برگردان به فارسی: شهرام کیانی
چپ در بهترین حالت خود، پرچم‌دار دفاع از آزادی در برابر استبداد سیاسی و اقتصادی بوده است. آیا معضلاتی همچون اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و شرط‌بندی ورزشی، اعمال محدودیت‌های بیشتری را بر آزادی فردی نسبت به آنچه تاکنون پذیرفته‌ایم، توجیه می‌کنند؟
سارا کانلی، فیلسوف، استدلال می‌کند که جامعه بیش از آنچه معمولاً تصور می‌کنیم، برای محدود کردن آزادی فردی به‌منظور محافظت از افراد در برابر انتخاب‌های مخرب خودشان، توجیه موجهی دارد. (عکس: دانیل دایو / گاما-رافو از طریق گتی ایمیجز)
در فرهنگ سیاسی ایالات متحده، آزادی فردی اغلب واجد اهمیتی ذاتی و فائق بر هر چیز دیگری تلقی می‌شود. راست و چپ سیاسی در آمریکا مدت‌هاست که برای معرفی خود به‌عنوان مدافعان راستین آزادی فردی با یکدیگر رقابت می‌کنند و هر یک کوشیده است اهداف خود را زیر پرچم آزادی پیش ببرد.
برای جناح راست در دهه‌های اخیر، آزادی فردی غالباً به معنای حق شرکت‌های بزرگ و ثروتمندان برای انجام هر کاری با دارایی‌هایشان بوده است؛ بدون آنکه از سوی مقررات دولتی، تعهدات مالیاتی یا چانه‌زنی جمعی کارگران محدود شوند. در مقابل، چپ در بهترین حالت خود، هم در برابر استبداد دولت و هم در برابر استبداد کارفرمایان ایستاده و از نوعی امنیت اقتصادی دفاع کرده است که به انسان‌ها امکان می‌دهد زندگی‌هایی حقیقتاً خودمختار داشته باشند.
اگر از این پرسش‌های مربوط به اجبار و استثمار اقتصادی بگذریم، روشن است که آزادی فردیِ بیشتر همیشه و در همه حال یک خیر مطلق و بی‌عیب‌ونقص نیست. فراوانی مصرفیِ آمریکای قرن بیست‌ویکم، هجوم گوشی‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی و محتوای صوتی و تصویریِ پخش زنده را به گوشه‌وکنار زندگی ما به همراه داشته است؛ و شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهند که این تحولات آسیب‌های جدی به بهزیستی و توانمندی‌های شناختی ما وارد می‌کنند. گسترش اپلیکیشن‌های شرط‌بندی ورزشی — که به کاربران اجازه می‌دهند در هر زمان از شبانه‌روز و از هر مکانی با گوشی خود قمار کنند — به بلایی برای وضعیت مالی و سلامت روان مردان جوان تبدیل شده است. در همین حال، سوداگرانِ اعتیادهای غیرآنلاین همچون «کراتوم» (ماده‌ای مخدر که با اعتیاد، بیش‌مصرفی و بیماری‌های کبدی مرتبط است) در دولت ترامپ دستِ بازی پیدا کرده‌اند.
شرکت‌های ارائه‌دهنده پلتفرم‌های اعتیادآور شبکه‌های اجتماعی، اپلیکیشن‌های قمار و مکمل‌های خطرناک بی‌تردید استدلال خواهند کرد که آن‌ها و مشتریانشان باید از آزادی انعقاد قرارداد به هر شکلی که صلاح می‌دانند برخوردار باشند. اما ما می‌توانیم به‌طور معقولی در این موارد و موارد مشابه بپرسیم که آیا اعمال برخی محدودیت‌ها بر انتخاب فردی، به نفع مصرف‌کنندگان یا به‌طور گسترده‌تر به سود جامعه نخواهد بود؟
سارا کانلی، استاد بازنشسته فلسفه در کالج بودین و نویسنده کتاب «حدود آزادی» (منتشرشده توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال گذشته) و همچنین کتاب‌های «تک‌فرزند: آیا حق داشتن فرزندان بیشتری داریم؟» و «علیه خودمختاری: توجیه پدرسالاریِ قهری» است. او بر این باور است که فلسفه مدرن و فرهنگ عامه آمریکا هر دو ارزشِ خودمختاری را بد فهمیده‌اند. از دیدگاه کانلی، اعمال محدودیت‌های بیشتری بر آزادی فردی نسبت به آنچه عموماً درک شده، موجه است؛ محدودیت‌هایی که از ممنوعیت سیگار و محدود کردن اندازه پرس‌های غذا در رستوران‌ها گرفته تا محدودیت در میزان مصرف گوشت و منع انتشار «دروغ‌های خطرناک» را در بر می‌گیرد. نیک فرنچ، دبیر نشریه ژاکوبن، اخیراً با کانلی گفت‌وگو کرده است تا درباره استدلال او مبنی بر اینکه خودمختاری تنها ارزشی ابزاری دارد، دیدگاه‌هایش پیرامون زمانِ موجه بودن محدودیت آزادی فردی بر پایه دلایل پدرسالارانه، و خطرات بالقوه تأیید محدودیت‌های بیشتر بر آزادی بحث کند.
