پهپادهای روسی بهطور فزایندهای تهدیدی برای ناتو شدهاند و پشتیبانی ایران نقشی کلیدی در ممکن شدن نقض اخیر حریم هوایی کشورهای عضو ناتو داشته است. لهستان در این هفته از افزایش فعالیت پهپادهای روسی در نزدیکی مرزهای خود خبر داد، همزمان با پایان رزمایش نظامی روسیه و بلاروس موسوم به (زاپاد). پیش از این، پهپادهای روسی که برخی از آنها با کمک ایران ساخته شده بودند، در اوایل ماه جاری میلادی وارد حریم هوایی لهستان و رومانی شدند.
دبیرکل ناتو، مارک روتِه، این رخداد در ۱۰ سپتامبر را «بزرگترین تمرکز نقض حریم هوایی ناتو در تاریخ» توصیف کرد. این حادثه باعث شد هواپیماهای جنگی ناتو برای نخستینبار در حریم هوایی ائتلاف، پهپادهای متخاصم را هدف قرار دهند و سرنگون کنند.
بر اساس اعلام مقامات لهستان، در تاریخ ۱۰ سپتامبر، ۱۹ پهپاد روسی وارد حریم هوایی این کشور شدند. وزیر خارجهی لهستان، رادوسواف سیکورسکی، این اقدام را «تحریکی عمدی از سوی کرملین» و «آزمایشی از توان و ارادهی ناتو» دانست. در واکنش، ناتو جنگندههایی را برای دفاع از آسمان لهستان به پرواز درآورد؛ از جمله جنگندههای F-16 لهستان، F-35 هلند و یک هواپیمای شناسایی ایتالیا. گفته میشود این پهپادها از نوع گربرا (Gerbera) بودند؛ پهپادهایی روسی که معمولاً برای فریب و اشباع سامانههای پدافندی استفاده میشوند.
چهار روز بعد، در ۱۴ سپتامبر، رومانی نیز اعلام کرد که یک پهپاد روسی وارد حریم هوایی آن کشور شده است؛ دومین مورد نقض حریم ناتو در عرض یک هفته. وزارت دفاع رومانی گفت دو جنگندهی F-16 این پهپاد را رهگیری کردند. به گفتهی مقامهای نظامی، این پهپاد از نوع گران-۲ (Geran-2) بوده است؛ همان مدل روسیشدهی پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶. هر دو کشور پیشتر نیز بقایای پهپادهای روسی را در خاک خود پیدا کردهاند.
نقش ایران در توانمندسازی برنامههای پهپادی روسیه از سال ۲۰۲۲ مستقیماً پهپاد به روسیه منتقل کرده تا به جنگ پوتین علیه اوکراین کمک کند. در سال ۲۰۲۳ نیز توافقی به ارزش ۱٫۷۵ میلیارد دلار امضا شد تا روسیه بتواند این پهپادها را در داخل کشور تولید کند. رایجترین این مدلها، پهپاد گران-۲ (شاهد-۱۳۶) است که یک پهپاد انتحاری دوربرد است.
درحال حاضر روسیه ماهانه حدود ۲ هزار پهپاد از این نوع تولید میکند و قصد دارد ظرفیت خود را تا ۵ هزار پهپاد در ماه افزایش دهد. این حجم تولید، به روسیه امکان داده حملات گستردهی صدها پهپاد را علیه اوکراین انجام دهد. همچنین روسیه تولید سری جدیدی از پهپادها با نام گربرا را آغاز کرده که از نظر طراحی شبیه شاهد-۱۳۶ است. کمک نظامی ایران باعث شده روسیه توان حملات دوربرد خود را بهطور چشمگیری گسترش دهد و اکنون اثر مستقیم این همکاری به کشورهای عضو ناتو نیز رسیده است.
فراتر از پهپادها، ایران در سال ۲۰۲۴ موشکهای بالستیک کوتاهبرد فاتح-۳۶۰ را نیز مستقیماً به روسیه تحویل داده است؛ موضوعی که دولت آمریکا در سپتامبر تأیید کرد. هرچند این موشکها هنوز در میدان نبرد اوکراین استفاده نشدهاند، اما حضورشان توان موشکی روسیه را افزایش داده و تهدیدی برای هر دو، اوکراین و ناتو، محسوب میشود.
رهبران ناتو عملکرد ائتلاف در مقابله با این نفوذ پهپادی را «موفق» توصیف کردند، اما تعدادی از پهپادها سرنگون نشدند. ضمن اینکه ناتو برای مقابله مجبور شد از جنگندههای پیشرفته و موشکهای گرانقیمت استفاده کند. هواپیماهای ناتو برای انهدام هر پهپاد که بهایش کمتر از ۱۰۰ هزار دلار است موشکهایی از نوع AMRAAM شلیک کردند که قیمت هرکدام بیش از یک میلیون دلار است. در حالی که برخی حملات روسیه به اوکراین شامل صدها پهپاد بوده، حمله به لهستان تنها شامل حدود ۲۰ پهپاد بود. پس از این رخداد، ناتو در اقدامی پیشگیرانه، طرحی با نام «Eastern Sentry» (نگهبان شرقی) را آغاز کرد تا توان دفاعی خود در جناح شرقی اروپا را تقویت کند.
این طرح میتواند از تجربههای اوکراین بهرهمند شود؛ از جمله استفاده از پهپادهای رهگیر ارزانقیمت و شبکههای تشخیص غیرفعال. ناتو باید اطمینان حاصل کند که طرح «Eastern Sentry» شامل تواناییهای مقابله با پهپادها در هر دو سطح هوایی و زمینی باشد. برای مهار و تنبیه ایران بهخاطر تداوم حمایت نظامی از روسیه، پایتختهای اروپایی باید همراه با واشنگتن، اجرای کامل تحریمهای موجود علیه ایران را تضمین کنند و روند بازگرداندن تحریمهای منقضیشده را پیش ببرند. در همین راستا، شورای امنیت سازمان ملل روز جمعه قطعنامهای را که مانع بازگشت تحریمها بر ایران میشد، رد کرد. بازاعمال کامل تحریم تسلیحاتی علیه رژیم ایران میتواند تهدید فزایندهی ناشی از همکاری نظامی ایران و روسیه را برای ناتو کاهش دهد.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.