مذاکرات برجام، تعلیق یا لغو تحریم‌ها؟

مذاکرات برجام، تعلیق یا لغو تحریم‌ها؟ این سوالی بجاست هنگامی که از یک سو، همه طرف‌های مذاکرات برجام آن را «سازنده» توصیف می‌کنند اما از سوی دیگر اعلام می‌دارند اصلی‌ترین موانع بر سر جای خود مانده است و هیچ توافقی بر سر آن انجام نشده است!

هر دیپلماتی که در روز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ از نشست دور دوم مذاکرات برجام بیرون آمد کلیدواژه‌ای «سازنده» را بر زبان راند. اما واژه «سازنده» با به «نتیجه‌‌رسیدن و توافق نهایی» از نظر مفهومی، عینی و عملی تفاوت بسیار دارد.

بعد از نشست دور دوم قرار شد هیئت هر کشور به خصوص دو کشور اصلی یعنی آمریکا و ایران، گزارش مذاکرات را برای مشخص‌شدن ادامه روند و جریان آن، به پایتخت‌های خود برده تا در واشنگتن و تهران بررسی و نقشه راه آینده مذاکرات تعیین و به تیم مذاکره کننده برای ادامه مذاکرات ابلاغ شود.

اما در این بررسی و تعیین نقشه راه، بسیاری عوارض و سنگلاخ‌ها در پیش پای هر دو کشور وجود دارد، علاوه بر اینکه کشورهای اروپایی و چین و روسیه نیز در جاده‌ای صاف حرکت نمی‌کنند.

اما هنوز هیئت کشورها به پایتخت‌هایشان نرسیده بودند که پرس‌تی‌وی؛ تلویزیون انگلیسی‌زبان وابسته به صدا و سیمای حکومت ایران، خبری را مخابره کرد که چندان با کلیدواژه «سازنده» همخوانی و سازندگی نداشت.

تعلیق و نه لغو تحریم‌ها

پرس‌تی‌وی به نقل از منبع خود در وین اعلام کرد «دستور کار آمریکا صرفا تعلیق تحریم‌هاست و نه لغو کامل آنها و در صورت رفع برخی تحریم‌ها، آمریکا قصد دارد آنها را در بازه‌‌های ۱۲۰ روزه و ۱۸۰ روزه تمدید کند.»

پرس‌تی‌وی افزود «آمریکا قصد لغو یک‌جای تحریم‌های را ندارد و قصد دارد در مدت زمانی طولانی و طی مراحل متعدد اقدام به رفع موقت برخی تحریم‌ها کند… [همچنین] آمریکا صرفا با یک بازه زمانی یک‌هفته‌ای برای  راستی‌آزمایی موافقت کرده که در آن به صورت نمادین چند تراکنش انجام شود، اما راستی‌آزمایی ۳ تا ۶ ماهه [که ظاهرا از سوی ایران پیشنهاد شده بود] را نپذیرفته است.»

اما خبر بزرگ در اینجا نبود، پرس‌تی‌وی اعلام کرد که آمریکا می‌خواهد با این روش، یعنی تعلیق محدود و زمان‌دار برخی تحریم‌ها و بازگشت آمریکا به برجام، خواهان توقف نقض موارد برجام توسط ایران و بازگشت کامل ایران به برجام شود.[چرا احتمال بازگشت خودکار به برجام وجود ندارد؟]

بازگشت آمریکا به برجام و دستیابی به اهرم مکانیسم ماشه

این سیاست چه نفعی برای آمریکا دارد؟ این سیاست این فرصت را به آمریکا می‌دهد که بعدا تحت عنوان اینکه «آمریکا به برجام بازگشته» در صورت تخطی ایران از برجام، که هم‌اکنون موارد آن بسیار است، قدرت این را داشته باشد که روند مکانیسم ماشه را فعال کند، کاری که به دلیل خروج آمریکا از برجام، دولت ترامپ نتوانست پیش ببرد و آمریکا با داشتن این برگ حکومت ایران را وادار به پذیرش برجام‌ جدید که از آن به عنوان ۲۰۲۱ نام برده می‌شود کند.

بدین ترتیب آب به خوابگه مورچگان ریخته و بلوا شروع شد.

انکار و شدید‌ترین نوع انکار از سوی عباس عراقچی مذاکره‌کننده حکومت ایران در این مذاکرات، صورت گرفت وقت در حساب توئیتری‌اش نوشت: «نمی‌دانم منبع مطلع پرس‌تی‌وی در وین کیست، اما هر که هست اصلا مطلع نیست»! در حالی که پیش از این، عراقچی نیز از بکاربرندگان کلیدواژه «سازنده»‌بودن مذاکرات بود.

اصرار پرس‌تی‌وی بر صحت اخبارش

پرس‌تی‌وی که مستقیما به صدا و سیمای خامنه‌ای منتسب است به اظهارات عراقچی واکنش نشان داد که «کدام اطلاعات مطرح‌شده به وسیله منابع خبری پرس‌تی‌وی مغشوش است؟ منتظر پاسخ هستیم».