نیک فرنچ: کتاب «حدود آزادی» این استدلال را بسط می‌دهد که آزادی (یا خودمختاری) تنها ارزشی ابزاری دارد، نه ارزشی ذاتی. منظورتان از این سخن چیست؟ و این موضع چگونه شما را از سایر جریان‌های فکری فلسفی درباره آزادی متمایز می‌کند؟
سارا کانلی: وقتی می‌گوییم چیزی ارزش ذاتی دارد، منظورمان این است که آن چیز فی‌نفسه ارزشمند است، صرف‌نظر از اینکه چه نتیجه‌ای به بار می‌آورد. برای مثال، ما عموماً بر این باوریم که انسان‌ها ارزش ذاتی دارند؛ به‌طوری که مرگ یک انسان همواره یک فقدان است. به همین دلیل معتقدیم که کشتن یک انسان تقریباً همیشه کار نادرستی است، حتی اگر آن فرد ناخوشایند و غیرمولد باشد.
با این حال، چیزهای دیگری هستند که تنها به خاطر آنچه به ما می‌بخشند ارزش دارند. خمیردندان را در نظر بگیرید؛ خمیردندان ارزشمند است، اما فقط به این دلیل که به محافظت از دندان‌های شما کمک می‌کند. اگر راه بهتری برای محافظت از دندان‌ها داشتیم، تمام آن تیوپ‌های کرست و کلگیت سر از سطل زباله درمی‌آوردند. البته برخی چیزها هر دو نوع ارزش را دارند: دندان‌پزشک من هم ارزش ذاتی دارد چون یک انسان است، و هم ارزش ابزاری چون می‌تواند دندان‌هایم را سالم‌تر نگه دارد.
من استدلال می‌کنم که آزادی‌ها تنها ارزش ابزاری دارند. یعنی آزادیِ عمل از یک نوع خاص، تنها در صورتی ارزشمند است که پیامدهای خوبی داشته باشد؛ یا دقیق‌تر بگویم، پیامدهای خوبش بر پیامدهای بدش بچربد. برخی آزادی‌ها ارزش بسیار بالایی دارند — مثلاً آزادی رأی دادن. برخی دیگر هیچ ارزشی ندارند، زیرا یا هیچ پیامد خوبی ندارند یا پیامدهای بدشان بر پیامدهای خوبشان سنگینی می‌کند. از دست دادن چنین آزادی‌هایی هیچ خسرانی نیست.
این موضع در فلسفه مدرن چندان پرطرفدار نبوده است. ایمانوئل کانت فیلسوفی است که بیش از همه با این ایده پیوند خورده که آزادی فی‌نفسه یک خیر است و خودمختاریِ ماست که به ما ارزش می‌بخشد؛ اما فیلسوفان بسیاری نیز هم‌رأی او هستند. جان لاک به ارزش آزادی باور داشت و تأثیر عمیقی بر توماس جفرسون گذاشت که در اعلامیه استقلال آمریکا از حق سلب‌ناشدنی ما بر «حیات، آزادی و جست‌وجوی خوشبختی» نوشت. جان استوارت میل کتاب «درباره آزادی» را برای دفاع از ارزش آزادی عمل نگاشت. و آزادی‌خواهان (لیبرترین‌های) معاصر بسیاری نیز هستند که پاسداشت آزادی را بر هر چیز دیگری مقدم می‌دانند؛ رابرت نوزیک شناخته‌شده‌ترین چهره در میان آن‌هاست.
