تنش دوباره هستهای؛ تهران بازسازی تاسیسات «غنیسازی اورانیوم» را آغاز کرد؟
رئیسجمهور ملایان، مسعود پزشکیان، اخیراً از بازسازی قدرتمند صنعت هستهای کشور خبر داد. این اعلام پس از بازدید او از مراکز هستهای تهران، گمانهزنیها درباره از سرگیری فعالیتهای اتمی را شدت بخشیده است. ایران همواره بر حق خود برای در اختیار داشتن فناوری هستهای، خصوصاً حق غنیسازی اورانیوم، تأکید داشته است.
تاریخچه بحران غنیسازی اورانیوم و برجام
صنعت غنیسازی اورانیوم بیش از دو دهه، کانون اصلی اختلافات ایران و قدرتهای جهانی بوده است. در سال ۱۳۹۴، با توافق برجام، گروه ۱+۵ حق ایران را برای غنیسازی اورانیوم تحت نظارت دقیق آژانس پذیرفت. با این حال، خروج دولت دونالد ترامپ از برجام در سال ۱۳۹۷ و احیای تحریمها، بحران غنیسازی اورانیوم را دوباره به نقطه اختلاف اصلی تبدیل کرد. پس از «جنگ ۱۲ روزه» و حمله نظامی آمریکا به تأسیسات اتمی ایران، رئیسجمهور آمریکا مدعی نابودی کامل توان هستهای ایران شد.
ایران، با وجود آسیب دیدن مراکز، اعلام کرده است که تأسیسات را بازسازی میکند. مقامات کشور بر از سرگیری غنیسازی اورانیوم و تولید سوخت هستهای تأکید کردهاند. تاکنون برنامه زمانی مشخصی برای شروع مجدد فعالیتهای غنیسازی اورانیوم اعلام نشده است. همچنین معلوم نیست که احیا در همان مراکز قبلی صورت میگیرد یا تأسیسات جدیدی برای غنیسازی اورانیوم ایجاد خواهد شد.
یک اندیشکده آمریکایی گزارش داده که ساختوساز در یکی از تأسیسات آسیبدیده ایران در جنگ ۱۲ روزه، از سر گرفته شده است. این گزارشها در حالی منتشر میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، چندین بار به طور تلویحی تهدید به اقدام نظامی کرده است. ترامپ هشدار داده که اگر ایران برنامه هستهای خود را از سر بگیرد، آمریکا با آن «برخورد خواهد کرد.» او در ماه ژوئیه گفته بود: «ما قابلیتهای هستهای آنها را از بین بردیم… اگر این کار را بکنند، ما آن را سریعتر از آنکه بتوانید انگشتتان را تکان دهید، از بین خواهیم برد.»
هشدارهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داده است. او گفته که ایران برای جلوگیری از افزایش تنش با غرب، باید همکاریهایش را با آژانس جدیتر کند. گروسی به فایننشالتایمز گفته بود که اگر همکاری بهبود نیابد، «مجبورم گزارش دهم که هرگونه نظارت بر این مواد (۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده در سطوح بالا) از دست رفته است.» تهران به نظر میرسد توجه چندانی به تهدیدهای ترامپ ندارد. بلافاصله پس از حملات، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، از آمادگی برای بازسازی تأسیسات هستهای خبر داد. اسلامی گفت: «تمهیدات لازم را اتخاذ کردیم… و برنامهریزی که داریم این است که نگذاریم هیچ وقفهای در روند تولید و خدمات ایجاد شود.»
گزارش رسانههای غربی و اندیشکدهها از بررسی تصاویر ماهوارهای حاکی است که ایران ساختوساز را از سر گرفته است. این ساختوساز در یکی از مراکز زیرزمینی که قرار بود پیش از جنگ ۱۲ روزه بهعنوان سومین تأسیسات غنیسازی اورانیوم افتتاح شود، دیده شده است.
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی خردادماه قطعنامهای علیه ایران تصویب کرد. ساعاتی قبل از حمله، تهران اعلام کرد که تأسیسات غنیسازی اورانیوم سوم خود را راهاندازی میکند. گمانهزنیها حاکی است که این مرکز جدید، در نزدیکی نطنز و در عمق کوه «کلنگ گزلا» در حال ساخت بوده است. ساختوساز این مرکز زیرزمینی، پس از عملیات خرابکاری در مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز، حدود ۵ سال پیش آغاز شد. رسانههای غربی مینویسند که این مرکز جدید قرار بود محلی امن برای ساخت و مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته باشد. این تأسیسات در عمقی بسیار بیشتر از تأسیسات فردو ساخته شده است.
عراقچی در مصاحبهای تأکید کرد که در زمان جنگ ۱۲ روزه، اقدامهایی برای آمادهسازی تأسیسات سوم انجام شده بود. این تأسیسات ناشناخته سوم نیز در حمله آسیب دیده است. عراقچی محل آن را «نزدیک اصفهان» اعلام کرد، اما نام تأسیسات را اعلام نکرد.
آسیبدیدگی مرکز سوم و از سرگیری ساختوساز و احتمالات سهگانه درباره هدف ساختوساز
پژوهشگران اندیشکده مطالعات استراتژیک و بینالملل آمریکا ادعا کردهاند که ساختوساز در یکی از مراکز غنیسازی اورانیوم ایران از سر گرفته شده است. قضاوت قطعی درباره ماهیت فعالیتهای جدید زود است. فعالیتهای ساختوساز در اطراف مجتمع غنیسازی اورانیوم سوم ایران آغاز شده است. این مجتمع در نزدیکی اصفهان، زیر کوه کلنگ واقع شده است.
این اندیشکده مینویسد: «از زمان حملات آمریکا در ماه ژوئن، ایران ساخت و ساز را در تأسیسات کوه کلنگ افزایش داده است. ایران یک دیوار امنیتی در اطراف محیط سایت احداث کرده است. علائم قابل مشاهدهای از ساختوساز فعال در تونلهای شرق و غرب دیده میشود. دهانههای شمالی و غربی اخیراً توسعه یافته و با شن و ماسه پوشانده شدهاند.
پژوهشگران CSIS سه احتمال درباره دلایل فعالیت در کوه کلنگ مطرح میکنند:
۱. ایران تلاش میکند طبق برنامه اولیه، تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ را بسازد. سرعت ساختوساز نشاندهنده جلو افتادن زمانبندی عملیاتی شدن آن است.
۲. ایران ممکن است مأموریت کوه کلنگ را گسترش داده و فعالیتهایی مانند متالورژی (فلزکاری) را به آنجا منتقل کند. ۳. ایران ممکن است یک تأسیسات مخفی غنیسازی اورانیوم در کوه کلنگ را دنبال کند. این امر میتواند ذخایر موجود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده را افزایش دهد.
منابع رسمی ایران در مورد برنامههای بازسازی و نحوه از سرگیری فعالیتهای هستهای، سکوت کردهاند. روشن نیست که آژانس بینالمللی انرژی اتمی تا چه اندازه از فعالیتهای جدید در کوه کلنگ با خبر است. آژانس تاکنون بیانیهای در خصوص اطلاع از ساخت تأسیسات غنیسازی اورانیوم جدید توسط ایران منتشر نکرده است. بنابراین تا زمان اعلام قطعی از سوی یکی از طرفهای درگیر نمیتوان به این سوال پاسخ قطعی داد اما آنچه قطعی است تاکید بر نابودی آن در صورت غنیسازی اورانیوم است.
[ترامپ: اگر رژیم ایران برای غنیسازی اقدام کند درهم کوبیده خواهد شد!]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.