خامنه‌ای روحانی و سایر سران حکومت هر چند در ظاهر امر با دستور و فرمان، اما در پشت پرده با تضرع و زاری، در پی لغو یکجا و همه تحریم‌های برجامی و غیربرجامی بوده و هستند.

هیئت ایران در مذاکرات نیز در ظاهر ادعا می‌کرد که همین سیاست را در وین پیش می‌‌برد؛ یعنی توافق موقت و طرح گام به گام مطرح نیست، اما آنچه پرس‌تی‌وی بر روی دایره ریخت اسرای مگوی روحانی و جناحش از مذاکرات برجام را فاش ساخت.

این افشاگری از موضع جنگ قدرت و جناحی بود تا سخت‌سران و دلواپسان نظام بتوانند دست‌آویزی برای مخالفت با مذاکرات به دست آورند اما واقعیت‌هایی را آشکار کرد که تاکنون پشت‌پرده پنهان بودند.

اسرار مگوی، حال فاش شده است، واشنگتن‌پست در این باره نوشت: «طبق گفته مقام‌های مطلع از این گفت‌وگوها، هم ایران و هم دولت بایدن در حال حرکت به سمت برداشتن گام‌های همزمان و متوالی [برای بازگشت به برجام] هستند.»

جیک سالیوان نیز از تفاهم جدیدی برای اجرای طرح «پایبندی در برابر پایبندی» رونمایی کرده است.[تدوین پیش‌نویس برجام] طرحی که روحانی در اول اردیبهشت تلویحا آن را اعلام کرد و از «برنامه سه‌ مرحله‌‌ای بازگشت به برجام» سخن گفت.[عقب‌نشینی حکومت ایران از عدم بازگشت به برجام]

در نشست آخر چه گذشت؟

در نشست اخیر مذاکرات وین علاوه بر دو کارگروه قبلی یعنی کارگروه‌‌های «لغو تحریم‌ها و هسته‌ای»، کارگروه سومی برای «گفتگو در خصوص ترتیبات عملی برای اجرایی‌شدن لغو تحریم‌ها و بازگشت آمریکا به برجام»، برای پیشبرد سیاست گام به گام تشکیل شد و قرار است مذاکرات هفته آینده پی گرفته شود.

شگفتی جدید حضور عربستان در وین

اما شگفتی جدید، حضور عربستان در وین بود. حضور هیئت سعودی در وین، به گفته  خانعلی‌زاده کارشناس روابط بین‌الملل  حکومت، در تلویزیون شبکه سه ایران، نشان از این دارد که در آینده تروریسم و مداخلات منطقه‌ای حکومت نیز سوژه بحث مذاکرات برجام خواهد بود. امری که راه به برجام ۲۰۲۱ خواهد برد که کیفا متفاوت با برجام ۲۰۱۵ است.

حال باید پرسید اگر خواست حکومت ایران، اجرای بی‌چون و چرای برجام ۲۰۱۵ و لغو یکباره تحریم‌هاست؛ امری که آمریکا با آن مخالف است، پس در یک نشست مجازی و دو نشست حضوری در وین بر سر چه موضوعی گفتگو شده که «سازنده» توصیف می‌شود؟!

اما مشکل دیگری نیز برای حکومت ایران وجود دارد و آن اینکه، حتی در صورت تعلیق دوره‌ای تحریم‌‌ها، مطالبات مردم ایران از حکومت بیشتر شده و با شکل‌دهی اعتراضات، به دنبال مطالبات خود خواهند بود؛ امری که خامنه‌ای به شدت از آن هراسان است.

ارزهای بلوکه‌شده پیش‌خور شده

اما این تمامی مشکل خامنه‌ای نیست،[مذاکرات برجام در وین و چالش‌های پیش رو] پولی که قرار است در صورت توافق، از بابت تعلیق دوره‌ای تحریم‌ها (و یا حتی لغو یکباره تحریم‌ها که ممکن نیست) به ایران پرداخت شود، پیشتر خرج و هزینه شده است. همتی رئیس کل بانک مرکزی نظام، فاکتور هزینه‌‌ این پول‌ها را به تازگی داد و اعلام کرد که پول‌‌های بلوکه‌شده را خرج کرده‌ایم.

همتی در ۲۸ فروردین اعلام کرد «برای جبران کسری بودجه سال ۹۸ و ۹۹ پول چاپ کردیم»، چاپ پول بدون پشتوانه به معنای آن است که اگر تمامی ۳۶ میلیارد دلار مطالبات بلوکه‌شده‌ی ایران هم آزاد شود، بنا بر اعلام سایت توسعه ایرانی از زبان همتی «ارزهای بلوکه‌شده پیش‌خور شده است.»

به نظر می‌رسد روزهای سختی در انتظار خامنه‌ای و حکومتش قرار دارد، هم در داخل ایران و هم در خارج از خاک ایران.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)