نیک فرنچ: شما همچنین استدلال کرده‌اید که در بسیاری از موارد، هیچ دلیل موجهی وجود ندارد که تصور کنیم افراد برای گرفتن تصمیم‌هایی که واقعاً اهداف یا ارزش‌های حقیقی‌شان را پیش ببرد، توانمندی ویژه‌ای دارند. در این موارد، خودمختاری آشکارا ارزش ابزاری ندارد. در کتاب سال ۲۰۱۳ خود، «علیه خودمختاری»، این ادعا را با استناد به انبوه پژوهش‌ها در اقتصاد رفتاری پشتیبانی می‌کنید که مدعی‌اند انسان‌ها تصمیم‌گیرندگانی به‌طور نظام‌مند غیرعقلانی هستند.
برخی از آن پژوهش‌ها (مانند کارهای دن اریلی) از آن زمان به شدت زیر سؤال رفته‌اند. اما آیا فکر می‌کنید تصویر کلی همچنان از نظر تجربی معتبر است؟ همچنین استدلال‌های بسیار نزدیکی از سوی افرادی مانند دانیل لیبرمن، زیست‌شناس تکاملی، وجود دارد که استدلال کرده انسان‌ها به‌گونه‌ای تکامل یافته‌اند که گرایش‌های خاصی دارند که با زندگی مدرن «ناهم‌خوان» است — مثلاً علاقه ما به شکر. کنجکاوم بدانم آیا این نوع استدلال‌ها را تقویت‌کننده موضع خود می‌بینید؟
سارا کانلی: من همیشه وقتی می‌خوانم که یک پژوهشگر معتبر کار سرهم‌بندی‌شده و سستی ارائه داده، شوکه می‌شوم. البته نباید تعجب کنم؛ این اتفاق در هر رشته‌ای رخ می‌دهد. مطالعات بدنام دوقلوهای سیریل برت را به یاد دارید؟ و بسیار تازه‌تر از آن، پژوهش‌های بی‌دقت مارک هاوزر درباره شناخت حیوانات در هاروارد که به خروج او از دنیای آکادمیک انجامید. چه ناشی از اعتمادبه‌نفس کاذب باشد، چه جاه‌طلبی بیش از حد، یا مجموعه‌ای از غفلت‌های سهوی، خطاها به پژوهش‌ها راه پیدا می‌کنند.
خوشبختانه، بیشتر کشفیات علمی بر پایه کارهای قابل اعتماد و تکرارپذیر بنا شده‌اند و این امر در مورد اقتصاد رفتاری نیز صادق است. کارهای پیشگامانه آموس تورسکی و دانیل کانمن همچنان بسیار معتبرند و کانمن، که گاهی از او به عنوان «پدربزرگ اقتصاد رفتاری» یاد می‌شود، برای پژوهش‌هایش جایزه نوبل دریافت کرد. ریچارد تالر نیز اخیراً به خاطر مشارکت‌های خود در اقتصاد رفتاری برنده جایزه نوبل شد.
اقتصاد رفتاری حوزه‌ای بسیار داغ بوده که افراد زیادی سوار بر موج پژوهش در آن شده‌اند، و بی‌تردید برخی از آن‌ها پیش از انتشار نتایج ادعایی خود، کار دقیق و محکمی که لازم بوده انجام نداده‌اند. اما خود این رشته علمی نیرومند است و بینش‌های ارزشمندی درباره رفتار ما به دست داده و خواهد داد. و بله، پژوهش‌های موازی توسط زیست‌شناسان تکاملی به درک ما از این واقعیت کمک می‌کند که ما کارگزارانی صرفاً عقلانی نیستیم که همواره به‌گونه‌ای انگیزه داشته باشیم که به بهترین نتیجه برای خودمان منجر شود.
نیک فرنچ: اگرچه بسیاری از خوانندگان ممکن است موضع شما را در اینجا رادیکال یا خلاف شهود بدانند، اما شما استدلال می‌کنید که در بسیاری از زمینه‌ها، همین حالا هم روشن است که ما خودمختاری را صرفاً دارای ارزش ابزاری می‌دانیم. می‌توانید این ادعا را کمی باز کنید و یک یا دو مثال بزنید که در آن‌ها با خودمختاری این‌گونه برخورد می‌کنیم؟
سارا کانلی: ما از واژگان بسیاری استفاده می‌کنیم که القا می‌کنند آزادی ارزش ذاتی دارد؛ واژگانی که همه‌جا دیده می‌شوند، از اعلامیه استقلال آمریکا که همین الان اشاره کردم گرفته تا ترانه‌های کانتریِ محبوب امروز. اما ما در عمل این‌طور رفتار نمی‌کنیم.
