عجایب بورس ایران تمامی ندارد

علیرغم اینکه گمان می‌رفت بعد از افت شاخص بورس در ایران در پایان سال ۱۳۹۹ و خیل عظیم مالباختگان، عجایب بورس ایران به پایان برسد اما شواهد، حاکی از اخبار دیگری است.

سال ۱۳۹۹ را می‌توان سال عجایب بورس ایران نامید، در ابتدای سال، شاخص بازار سهام چیزی حدود ۵۰۰ هزار واحد بود.

جهش از کانال ۹۶ هزار به کانال ۵۰۰ هزار طی ۲ سال

البته رقم ۵۰۰ هزار واحد در ابتدای سال ۱۳۹۹ نسبت به سال ۱۳۹۷ که دور جدید تحریم‌ها بر ایران اعمال شد، چشمگیر و عجیب بود اما نه آنقدر زیاد که جای شگفتی باشد. شاخص بازار بورس در سال ۱۳۹۷ در کانال ۹۶ هزار قرار داشت!

با توجه به وضعیت اقتصادی ایران، این شاخص، زیاد غیرعادی به نظر نمی‌آمد، رشد اقتصادی کشور در چند سال گذشته حرفی برای گفتن نداشته و وضعیت نابسامان اقتصادی، مردم را به سمت بازارهای موازی مانند ارز، طلا و مسکن روانه کرده بود. سرمایه‌گذاری در این بازارها در آشفته‌بازار اقتصادی ایران، این حسن را می‌توانست برای مردم ایران داشته باشد که بتوانند در بین تلاطم‌های اقتصادی، سرمایه‌شان را حفظ کنند و یا بر ارزش ریالی آن بیفزایند.

اما از ابتدای سال ۱۳۹۹ عجایب در بورس ایران رخ نمود، از بعد اقتصادی، یعنی رشد تورم، چاپ بی‌پشتوانه‌ اسکناس [چاپ اسکناس با چه هدفی؟ درآمد ناشی از گرانی بنزین چه شد؟] و به تبع آن افزایش سرسام‌آور نقدینگی، عدم رونق اقتصادی، کاهش ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی که بگذریم، عاملی غیراقتصادی: اما تاثیرگذار بر اقتصاد، در اواخر سال ۱۳۹۸ و اوایل ۱۳۹۹ ایران را درنوردید که تقریبا هیچ مرزی را در هیچ قاره‌ای به رسمیت نشناخت؛ ویروس کرونا.

شیوع کرونا و کاهش فعالیت‌های اقتصادی و کاهش بازدهی تولید و سود، تبعات خود را در اقتصاد هر کشوری دارد، سیستم و بازار پولی کشورها یا همان بازار بورس نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نیست.

با شیوع ویروس کرونا بازارهای بورس تمامی کشورهای جهان با افت مواجه شدند برخی کم و برخی بیش. اما در ایران داستان دیگری در جریان بود. [چرا نباید به سرمایه‌گذاری در بورس ایران اعتماد کرد؟]

جهش شگفت‌انگیز شاخص سهام بازار بورس بعد از شیوع کرونا

پس از ورود کرونا به ایران در پایان ۱۳۹۸، بورس ایران سال ۱۳۹۹ را، با شاخص ۵۰۰ هزار شروع کرد، اما در ماه‌‌های بعد رویدادی رخ داد که به شگفت‌آور و بوالعجب بود.

شاخص سهام بازار بورس در ایران به رغم شیوع گسترده کرونا رو به افزایش گذاشت، افزایش شاخص سهام بورس در ایران حتی بدون وجود کرونا عامل عجیبی بود چرا که در همان زمان، اقتصاد کشور آستانه فلاکت را رد کرده و کشور از نظر نرخ تورم، عدم رونق تولید و کسادی صنعت، بدترین دوران ممکن را تجربه می‌کرد.

با این وضعیت، افزایش شاخص بورس شگفت‌انگیز و عجیب بود و عجیب‌تر آنکه در عرض ۵ ماه، یعنی تا مرداد ۱۳۹۹، شاخص سهام بازار بورس به عدد باورنکردنی ۲ میلیون واحد رسید؛ عجیب‌ترین رویداد بورسی در تمام دوران بورس ایران و شاید جهان.

ترکاندن حباب بورس و ۵۰ میلیون مالباخته

البته این افزایش، دلیل مشخص، اما پشت‌پرده‌ای داشت که در این مبحث از آن در می‌گذرم. [مهندسی و دستکاری بورس و ارز توسط حکومت ایران، سیاستی برای تامین کسری بودجه] بعد از مرداد ۱۳۹۹، شاخص بازار سهام بورس ایران رو به کاهش گذاشت.

