شستا، نمایی از فساد در سر تا پای نظام ملایان
فساد در شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) یکی از چالشهای جدی سیستم اقتصادی و اجتماعی حکومت ایران بوده است.
شستا که مسئول مدیریت سرمایههای متعلق به سازمان تأمین اجتماعی است، باید منابع مالی کارگران و بازنشستگان را بهطور ایمن و سودآور مدیریت کند.
اما تخلفات مالی و مدیریتی در این شرکت نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است.
یکی از نمونههای اخیر فساد در شستا مربوط به سرمایهگذاریهای پرریسک و مغایر با مقررات مدیریت وجوه و ذخایر سرمایهگذاری است.
به عنوان مثال، خرید سهام شرکتهایی با پیشرفت محدود یا سوددهی نامشخص، از جمله پروژههایی مانند پتروپالایش نگین لاوان، مورد انتقاد قرار گرفته است.
منتقدان معتقدند که چنین پروژههایی نهتنها توجیه اقتصادی ندارند، بلکه خطرات مالی جدی برای منابع سازمان تأمین اجتماعی و جامعه ۴۵ میلیونی ذینفعان ایجاد میکنند.
همچنین، ابهاماتی در خصوص افزایش سرمایه شستا و نحوه تخصیص منابع برای خرید سهام شرکتهای مختلف وجود دارد.
در یکی از موارد، خرید سهام «شرکت گروه اقتصاد مفید» و «شرکت گروه ملی فولاد» متعلق به «ستاد اجرایی فرمان امام» بدون شفافیت کافی انجام شده است.
این موضوع باعث شده برخی کارشناسان، تصمیمات مدیریتی شستا را در تناقض با منافع ذینفعان بدانند.
علاوه بر این، مواردی از سوءمدیریت در شرکتهای تابعه گزارش شده است.
برای مثال، تخلفات مالی و اجرایی در شرکتهای زیرمجموعه شستا، از جمله بهرهبرداری نامطلوب از داراییهای استراتژیک، به بحرانهای مالی و کاهش اعتماد عمومی دامن زده است.
فساد در شستا تنها به جنبه مالی محدود نمیشود، بلکه شامل ضعف در نظارت و شفافیت نیز میشود.
تامین اجتماعی یا بنگاهداری سرمایهداری؟!
وزارت کار و تعاون یکی از بزرگترین مالکان بنگاهها در حکومت ایران محسوب میشود.
این وزارتخانه با داشتن حدود ۲۵۰ شرکت مدیریتی و بیش از ۱۰۰ شرکت غیرمدیریتی، مجموعهای بالغ بر ۳۵۰ شرکت را در اختیار دارد.
مدیریت چنین حجمی از بنگاهها مستلزم انتخاب و عزل صدها عضو هیئت مدیره است که زمینهساز دخالت بسیاری از چهرههای سیاسی میشود.
احمد میدری وزیر کار دولت پزشکیان اخیراً اظهار داشت که «هفتهای نیست که دستکم دو گزارش محرمانه از فساد در شستا به دست من نرسد».
او همچنین تاکید کرد که «هرگاه تلاش کردیم شرکتها را سامان دهیم، برخی با انتشار اطلاعات نادرست، مسیر اصلاح را منحرف کردند. بهگونهای که این تصور ایجاد شد که قصد داریم شرکتها را از بازنشستگان بگیریم».
چند سال پیش علی ربیعی فاش کرد که «یکی از نمایندگان مجلس پیشنهاد ۵۰ میلیارد تومانی برای کسب یک کرسی مدیریتی در شستا داده بود».
اخیراً برکناری مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری از صندوقهای زیرمجموعه شستا جنجالبرانگیز شد. این صندوق یکی از مهمترین بنگاههای زیرمجموعه وزارت کار است.
برخشی از فساد به ساختار نظارتی برمیگردد. ساختار نظارتی این شرکت با مشکلات جدی مواجه است.
در زمان تاسیس سازمان تامین اجتماعی، شورای عالی تامین اجتماعی بهعنوان نهاد سیاستگذار و ناظر عمل میکرد.
این شورا زیر نظر وزیر بهداشت فعالیت داشت. با تصویب قانون هدفمندی یارانهها، سازمان تامین اجتماعی زیرمجموعه وزارت رفاه شد و بسیاری هشدار دادند که این تغییر، فسادزا خواهد بود.
از سال ۱۳۸۴، دخالت مستقیم دولت در شستا افزایش یافت.
دولت پاسداران و آغاز دستاندازی سپاه به شستا
یکی از مدیران شستا اعلام کرد که فهرستی شامل ۱۰۰ نفر از سوی ریاستجمهوری وقت (احمدینژاد) برای تصدی مناصب مدیریتی ارائه شده بود. این مدیر مقاومت کرد و سرانجام برکنار شد.
افراد موجود در فهرست سپس به شرکتهای زیرمجموعه صندوق بازنشستگی منتقل شدند!!!
در شهریور ۱۴۰۳، رویداد ۲۴ گزارشی از اقدام شستا در خرید بخشی از سهام شرکت گروه اقتصاد مفید منتشر کرد.
این معامله با وجود منع صریح سازمان تامین اجتماعی انجام شد. مدیران شستا همچنین تصمیم به خرید سهام دو شرکت دیگر به ارزش ۶۰۰ هزار میلیارد تومان گرفتند.
این مبلغ سه برابر ارزش بازار شستا است. چنین سرمایهگذاریهایی منابع سازمان تامین اجتماعی را تحت تاثیر قرار میدهد.
در اردیبهشت ۱۴۰۳، گزارش تحقیق و تفحص از شستا منتشر شد. این گزارش تخلفات و اختلاسهای کلان در شستا را افشا کرد.
با وجود اینکه این تخلفات مربوط به قبل از سال ۱۴۰۰ بود، ساختارهای فسادزا همچنان پابرجاست.
در دهه ۹۰، اختلاس ۱۶ میلیون دلاری در کشتیرانی و تخلفات ۵۹ میلیون دلاری در پتروشیمی غدیر از هلدینگهای شستا گزارش شد. همچنین، مبلغ ۲ میلیون یورو برای ویلموتس مربی فوتبال از منابع تامین اجتماعی پرداخت شد.
علیرضا حیدری، کارشناس رفاه و تامین اجتماعی، معتقد است فساد در شستا سالها ادامه داشته است.
او اشاره کرد که در سالهای پیشین گزارش تحقیق و تفحص از شستا در مجلس مسکوت ماند و برخلاف آییننامه داخلی مجلس، قرائت و منتشر نشد. این رویکرد باعث شده تا ساختارهای فسادزا همچنان ادامه یابد.
[صندوقهای بازنشستگی چرا به یکی از ابرچالشهای اقتصادی تبدیل شده است؟]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.