برای مثال، مردم از آزادی بیان به‌عنوان چیزی گران‌بها سخن می‌گویند، اما همگی ما خواهان محدودیت‌هایی بر بیان هستیم. ما نمی‌خواهیم افراد بتوانند اسرار دولتی را فاش کنند، یا تهدید کنند، یا مرتکب تهمت و افترا شوند، یا به تبلیغات دروغین دست بزنند. ما این کارها را غیرقانونی می‌کنیم. آزار و اذیت سایبری در مکان‌های بیشتر و بیشتری غیرقانونی می‌شود، دقیقاً به این دلیل که در حال کشف این هستیم که چقدر می‌تواند آسیب‌زا باشد. قوانین ما زمانی که می‌بینیم به حفاظت نیاز است، تکامل می‌یابند و ما عموماً این را یک امر عملی و معقول تلقی می‌کنیم.
یا رانندگی را در نظر بگیرید: ما عاشق آزادیِ جاده هستیم. با این حال، محدودیت‌های سرعت، قوانین منع رانندگی در حالت مستی، استانداردهای ایمنی خودرو، مناطق سبقت ممنوع، چراغ‌های راهنمایی و پلیس بزرگراه را می‌پذیریم، زیرا می‌دانیم در غیر این صورت ممکن است کشته شویم. ما نمی‌خواهیم جاده‌ها کاملاً آزاد باشند؛ ما نمی‌خواهیم یک دیوانه برای ابراز آزادی انتخاب خود، با سرعت صد مایل در ساعت از میان یک منطقه مدرسه‌ای عبور کند.
این امر را در پزشکی می‌بینیم: پیش از تأسیس سازمان غذا و دارو (FDA)، شما آزاد بودید هر به اصطلاح دارویی را که می‌خواستید بخرید. سپس سازمان غذا و دارو آمد و گفت داروها باید آزمایش شوند تا مشخص شود مفیدند و مضر نیستند، زیرا افراد بسیار زیادی توسط فروشندگان داروهای قلابی فریب می‌خوردند. این را در قوانین زیست‌محیطی می‌بینیم: آیا سوزاندن زباله در فضای باز مجاز است؟ زمانی مجاز بود، اما با جمعیت‌های بزرگ‌تر و متراکم‌تر، سوزاندن زباله توسط تک‌تک خانوارها زیان‌بار است، بنابراین بیشتر شهرداری‌ها اجازه این کار را نمی‌دهند.
استانداردهای ما درباره اینکه چه آزادی‌ای قابل قبول است، مدام در حال تغییر است، زیرا شرایط تغییر می‌کند و آزادی‌ای که زمانی ممکن بود بی‌ضرر باشد، می‌تواند خطرناک شود.
موضع من این است که اگر فقط بپذیریم کاری که انجام می‌دهیم نگاه کردن به پیامدهای ناشی از یک آزادی معین و داوری درباره مجاز بودن یا نبودن آن است، می‌توانیم این تغییرات را بسیار کارآمدتر اعمال کنیم.
نیک فرنچ: به نظر می‌رسد دو دلیل عمده برای محدود کردن آزادی وجود دارد. نخست زمانی که رها کردن افراد به حال خودشان به پیامدهای جمعیِ نامطلوب می‌انجامد. دوم زمانی که انتخاب‌های افراد به پیامدهای منفی برای خودِ آن افراد منجر می‌شود: برای مثال، به دلیل اعتیاد، مشکلات استدلال، اطلاعات به‌طور نظام‌مند ناقص و مواردی از این دست — اساساً، زمانی که یک توجیه پدرسالارانه برای اجبار موجه است. چگونه باید درباره تمایز میان توجیهات سطح فردی و سطح اجتماعی برای محدود کردن آزادی بیندیشیم؟
سارا کانلی: هم محدودیت‌های سطح فردی و هم محدودیت‌های سطح اجتماعی بر آزادی مهم هستند. هر دو نوع به یک توجیه واحد نیاز دارند: آیا مجاز شمردن یک آزادی چنان آسیبی وارد می‌کند که محدود کردن آن، حتی با در نظر گرفتن هزینه‌های اعمال این محدودیت، سودمند خواهد بود؟
البته بسیاری از آزادی‌ها هم بر فرد و هم بر جامعه پیرامون او تأثیر می‌گذارند، اما برخی بیشتر بر یکی و برخی بیشتر بر دیگری اثر دارند. برای نمونه، قوانین بستن کمربند ایمنی عمدتاً با سودی که برای خود فرد دارند توجیه می‌شوند. مرگ یا جراحت فردی که کمربند ایمنی نبسته، هزینه‌هایی برای دیگران نیز دارد، اما زیان اصلی متوجه خود آن شخص است. بنابراین، ما قوانین کمربند ایمنی داریم زیرا افراد گاهی نسبت به ایمنی خودشان کوته‌بین هستند.
