عقب‌نشینی حکومت ایران از عدم بازگشت به برجام

عقب‌نشینی حکومت ایران از عدم بازگشت به برجام آنطور که این روزها هویداست در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این اعلام شده بود حکومت ولایت فقیه هر گونه مذاکره بر سر برجام را رد می‌کند.

بعد از نشستن جو بایدن بر کرسی ریاست جمهوری ایالات متحده، انتظار و باور همگانی بر آن بود که این کشور بلافاصله به برجامی که سلف بایدن از آن خارج شده بود برمی‌گردد، می‌توان به قاطعیت گفت همه بر سر این، اتفاق نظر داشتند.

بایدن از مدت‌ها قبل این وعده را داده بود و شواهد همه گویای این بازگشت سریع بود. اما این وعده‌دهی‌ها، وقتی سریعا عملی نشد، تبعات و هزینه‌هایی از جانب حکومت ولایت فقیه، برای آنان که به درستی قانونمندی‌های این حکومت را نمی‌شناسند یا خود را به نشناختن و ندانستن می‌زنند داشته و دارد.

شاید هم ادامه خط مماشات و سودبری اقتصادی هنگفت از ثروت‌های مردم ایران و به دست ملاها ایجاب می‌کرد که خود را به ندانستن بزنند.

اما تجربه تاریخی در رابطه با ولایت فقیه همواره و به کرات بر این استوار بوده که هنگامی نرمش و انعطاف یا به زبان سیاسی‌تر، مماشات را از سوی طرف‌های مقابل شاهد باشد، جری‌تر شده و حالت تهاجمی‌تری به خود می‌گیرد هر چند در منتهای ضعف باشد.

حمله‌ به کشتی‌ها، حملات حوثی‌های یمنی به خاک عربستان، افزایش غنی‌سازی و افزودن سانتریفیوژ‌های جدید در این شمارند.

با دست پس‌زدن و با پا پیش‌کشیدن

حکومت ایران این سیاست را با یک تاکتیک دیگر آمیخته و با هم پیش می‌برد، تاکتیکی که در افواه عمومی از آن با عنوان «با دست پس‌زدن و با پا پیش‌کشیدن» نام می‌برند.

علیرغم همه این تاکتیک‌های حکومت ایران، مطلقا نمی‌شود منکر شد که برجام ۲۰۱۵، کمال مطلوب و بهترین توافق ممکنی بود که مماشات غرب می‌توانست به ملاها هدیه دهد، توافقی بدون پرداختن به تروریسم، برنامه موشکی و دخالت‌های منطقه‌ای ولایت فقیه، هر چند برخی در درون حکومت و برای مصرف داخلی و بدنه لرزان جناح خامنه‌ای به مخالفت صوری با آن پرداخته و فغان مخالفت با برجام سر می‌دادند،

این مهم را بعد از گذشت ۶ سال از برجام، عباس آخوندی وزیر سابق راه روحانی و از مدافعان سرسخت برجام که سودای کاندیداتوری در نماش انتخابات ۱۴۰۰ حکومت را دارد، در روز ۱۳ فروردین اینگونه بازگویه کرده است «چه حنجره‌هایی که مرگ برجام را فریاد می‌کشیدند و اکنون خواسته‌شان بازگشت بی‌قیدوشرط به برجام است»!

برجام ۲۰۱۵ بهترین توافق ممکن برای حکومت ایران بود که خروج ترامپ از آن و متعاقب آن تحریم‌های حداکثری، سرنوشت شومی را برای ولایت فقیه رقم زد و طناب را بر گردن حکومت تنگ‌ و تنگ‌تر کرد.

شرایط سخت اقتصادی تا مغز استخوان مردم را سوزانده

حال هرچند حاکمان ایران بخش اعظم این فشار را به مردم ایران تحمیل کرده‌اند، آنطور که آخوندی می‌گوید «شرایط سخت اقتصادی تا مغز استخوان مردم به ویژه اقشار کم‌درآمد را سوزاند و هم‌چنان می‌سوزاند» اما حکومتگران بر ایران کماکان و بی‌صبرانه مشتاق بازگشت آمریکا به برجام ۲۰۱۵ هستند به خصوص در زمانی که زمزمه‌هایی از اکناف به گوش می‌رسد که آفتاب برجام ۲۰۱۵ در حال غروب است و باید به فکر برجامی دیگری تحت عنوان برجام ۲۰۲۱ بود که سایر نگرانی‌های ذکرشده‌ی جامعه بین‌المللی و حقوق بشر مردم ایران را نیز شامل شود.