حباب بورس توسط حکومت ترکید. سقوط شاخص بازار بورس از ۲ میلیون واحد شروع شد و با گذشت زمان ادامه یافت. مالباختگان بورس به کف خیابان سرازیر شدند [اعتراضات مالباختگان بورس تهران در کف خیابان‌ها] احمد علیرضابیگی نماینده مجلس حکومتی در روز ۱ اردیبهشت اعلام کرد در نوسانات اخیر بازار بورس که از مرداد  سال ۱۳۹۹ شروع شده، «بیش از ۵۰ میلیون ایرانی مالباخته شدند»!

«انجمن توسعه سرمایه‌گذاری حرفه‌ای» نیز در نامه‌ای به سران سه قوه حکومت، در ۵ اردیبشهت اعلام کرد «نیمی از ایرانیان ۴۰ درصد دارایی خود را در بورس از دست داده‌اند.»

در دهه اول اردیبهشت ۱۴۰۰ شاخص بازار بورس تهران در کانال یک میلیون و صد هزار سیر می‌کند و نوساناتی در همین دامنه دارد.

در ۵ اردیبهشت، بیش از ۳۴ درصد سهامداران از بازار بورس خارج شدند و این روند ادامه دارد. بخش بزرگی از بازار قفل و در صف فروش قرار دارد.

مالباختگان بازار بورس علاوه بر تهران، در مشهد و اصفهان نیز به کف خیابان آمده و فریاد اعتراض سر دادند. [بورس تهران و خیل مالباختگان]  

چند رکورد عجیب دیگر در بازار بورس

از دیگر عجایب بورس ایران می‌توان به رکورد بیشترین فروش اوراق دولتی و اجاره، رکورد بیشترین روزهای منفی پیاپی شاخص کل به مدت ۱۱ روز، رکورد بیشترین سهام قفل صف فروش در یک روز معاملاتی، رکورد کمترین ارزش معاملات خرد بازار و رکورد روزهای پیاپی خروج نقدینگی حقیقی از بازار، اشاره کرد.

البته این عجایب علاوه بر دخالت دولت و حاکمیت که مردم را تشویق به سرمایه‌گذاری در بازار پول می‌کردند، دلایل دیگری نیز دارد که از جمله آنها می‌توان شاخص‌سازی، حمایت از قیمت سهام خاص، دستکاری نقدشوندگی بازار، دستکاری دامنه نوسان بازار را برشمرد.

عجیب دیگر آن که با وجود تجربه در این زمینه، بازار بورس می‌خواهد برای دومین بار از یک سوراخ گزیده شود و اقدام به چاپ ۲۴ هزار میلیارد تومان انتشار اوراق کند، خبری که هفته آخر فروردین منتشر شد.

جبران ۶۸۰ تریلیون تومانی کسری بودجه از بورس

جبران کسری بودجه دولت و تامین مالی ۶۸۰ تریلیون تومانی نیز از دیگر عجایب بازار بورس ایران بود که دهقان رئیس سازمان بورس آن را در ۲۷ فروردین ۱۴۰۰ اعلام کرد.

عجایب به همین‌جا پایان نمی‌پذیرند؛ بنا بر اعلام محسن علیزاده عضو ناظر مجلس حکومتی در شورای عالی بورس، «شرکت‌های وابسته به دولت و نهادها در بورس (که به حقوقی‌ها معروفند) بخشی از سرمایه خود را از بورس خارج و در کشورهای دیگر و بازارهای موازی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.»

عجیب آنکه زمانی که دولت می‌‌خواست سرمایه مردم را از بازارهای موازی مانند ارز، طلا و مسکن به بازار پولی بکشاند روحانی اعلام می‌کرد «مردم بدانند سکه و دلار جای سرمایه‌گذاری نیست بلکه بورس و نفت جای سرمایه‌گذاری است و می‌خواهیم از طریق مطمئن به مردم کمک کنیم»!

این همه عجایب و دعوت به اقامت ۵ ساله در ایران

اما از همه این عجایب که بگذریم، شاید رتبه اول عجایب بورس ایران، به دهقان‌دهنوی رئیس فعلی سازمان بورس و اوراق بهادار تعلق بگیرد که در روز ۷ اردیبشهت اعلام کرد «افراد خارجی می‌توانند با خرید سهام در بورس (ایران) اقامت ۵ ساله بگیرند»!

بر این اقدامات نام عجایب گذاشتیم، شاید این نام درستی نباشد چرا که مالباختگی ۵۰ میلیون نفر از جمعیت کشور، برابر با آوارگی و بیچارگی است و از آن سو شاید بهتر باشد نام دیگر عجایب را دزدی و غارت رسمی و قانونی حکومت‌گران نامید.

البته این پایان کار نیست و داستان در کف خیابان‌ها ادامه دارد. فریاد مالباختگانی که شعار می‌دهند «دولت خیانت می‌کند، رهبر حمایت می‌کند!» شاید از فریاد و شعار بالاتر برود و با خشم و انفجار توام شود.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)