در ستایش فردریک جیمسن

فردریک جیمسن, اقبال احمد، یاسر عرفات، و دون لوس (بیروت ۱۹۸۰)

فردریک جیمسون (۱۹۳۴-۲۰۲۴) درگذشت. من هرگز او را ملاقات نکردم و با او مکاتبه نکردم، اما از آثار او تا حد توان خوانشی دارم. اولین بار از طریق ایجاز احمد نام او را شنیدم و سپس به کار او در مورد برشت و زیبایی شناسی بسیار علاقه مند شدم. کتاب او برشت و روش (۱۹۹۸) کتاب مورد علاقه من است. نوشتن او چالش برانگیز بود، اما اافکار او همیشه درخشان بودند.
وی یکی از نویسندگان همیشگی مجله ی “بررسی چپ نو” (New Left Review) بود. در آنجا از خواندن مقالات او، عمدتاً در مورد ادبیات و گرایشات عمومی فرهنگی، لذت بردم.

من این عکس مربوط به سال ۱۹۸۱ را دوست دارم. این عکس فردریک جیمسون، اقبال احمد، یاسر عرفات، و دون لوس (در مبارزه برای پایان دادن به جنگ ایالات متحده علیه ویتنام بود) را دارد. این دوره جالبی بود. شاعر پاکستانی فیض احمد فیض در بیروت زندگی می کرد، در آن سال ۷۰ ساله شد (فیض در سال ۱۹۸۰ خویش را وقف عرفات کرده بود، و سال بعد عرفات سخنرانی بی نظیری ی برای تولد فیض ایراد کرد). اقبال احمد در آن سال با ادوارد سعید برای دیدار فیض سفر کرده بود. چند سال بعد، جیمسون به نیکاراگوئه رفت و با توماس بورگه (از FSLN) برای New Left Review در سال ۱۹۸۷ مصاحبه کرد. در سال ۱۹۸۶، جیمسون نوشت:

“ما باید دریافتی از معنای ‘انقلاب فرهنگی’، در قوی‌ترین شکل آن، در سنت مارکسیستی را بازیابی کنیم. اما اشاره به رویدادهای خشونت آمیز و پر فراز و نشیب ‘یازده سال’ اخیر در چین نیست، اگرچه برخی اشارات به مائوئیسم به مثابه یک مسلک لزوماً ضمنی است. به ما گفته می شود که این اصطلاح متعلق به لنین بود و در آن به صراحت کارزار ادبی و مشکلات جدید علم و آموزش جهانی را مشخص می کرد؛ پدیده ای که اکنون کوبا، دوباره، خیره کننده ترین و موفق ترین نمونه در تاریخ معاصر می باشد.”

اینها تاریخ های متصل و به هم پیوسته ی مارکسیست های فرا-ملی, انترناسیونالیست هستند. جیمسون هرگز واقعاً در مورد هیچ یک از اینها ننوشته است، اما به نظر می رسد که او به نوعی با آنان ارتباط داشته است. من امیدوارم که بتوانیم بزرگداشتی داشته باشیم که بتواند کمکی کند به ترسیم جایگاه فردریک جیمسون در ساحت مبارزات و تاریخ گسترده تر جهان سوم.