محدودیت‌های سطح اجتماعی بر آزادی برای ما آشنا هستند، زیرا بسیاری از آن‌ها از زمان شکل‌گیری نخستین جوامع پذیرفته شده‌اند. برای مثال، سرقت غیرقانونی است. اگر دزدی مجاز بود، ممکن بود برای خود دزد بسیار سودمند باشد، اما رواج چنین عملی برای جامعه بد است. بنابراین ما می‌کوشیم با تهدید به مجازات، سرقت را محدود کنیم.
البته بسیاری از محدودیت‌ها هم برای فرد و هم برای جامعه بسیار سودمندند. اجباری کردن واکسیناسیون در برابر یک بیماری بسیار خطرناک و به‌شدت مسری، هم از فرد محافظت می‌کند و هم از جامعه‌ای که آن فرد در آن زندگی می‌کند.
نیک فرنچ: من به‌ویژه به استدلال‌های شما پیرامون پدرسالاریِ قهری علاقه‌مندم. شاید بتوانیم با این بحث شروع کنیم که چه نوع مداخلات پدرسالارانه‌ای را به‌طور کلی موجه می‌دانید و کدام‌ها را عموماً موجه نمی‌دانید.
سارا کانلی: طراحی محدودیت‌های سطح فردی کار ظریف و دشواری است.
نخست اینکه دانستن اینکه چه چیزی به سود یک فرد است، دشوارتر است. ما می‌توانیم تقریباً مطمئن باشیم که برخی سیاست‌های اجتماعی مورد خواست جامعه هستند — مانند قوانین ضد سرقت — اما درباره اینکه چه چیزی به سود یک شخص خاص است که ممکن است اهداف نامتعارفی داشته باشد، اطمینان کمتری داریم.
دوم اینکه اگر بخواهیم محدودیت‌هایی را به خاطر خود فرد — یعنی محدودیت‌های پدرسالارانه — اجرا کنیم، ممکن است هزینه‌های چنین محدودیت‌هایی را بیش از حد سنگین بیابیم. چگونه می‌توانیم افراد را مجبور کنیم روزی پنج وعده سبزیجات بخورند؟ ما ناظران رژیم غذایی نمی‌خواهیم، زیرا هزینه‌هایش مضحک خواهد بود — نه‌تنها هزینه‌های مالی، بلکه هزینه‌های روانی برای افرادی که تحت نظارت قرار می‌گیرند. این کار ارزشش را ندارد. آسان‌تر این است که دسترسی به سبزیجات تازه را ترویج کنیم.
بنابراین، وقتی پای محدودیت‌های سطح فردی به میان می‌آید، می‌خواهیم آزادی‌هایی را محدود کنیم که عموماً زیان‌بار شناخته می‌شوند و می‌توانیم بدون هزینه گزاف آن‌ها را محدود کنیم. برای مثال، من سیگار را غیرقانونی می‌کنم. دلایل فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد افراد کشیدن سیگار را با انبوهی از آنچه سوگیری‌های شناختی نامیده می‌شود — یعنی اساساً تفکر ضعیف — آغاز می‌کنند (از جمله درباره اینکه چقدر آسان می‌توانند ترک کنند و سیگار کشیدن چقدر برایشان زیان‌بار خواهد بود). و تقریباً در مورد همه می‌دانیم که سرطان، بیماری قلبی، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) و سایر بیماری‌های مرتبط با دخانیات، با اهداف بلندمدت آن‌ها در تضاد است. فکر نمی‌کنم هیچ‌کس در بستر مرگ بگوید: «دیگر هرگز نوه‌هایم را نخواهم دید و از غروب آفتاب دیگری لذت نخواهم برد، اما کشیدن آن همه سیگار مارلبرو ارزشش را داشت.» و کسانی که سیگار کشیدن را شروع نمی‌کنند، دلتنگ آن نمی‌شوند.
پس به نظر می‌رسد بهترین کار، پیشگیری از اصلِ سیگار کشیدن است. و این کار شدنی است، زیرا نیازی به نظارت بر تک‌تک افراد ندارد — بلکه مستلزم تعطیل کردن صنعتی است که وقف تولید مواد سرطان‌زای اعتیادآور شده است.