این امر ترس و فشار مضاعفی را بر قامت لرزان و شکسته‌شده ولایت ناشی از تحریم‌ها، وارد خواهد کرد و حکومت ولایت فقیه که خود از مبدعان بازی «بد و بدتر» بوده را مجبور می‌سازد که از بدتر یعنی برجام ۲۰۲۱ هراسان باشد و با پای سر خواهان برجام ۲۰۱۵ باشد.

در این بین برخی مانورها و بلوف‌های رسانه‌ای نیز از سران مختلف حکومت از بالاترین تا رده‌های میانی، ممکن است شنیده شود، اما این مانورها را نباید جدی پنداشت و بهتر آن که همان طور که حکومت خود می‌خواهد و می‌داند به حساب مصرف داخلی‌اش گذاشت.

بلوف‌ها و مانورهایی مانند اینکه «تا تمامی تحریم‌ها یکجا لغو نشوند به برجام برنمی‌گردیم» یا «عجله نباید کرد و ضرر عجله بیشتر از فرصت‌سوزی است» [سخنرانی نوروزی خامنه‌ای].

اما رخداد‌های روزهای اخیر خواست مبرم حکومت ایران برای بازگشت به برجام ۲۰۱۵ را به روشنی هویدا می‌سازد.

جن ساکی سخنگوی کاخ سفید با اشاره به جلسه سه‌شنبه ۱۷ فروردین طرف‌های برجام اظهار داشته است «اتحادیه اروپا اعلام کرده در چارچوب این گفتگو، کارگروه‌هایی تشکیل خواهد شد که هدف آنها ارائه گام‌هایی است که ایران برای بازگشت به پیروی کامل از برجام» برخواهد داشت.

عقب‌نشینی خطرناک از چند مرزسرخ حکومت

رجانیوز نیز در ۱۳ فروردین نوشت: «برخلاف گزارشی که عباس عراقچی [نماینده حکومت در مذاکرات مجازی اخیر] از این نشست ارائه داده بیانیه پایانی این نشست از چند عقب‌نشینی خطرناک دیگر از خطوط قرمز نظام درباره برجام حکایت دارد.»

«اقدام علیه امینت ملی، پذیرش مذاکره، بازگشت گام به گام به توافق هسته‌ای» از جمله نگرانی‌های خطرناک مورد اشاره رجانیوز می‌باشد.

علاوه بر این بر خلاف آنچه سران حکومت و رسانه‌های آن اعلام می‌دارند و بنا بر نوشته وال‌استریت ژورنال «روز سه‌شنبه مقامات ارشد فرانسه، آلمان، انگلیس، روسیه، چین و رژیم ایران بعلاوه مقامات ارشد آمریکایی در پایتخت اتریش گرد خواهند آمد…»

از سوی دیگر مقامات آمریکایی به همتایان اروپایی خود هشدار داده‌اند اگر حکومت ایران موارد نقض اتمی را تشدید کند حمایت چندانی در کنگره برای دولت بایدن برای از سرگیری توافق وجود نخواهد داشت.

سیاست‌های تهدید و باج‌گیری‌های حکومت ولایت فقیه برای داشتن برگ‌های بیشتر برای چانه‌زنی بر سر برجام ممکن است در کوتاه مدت برای این حکومت راهگشا باشد اما نباید این نکته را نیز از نظر دور انگاشت، در صورتی که یکی از کشورهای ذینفع در برجام منهای آمریکا که به دلیل خروجش از برجام نتوانست مکانیسم ماشه را فعال کند، در برابر لجاجت و افزون‌طلبی‌ و جاه طلبی‌های هسته‌ای حکومت دست فعال‌سازی مکانیسم ماشه بزند، سرنوشت حکومت ایران در مسیری قرار خواهد گرفت که برگشتی برای آن متصور نیست.

همچنین بر این روند باج‌گیری و نقض تعهدات برجامی که راه به نزدیک‌شدن به سلاح هسته‌ای می‌برد باید نگرانی و تهدید‌های بالقوه و در صورت جدی‌تر شدن تهدید اتمی‌ نگرانی بالفعل اسرائیل را نیز افزود که به روشنی تصریح بر بمباران سایت‌‌های هسته‌ای حکومت کرده است.

بنا بر تمامی این داده‌ها برای حکومت ولایت فقیه راهی جز عقب‌نشینی و تن‌دادن به مذاکرات باقی نمی‌ماند. تمامی این عوامل در حالی در معادله برجام مورد بررسی قرار می‌گیرد که اصلی‌ترین عامل؛ یعنی نارضایتی عمومی مردم ایران به دلیل فشارهای اقتصادی کمرشکن و تعارض سیاسی مردم ایران با ولایت فقیه در این معادله محاسبه نشده، عاملی که می‌تواند سرنوشت حکومت را تماما تغییر دهد قبل از این که حکومت ولایت فقیه بخواهد سرنوشت برجام را تغییر دهد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)