افزایش سرسامآور قیمت تخممرغ؛ پیامد مستقیم بیعملی دولت در تخصیص ارز نهادهها
افزایش بیسابقه قیمت تخممرغ، این کالای پروتئینی پایه، را به یکی از بحرانیترین اقلام غذایی در بازار تبدیل کرده است. به دلیل فقدان اقدامات حمایتی دولتی و تأمین نکردن بهموقع ارز یارانهای برای نهادههای دامی، قیمت تخممرغ چندین برابر افزایش یافته و دولت هیچ کنترلی بر روند صعودی قیمت ندارد. این وضعیت باعث کمبود تخممرغ در سفره مردم شده است.
جهش قیمتی تخممرغ و زنگ خطر کاهش عرضه
بر اساس بررسیهای میدانی، قیمت شانه ۳۰ عددی تخممرغ اکنون از مرز ۲۵۰ هزار تومان در بسیاری از نقاط کشور عبور کرده است. این جهش قیمتی فاصله معناداری با نرخ مصوب ۱۸۴ هزار تومانی دارد. فعالان صنعت این افزایش را نتیجه همزمان فشارهای ساختاری و ناکارآمدی توزیع میدانند. نوسانات ارزی و تغییرات فصلی تولید نیز بر این امر تأثیرگذار بودهاند. قیمت شانه تخممرغ که در تیرماه امسال ۹۰ هزار تومان بود، روند صعودی شدیدی را طی کرده است. قیمت این کالا در مرداد به ۱۲۰ هزار تومان و در شهریور به ۱۷۰ هزار تومان رسیده است. اکنون هر عدد تخممرغ بهصورت دانهای بین ۷ تا ۹ هزار تومان عرضه میشود.
فروشندگان اعلام کردهاند که «قیمت هر بار که بار جدید میآید بالا میرود.» آنها تأکید میکنند «هیچکس نمیداند سقف این افزایش کجاست.» بسیاری از فروشندگان علت اوجگیری قیمت را «کاهش عرضه» و «بیثباتی بازار» عنوان میکنند. ویدیوی منتشرشده در شبکههای اجتماعی، صف طولانی شهروندان اصفهانی برای خرید تخممرغ را نشان میدهد. گزارشها حاکی است که مردم ساعتها برای خرید تخممرغ ارزانتر در صف میایستند. این شواهد نشان میدهد که صفهای وام مسکن جای خود را به صفوف خرید قسطی نان و تخممرغ دادهاند. این امر نمایانگر افولی است که در آن، خانوادهها به دنبال اقلام غذایی قسطی هستند.
بیثباتی در تأمین نهاده؛ عامل اصلی گرانی تخممرغ
افزایش شدید قیمت گوشت، مرغ و تخممرغ قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده است. مسئولان از احتمال کمبود این اقلام اساسی در ماههای آینده خبر میدهند. مرغداران میگویند جهش فعلی قیمت تخممرغ غیرطبیعی نیست. آنها تأکید میکنند که کمبود و بینظمی در تأمین نهادهها فشار مضاعفی بر تولید وارد کرده است. در صورت ادامه این روند، خطر خروج گلهها و بروز مشکل در بازار تخممرغ جدی است. مرغداران در ماههای گذشته با کمبود و گرانی شدید نهادههای اصلی روبهرو بودهاند. نهادههایی مانند ذرت و کنجاله سویا سهم عمدهای در هزینه تولید تخممرغ دارند.
این نهادهها یا با تأخیر در سامانههای دولتی عرضه شدهاند یا اصلاً بهدست تولیدکنندگان نرسیدهاند. این امر مرغداران را به خرید نهاده از بازار آزاد با قیمتهای چندبرابری مجبور کرده است. کمبود نهادههای دامی بهویژه در ماههای گذشته بازار مرغ و تخممرغ را با نوسانات قیمت و نگرانی تولیدکنندگان مواجه کرده است. خبرگزاری ایسنا ۱۲ آبان ۱۴۰۴ به نقل از مرغداران گفت: با وجود پرداخت هزینه در سامانه بازارگاه، خوراک مورد نیاز به آنها تحویل داده نشده است. در نتیجه، مرغها دچار ضعف، سوءتغذیه و تلفات بالا شدهاند.