نیک فرنچ: برای تمرکز بر برخی پرسش‌های سیاستی خاص: به نظر می‌رسد شواهد فزاینده‌ای وجود دارد مبنی بر اینکه گوشی‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی و فعالیت‌های متنوعی که آن‌ها ممکن می‌سازند، تأثیرات بسیار مخربی بر سلامت روان و توانایی‌های شناختی افراد دارند. شرکت متا، مالک فیس‌بوک و اینستاگرام، اخیراً یک دعوای حقوقی بزرگ را که از سوی بیشتر ایالت‌های آمریکا مطرح شده بود، تا حدی با موافقت بر اعمال محدودیت‌هایی بر استفاده افراد زیر سن قانونی از پلتفرم‌هایش حل‌وفصل کرد. اما از بسیاری از افراد شنیده‌ام که استدلال می‌کنند شاید محدودیت‌های مشابهی در مورد استفاده بزرگسالان نیز موجه باشد.
شما درباره این ایده چه فکری می‌کنید؟ به نظر شما چگونه باید به بررسی این موضوع بپردازیم که آیا محدودیت‌هایی بر استفاده بزرگسالان از پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی یا مثلاً اپلیکیشن‌های قمار ورزشی موجه است، و اگر هست، چه نوع محدودیت‌هایی؟
سارا کانلی: راستش را بخواهید، من اطلاعات کافی درباره حقایق مربوط به استفاده از تلفن همراه ندارم که بدانم در اینجا چه چیزی درست است. این کار چقدر آسیب می‌زند؟ مردم چقدر از استفاده بی‌قیدوشرط از گوشی‌هایشان لذت می‌برند؟ تغییر عادت‌هایشان چقدر دردناک خواهد بود و این درد چقدر طول می‌کشد؟ آیا سیاست‌هایی وجود دارند که استفاده از گوشی را کاهش دهند و کم‌هزینه‌تر از یک محدودیت باشند (مثلاً مشوق‌هایی برای کنار گذاشتن گوشی)؟ این محدودیت چگونه اعمال خواهد شد؟ آیا راه را برای تجاوز به حریم خصوصی باز می‌کند که می‌تواند خطرناک باشد؟ آیا صرفاً باعث دیوانه شدن مردم می‌شود؟ پیش از آنکه بدانیم آیا محدودیت بر آزادی موجه است یا خیر، باید پاسخ تمام این پرسش‌ها را بدانیم.
نیک فرنچ: شما در تازه‌ترین کتاب خود، از چندین مداخله سیاستی قهری به خاطر بهزیستی جمعی دفاع می‌کنید؛ از جمله: واکسیناسیون اجباری برای بیماری‌های خطرناک و به‌شدت مسری؛ محدود کردن میزان گوشتی که افراد می‌توانند به خاطر پایداری زیست‌محیطی مصرف کنند؛ و حتی اعمال مسئولیت قانونی برای بیانی که «دروغ‌های خطرناک» را اشاعه می‌دهد. فکر می‌کنم بسیاری در جناح چپ که ممکن است در اهداف با شما هم‌داستان باشند، نگرانی‌هایی درباره این نوع سیاست‌ها دارند.
نخست، نگرانی درباره اقتدارگرایی وجود دارد؛ چیزی که شما آن را استدلال «سرازیری لغزنده» توصیف می‌کنید. به‌ویژه با توجه به اینکه اکنون چه کسانی در رأس دولت آمریکا هستند و چگونه از قدرت اجرایی برای حمله به دشمنان سیاسی و ایده تخصص علمی استفاده کرده‌اند، کاملاً عقلانی به نظر می‌رسد که نسبت به اعطای قدرت بیشتر به دولت برای تنظیم انتخاب‌های فردی به شدت محتاط باشیم. به بیان دیگر، ممکن است آزادی را از آن رو خیر مهمی بدانیم که سدی در برابر استبداد و سلطه بازیگران دیگر است. پاسخ شما به این نگرانی چیست؟
سارا کانلی: آیا ما می‌خواهیم دولت از قدرت خود سوءاستفاده کند؟ نه، بدیهی است که نمی‌خواهیم. اما سوءاستفاده‌ها می‌توانند اشکال گوناگونی به خود بگیرند.
اینکه به کسب‌وکارها بگوییم آزادی آلوده کردن محیط زیست را دارند، سوءاستفاده از قدرت است؛ اینکه به صیادان تجاری بگوییم آزادی دارند هر چقدر می‌خواهند در منطقه‌ای صید کنند که پیش‌تر یک یادمان ملی حفاظت‌شده به وسعت پانصد هزار مایل مربع بوده، سوءاستفاده از قدرت است؛ اینکه مقررات حفاظت از محیط زیست را از بین ببریم تا توسعه‌دهندگان آزادی داشته باشند بدون توجه به گونه‌های در معرض خطر، جنگل‌ها را بتراشند، حفاری کنند و بسازند، سوءاستفاده از قدرت است.
