وضعیت دولت پزشکیان پسا ممنوعیت مذاکرات با آمریکا از سوی خامنهای
پس از آنکه خامنهای در ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ بهطور رسمی هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرد، دولت پزشکیان با چالشهای اقتصادی سنگینی روبهرو شده است.
ادامه تحریمهای اقتصادی و احتمال تشدید آنها، چشمانداز اقتصادی حکومت ایران را تیرهتر کرده و منجر به افزایش مشکلات معیشتی مردم شده است.
در چنین شرایطی، دولت پزشکیان باید با بحرانهای متعددی از جمله کاهش درآمدهای نفتی، افت ارزش پول ملی، افزایش تورم و کسری بودجه دستوپنجه نرم کند.
تحریمهای موجود علیه حکومت ایران، خصوصاً در حوزه نفت، همچنان پابرجا هستند. آمریکا در ۱۸ بهمن ۱۴۰۳ اعلام کرد که شبکهای بینالمللی را که میلیونها بشکه نفت حکومت ایران را به چین منتقل میکرد، تحریم کرده است.
این اقدام، صادرات نفت ایران را بیش از پیش محدود کرده و باعث کاهش چشمگیر درآمدهای ارزی دولت شده است.
این در حالی است که حتی پیش از این تحریمها نیز، صادرات نفت حکومت ایران بهسختی انجام میشد و بسیاری از معاملات نفتی به شکل غیررسمی و با تخفیفهای سنگین به کشورهای خریدار انجام میشد.
کاهش درآمدهای نفتی، بودجه دولت پزشکیان را تحت فشار قرار داده و احتمال افزایش نرخ تورم و رکود اقتصادی را بیشتر کرده است.
از سوی دیگر، دولت پزشکیان به دلیل محدودیتهای ناشی از تحریمها، در تأمین ارز خارجی دچار مشکل شده است.
کاهش ورود ارز حاصل از فروش نفت، تأثیر مستقیمی بر کاهش ارزش ریال داشته و باعث افزایش قیمت کالاهای اساسی شده است. در ماههای اخیر، ارزش ریال در برابر دلار آمریکا بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته و این روند همچنان ادامه دارد.
کاهش ارزش پول ملی، قدرت خرید مردم را کاهش داده و آنها را برای تأمین نیازهای اولیه خود دچار مشکل کرده است.
پزشکیان و چالشهای پیش روی اقتصاد ایران
همچنین تحریمها باعث کاهش تجارت خارجی حکومت ایران شدهاند. بسیاری از شرکتهای خارجی به دلیل محدودیتهای مالی و بیم از تحریمهای ثانویه آمریکا، از همکاری با شرکتهای ایرانی خودداری میکنند.
این مسئله باعث شده تا بسیاری از صنایع وابسته به واردات مواد اولیه، با کمبود منابع روبهرو شوند. بهعنوان مثال، کمبود قطعات خودرو، تولید در این بخش را با مشکلاتی جدی مواجه کرده و بسیاری از کارگران این حوزه بیکار شدهاند.
با کاهش درآمدهای نفتی، دولت پزشکیان تلاش کرده تا از منابع درآمدی غیرنفتی استفاده کند.
صادرات محصولات پتروشیمی، فولاد و دیگر مواد معدنی یکی از راههای تأمین درآمد دولت محسوب میشود، اما تحریمهای جدید علیه شرکتهای پتروشیمی حکومت ایران، این بخش را نیز دچار بحران کرده است.
علاوه بر این، صادرات غیرنفتی نیز به دلیل افزایش هزینههای حملونقل و عدم دسترسی به سیستم بانکی بینالمللی، با موانع جدی مواجه شده است.
یکی دیگر از چالشهای بزرگ دولت پزشکیان، کسری بودجه شدید است. در شرایطی که درآمدهای نفتی کاهش یافته و درآمدهای غیرنفتی نیز بهاندازه کافی نیست، دولت مجبور است برای جبران کسری بودجه به راهحلهایی مانند افزایش مالیاتها، کاهش یارانهها و چاپ پول متوسل شود.
هر یک از این اقدامات میتواند تبعات منفی خاص خود را داشته باشد.
افزایش مالیاتها، فشار بیشتری بر کسبوکارهای داخلی وارد کرده و باعث کاهش سرمایهگذاری و افزایش بیکاری خواهد شد.
کاهش یارانهها نیز میتواند نارضایتی عمومی را افزایش داده و به اعتراضات گسترده منجر شود.
چاپ پول نیز موجب افزایش تورم شده و ارزش ریال را بیش از پیش کاهش خواهد داد.
دوباهر کسری بودجه و دولت درمانده پزشکیان
مشکلات اقتصادی، تأثیر مستقیمی بر معیشت مردم گذاشته است. افزایش قیمت کالاهای اساسی مانند نان، گوشت، لبنیات و برنج، بسیاری از خانوارهای ایرانی را با مشکلات جدی روبهرو کرده است.
نرخ تورم به بالاترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده و قدرت خرید مردم بهشدت کاهش یافته است.
در چنین شرایطی، فاصله طبقاتی افزایش پیدا کرده و بخش زیادی از مردم زیر خط فقر قرار گرفتهاند. افزایش فقر و بیکاری، احتمال وقوع اعتراضات اجتماعی را بالا برده است. تجربه نشان داده که هرگاه وضعیت معیشتی مردم وخیمتر شود، احتمال اعتراضات خیابانی نیز بیشتر خواهد شد. نمونه بارز این مسئله، اعتراضات گسترده آبان ۱۳۹۸ بود که به دلیل افزایش ناگهانی قیمت بنزین آغاز شد و به یکی از بزرگترین چالشهای حکومت ایران تبدیل شد.
دولت پزشکیان در تلاش است تا با تقویت روابط تجاری با کشورهای همسایه، بخشی از فشارهای اقتصادی را کاهش دهد.
همکاری با روسیه و چین یکی از راهبردهای اصلی دولت برای دور زدن تحریمها بوده است، اما این کشورها نیز بهدلیل فشارهای بینالمللی، همکاری محدودی با حکومت ایران دارند.
همچنین، بسیاری از قراردادهای اقتصادی بین حکومت ایران و این کشورها، بیشتر به نفع طرفهای خارجی بوده و منافع چندانی برای حکومت ایران نداشته است.
در همین حال، برخی از تحلیلگران اقتصادی درون نظام معتقدند که بدون حل مسئله تحریمها، هیچ راهحلی برای خروج از بحران اقتصادی وجود ندارد.
اما با توجه به موضعگیری اخیر خامنهای و رد هرگونه مذاکره با آمریکا، امیدی به رفع تحریمها در آینده نزدیک وجود ندارد.
در چنین شرایطی، دولت پزشکیان با چالشهای متعددی روبهرو خواهد شد و احتمالاً نارضایتیهای اجتماعی افزایش خواهد یافت.
بهویژه اگر دولت تصمیم بگیرد که برای جبران کسری بودجه، سیاستهای ریاضتی شدیدی را اجرا کند.
[پزشکیان و کابوس بیپایان یک اقتصاد در حال احتضار]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.