوماخوس : این روزها فرصت شد برای معادل گزینی برخی اصطلاحات فلسفه سیاسی تورقی کنم در آثار شمس الدین ادیب سلطانی، و خصوصا نگاهی بیندازم به معادل سازی‌های فلسفی او در  سنجش خردناب ( چاپ دوم ویراست دوم، 1390)، ترجمه Critique of Pure Reason اثر مهم کانت و نیز ترجمه رساله منطقی-فلسفیویتگنشتاین. به این نتیجه رسیده‌ام که ادیب سلطانی را باید یک فیلسوف زبان‌شناس یا یک زبان‌شناس فیلسوف به حساب آورد. در این زمینه یادداشتی نوشته ام که قرار است حدود یک ماه دیگر در بخش اندیشه رادیو زمانه منتشر شود. منتشر که شد طبق روال در وبلاگ بازنشرش خواهم کرد.

در آن یادداشت استدلال کرده ام که ترجمه ادیب سلطانی از کانت و ویتگنشتاین به علت واژه‌گزینی‌های دشوار و غریبش در گستراندن اندیشه های کانت یا ویتگنشتاین در فرهنگ عمومی ایران اندک بوده، (محتملا بر خلاف انتظار نویسنده، آنگونه که از مقدمه‌هایش بر این آثار می توان فهمید)  ولی با این حال خصوصا در دراز مدت ترجمه‌های او بر غنای فلسفی زبان فارسی می افزاید.
مقدمه هائی که ادیب سلطانی بر ویراست اول و دوم سنجش خرد ناب نوشته، تا جائی که من فهمیده ام، یکی از بهترین جاهائی است که می توان در مورد سبک بسیار دقیق و البته دشوار ترجمه ادیب سلطانی از زبان خود او مطالبی خواند. اگرهنوز نخوانده اید توصیه می کنم خواندنشان را از دست ندهید.

یادم است در یک گفتگوی شخصی پیش از آمدنم به خارج از کشور مصطفی ملکیان هم به دقیق بودن ترجمه های ادیب سلطانی اشاره ای تحسین آمیزداشت. به نظرم از برخی جهات، مانند تاکید زیاد بر دقت، و نیز گوشه گیری شخصیت ادیب سلطانی و ملکیان شبیه هم است. جالب است که هم ملکیان و هم ادیب سلطانی به ویتگنشتاین علاقه دارند. ادیب سلطانی که رساله منطقی-فلسفی (مهم ترین اثر ویتگنشتاین متقدم) را ترجمه کرده، و قدیم ترها شنیده بودم ملکیان پژوهشهای فلسفی (مهم‌ترین اثر ویتگنشتاین متاخر) را ترجمه کرده، گرچه تاجائی که می دانم هیچ گاه برای نشر آن اقدامی نکرده است.

از خواندن مقدمه ادیب سلطانی فهمیدم که ایشان از نزدیک با آقای حیدری ملایری اخترشناس مقیم پاریس که از قضا سبک تقریبا مشابهی در معادل گزینی لغات علمی با ادیب سلطانی دارد، آشناست (به نظرم آقای حیدری ملایری درجوانی تحت تاثیر آقای ادیب سلطانی بوده اند) و نیز متوجه شدم که ایشان با آقایان کامران فانی و بها الدین خرمشاهی و گروهی دیگر از اهل ادب و فلسفه در جلساتی در دهه شصت (اگر اشتباه نکنم) در مورد فلسفه و ترجمه به گفتگو می نشسته اند.

پی نوشت- راستی خلاصه پنج جلسه از هفت جلسه وبینارهائی که درس داده ام در فلسفه سیاسی در یوتیوب موجود دارند. وقتی صورت کامل هم شان (تمام هفت جلسه) در یوتیوب قرار گرفت سعی خواهم کرد در یادداشتی معرفی شان خواهم کرد. در اینجا نسخه کوتاه جلسه اول، نسخه کوتاه جلسه دوم، نسخه کوتاه جلسه سوم، نسخه کوتاه جلسه چهارم، و نسخه کوتاه جلسه پنجم را می توانید مشاهده کنید.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)