تمام این اقدامات به دولت اجازه می‌دهد با گروه‌های خاصی لاس بزند و امتیاز بدهد، حتی اگر این کارها زیان بزرگی برای بقیه ما باشد. رها کردن از محدودیت‌ها می‌تواند به همان اندازه اعمال محدودیت بد باشد.
اگر افراد وحشتناکی را انتخاب کنید، آن‌ها راهی برای آسیب زدن پیدا خواهند کرد. و باز هم تأکید می‌کنم، سیاستی که من ترویج می‌کنم این نیست که «بگذارید دولت هر کاری دلش می‌خواهد بکند.» بلکه این است که آزادی به‌عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به یک هدف ارزشمند است. بنابراین، ما باید آزادی‌های فردی را از نظر تأثیراتشان با دقت و همه‌جانبه‌نگری ارزیابی کنیم و بر اساس آن عمل نماییم. در برخی موارد، مطلقاً باید از آزادی محافظت کرد. در موارد دیگر، آزادی باید محدود شود — از جمله آزادیِ دولت برای عمل به شیوه‌های خاص، اگر از آن آزادی برای آسیب رساندن استفاده شود.
نیک فرنچ: من به‌طور کلی با همه این‌ها موافقم. اما آیا تفاوتی میان این دو گزاره وجود ندارد: برای مثال، اینکه بگوییم دولت باید آزادی شرکت‌های غول‌پیکر را برای آلوده کردن و نابود کردن منابع مشترک طبیعی محدود کند، و اینکه بگوییم دولت باید اختیار داشته باشد آنچه را افراد وارد بدن خود می‌کنند تنظیم نماید؟
سارا کانلی: مسلماً تفاوتی وجود دارد. در یک مورد، ما شرکت‌های غول‌پیکری را محدود می‌کنیم که به ما آسیب می‌زنند، و در مورد دیگر، افرادی را محدود می‌کنیم که ممکن است هم به خودشان و هم به ما آسیب برسانند. اما پیش‌فرض زیربنایی در هر دو یکی است: گاهی اوقات یک آزادی به شکلی جدی به ما آسیب می‌رساند.
اگر بخواهیم شما را به‌عنوان یک فرد، از آسیب رساندن جدی به من بازداریم، این را می‌پذیریم: هیچ‌کس به قانونی که جلوی دزدی شما از من را می‌گیرد اعتراض نمی‌کند. اگر بخواهیم شما را به‌عنوان یک فرد، از آسیب رساندن به خودتان بازداریم، همین حالا هم در بسیاری از موارد این را پذیرفته‌ایم. ما درست می‌دانیم که برای بسیاری از داروها نسخه پزشک الزامی باشد، زیرا دنیای پزشکی به‌طرز باورنکردنی پیچیده است و خواندن مطالب وب‌سایت «وب‌ام‌دی» (WebMD) در عمل شما را متخصص نمی‌کند — ممکن است خودتان را بکشید، و این قطعاً چیزی نیست که بخواهید. ما درست می‌دانیم که برای خودروها استانداردهای ایمنی وجود داشته باشد، به‌جای اینکه مجبور شوید خودتان تمام تحقیقات را انجام دهید تا بفهمید کدام خودروها ایمن هستند و کدام‌ها ممکن است در یک بازار بی‌ضابطه، در اصل مقوای ضخیم باشند؛ چون شما نه وقتش را دارید و نه تخصصش را.
یک انتخاب بد و باز هم ممکن است وقتی خودروی ارزان‌قیمتی که انتخاب کرده‌اید در یک تصادف جزئی مچاله می‌شود، جان خود را از دست بدهید. من فقط می‌گویم موارد این‌چنینی بیش از آن چیزی است که شاید تصور می‌کردیم، و آگاه بودن از آن‌ها و واکنش نشان دادن به آن‌ها به ما به‌عنوان افراد کمک خواهد کرد به جایی برسیم که می‌خواهیم باشیم.