گرانی نهادههای دامی و فقدان حمایت دولتی
در ۵ آذر ۱۴۰۳، حسین مهدیزاد، رئیس کارگروه دام و طیور اتاق بازرگانی ایران، به سه برابر شدن قیمت نهاده تولید تخممرغ طی ۲ ماه اشاره کرد. او گفت که دامها و مرغها به خودخوری افتادهاند و مرغداران جوجهریزی را متوقف کردهاند.
در ۱ آذر ۱۴۰۴، محمدعلی کمالی، رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی، گفت: به دلیل کمبود دانه، در برخی مرغداریها، مرغها به خود و همدیگر نوک میزنند و خودخوری میکنند. در ۴ آبان ۱۴۰۴، ناصر نبیپور، رئیس هیاتمدیره اتحادیه مرغ تخمگذار تهران، به افزایش قیمت و کمبود نهادهها اشاره کرد. او گفت: «اگر نهادهها بهموقع تامین نشود، بسیاری از مرغداران ناچار به تعطیلی واحدها خواهند شد.» او افزود: «در این شرایط تولید دیگر صرفه اقتصادی ندارد.» وی تأکید کرد: «هزینه تولید نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۶۲ درصد افزایش یافته است و قدرت خرید مردم به شدت کاهش پیدا کرده است.» نبیپور اضافه کرد: «در کشور حدود دو هزار واحد مرغ تخمگذار فعال است و با ادامه این وضعیت، اکثر آنها در آستانه تعطیلی قرار دارند.»
پیامدهای اقتصادی و نگاه امنیتی دولت به تخممرغ
در ۲۰ مهر ۱۴۰۴، علی صابری، کارشناس صنعت طیور، گفت: «نگاه امروز دولت به تولید تخممرغ امنیتی است.» او افزود: «نتیجه چنین نگاهی بگیر و ببندهاست.» وی تأکید کرد: «اگر قیمتگذاری به بازار سپرده شود، شرایط تولید بهتر خواهد شد.» وابستگی ۹۰ تا ۹۵ درصدی به واردات نهادهها، چرخه تولید را مختل کرده است. همچنین تخصیص دیرهنگام ارز موجب اختلال در تولید شده است. وی گفت: بیش از ۹۰ درصد نهادههای دامی مورد نیاز صنعت طیور وارداتی است. «سالانه حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون تن نهاده وارد کشور میشود.» او افزود: «هرگونه تأخیر در تخصیص ارز کل زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار میدهد.» این تأخیرها موجب افزایش قیمت تخممرغ و زیان تولیدکنندگان میشود.
اتاق بازرگانی ایران نیز در مهر ماه ۱۴۰۴ درباره توقف تأمین کالاهای اساسی هشدار داد. دلیل این توقف، عدم تخصیص ارز اعلام شد. در روز ۲۷ آبان ۱۴۰۴، محمد فربد سخنگوی انجمن صنایع لبنی گفته بود: لبنیات را گران میکنیم، به کسی ربطی ندارد. این در حالی است که صنایع لبنی از شیر یارانهای استفاده میکنند. وی افزوده بود: اگر توانستند مرغ و تخممرغ را به قیمت قبل بفروشند، لبنیات را نیز به قیمت قبل میفروشد. این دیدگاه رسمی حاکمیت نشان میدهد که نه تنها تمایلی به بهبود وضعیت نیست، بلکه در پی تشدید آن است.
پیامد این وضعیت، فشار معیشتی مستقیم بر خانوارها است. تخممرغ که تا همین یک سال پیش در سبد پروتئینی کمدرآمدها نقش کلیدی داشت، امروز کالایی نسبتاً لوکس توصیف میشود.
[صنعت مرغداری ایران در حال فروپاشی است]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.