نیک فرنچ: یک نگرانی راهبردی نیز درباره این دست سیاست‌ها وجود دارد. حتی اگر کمتر نگران سوءاستفاده دولت از قدرتش باشیم، به نظر می‌رسد تلاش برای تنظیم انتخاب‌های مردم به برخی از شیوه‌هایی که توصیف کردید، رنجش، بی‌اعتمادی و واکنش منفی ضد دولتی ایجاد خواهد کرد. فکر می‌کنم برای نمونه، این نوع واکنش را در برابر برخی از مداخلات بهداشت عمومی در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ دیدیم.
می‌دانم تمرکز شما بر مسائل هنجاری است تا پرسش‌های راهبرد سیاسی، اما درباره این ایده چه فکری می‌کنید؟ آیا ممکن است سیاست‌های کم‌اجبارتر در دستیابی به اهدافی مانند ترویج پایداری زیست‌محیطی و بهداشت عمومی مؤثرتر باشند؟
سارا کانلی: من خیلی پیر هستم. از این رو، برای مثال، زدن واکسن آبله را به یاد دارم، چون اگر می‌خواستید در ایالت ویرجینیا به مدرسه دولتی بروید، این کار اجباری بود. یادم نمی‌آید و نمی‌دانم این مقررات چه زمانی تصویب شد یا در آن زمان با چه استقبالی روبه‌رو گشت. اما مسلماً تا زمانی که من وارد مدرسه شدم، هیچ‌کس درباره آن غر نمی‌زد. این فقط یکی از همان کارهایی بود که انجام می‌دادید. خب، مطمئنم که سرِ آمپول زدن نق می‌زدم، اما اینکه آیا دولت آن را اجباری کرده بود یا نه، اصلاً مسئله‌ای نبود.
نکته اینجاست که گرچه ما گاهی هنگام تصویب اولیه یک محدودیت از آن دلخور می‌شویم، اما اگر آن محدودیت در واقع سودمند باشد، سرانجام آن را می‌پذیریم.
با این حال، اجرای لغو جداسازی نژادی را به یاد دارم. در حالی که رأی پرونده «براون در برابر هیئت آموزش» در سال ۱۹۵۴ صادر شد، بسیاری از مدارس در جنوب آمریکا تا پس از قانون حقوق مدنی ۱۹۶۴ یکپارچه‌سازی را آغاز نکردند. در آن مقطع، چیزی فراتر از غر زدن وجود داشت؛ در بسیاری از جاها غوغایی به پا شد. اما اکنون چند نفر از واقعیتِ یکپارچه‌سازی مدارس خشمگین هستند؟ بی‌تردید عده‌ای هستند، همان‌طور که نئونازی‌ها و زمین‌تخت‌گرایان وجود دارند، اما هر انسان معقولی آن را پذیرفته است.
به همین ترتیب، معرفی قوانین منع رانندگی در حالت مستی را به یاد دارم و اینکه چقدر باعث رنجش شد. «من در حالت مستی بهتر از بیشتر مردم در حالت هوشیاری رانندگی می‌کنم» ترجیع‌بند رایجی بود، و بله، شکایت‌هایی وجود داشت مبنی بر اینکه چنین قوانینی تجاوز به آزادی شخصی است. با این حال، اکنون مردم قوانین ضد رانندگی در حالت مستی را کاملاً معقول می‌دانند.
نکته اینجاست که گرچه ما گاهی هنگام تصویب اولیه یک محدودیت از آن دلخور می‌شویم، اما اگر آن محدودیت در واقع سودمند باشد، سرانجام آن را می‌پذیریم. ما مدارس یکپارچه و رانندگی ایمن می‌خواهیم. هنگامی که درباره چنین محدودیت‌هایی بیشتر می‌آموزیم و آن‌ها را تجربه می‌کنیم، اغلب شروع به این فکر می‌کنیم که آن‌ها برای یک جامعه کارآمد ضروری هستند. سیاستمداران دوست ندارند کاری انجام دهند که حتی به‌طور موقت محبوبیتشان را کم کند، اما با حمایت اجتماعی کافی می‌توانند تغییرات لازم را ایجاد کنند. ما باید به این فکر کنیم که در بلندمدت چه چیزی برای ما به‌عنوان فرد و به‌عنوان جامعه بهترین است.
درباره مصاحبه‌گر و مصاحبه‌شونده: سارا کانلی، استاد بازنشسته فلسفه در کالج بودین و نویسنده کتاب‌های «حدود آزادی»، «تک‌فرزند: آیا حق داشتن فرزندان بیشتری داریم؟» و «علیه خودمختاری: توجیه پدرسالاریِ قهری» است.
نیک فرنچ، دبیر همکار در نشریه ژاکوبن است.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.