دلیل سفر پزشکیان به بغداد

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور خامنه‌ای روز چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۳ به بغداد سفر کرده است. دلایل این سفر چه می‌تواند باشد؟

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور خامنه‌ای، روز چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۳، در اولین سفر خارجی خود در این سمت به عراق سفر کرد.

محمد کاظم آل صادق، سفیر حکومت ایران در عراق، اعلام کرد که این سفر دو روزه و به دعوت محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر عراق، انجام می‌شود.

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت ایران، و همچنین رسانه‌های حکومت ایران و عراق نیز اعلام کردند که این سفر ابعاد گسترده امنیتی، دیپلماتیک و اقتصادی دارد.

از سویی، سفیر حکومت ایران در عراق اشاره کرده که در این سفر، قرار است چندین تفاهم‌نامه همکاری در حوزه‌های امنیتی و اقتصادی بین دو کشور امضا شود.

این تفاهم‌نامه‌ها پیش‌تر قرار بود در دوره ریاست‌جمهوری رئیسی و در جریان سفر برنامه‌ریزی‌شده او به بغداد امضا شوند، اما به دلایلی به تعویق افتادند.

سفر مسعود پزشکیان به عراق در شرایطی انجام می‌شود که چندی پیش برخی مفاد توافق‌نامه امنیتی میان حکومت ایران و عراق اجرایی شد. این توافق‌نامه در اسفندماه سال ۱۴۰۱ بین دو کشور به امضا رسیده بود.

طبق آن، بغداد تا تاریخ ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ فرصت داشت تا احزاب کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق را خلع‌سلاح کرده و اردوگاه‌های نظامی آن‌ها را تعطیل کند.

اطلاعاتی که در شهریور ۱۴۰۲ منتشر شد، نشان می‌دهد که مقرهای احزاب کرد در مناطق مرزی به‌طور کامل تخلیه شده‌اند.

پیش‌تر در تیرماه، دستگاه قضایی حکومت ایران فهرستی شامل حدود ۱۲۰ نفر از رهبران و اعضای احزاب کرد مخالف حکومت ایران را به دولت عراق ارائه داده و خواستار استرداد آنان شده بود.

بلوف تقویت امنیت و روابط منطقه‌ای ذیل سایه انزوای خامنه‌ای

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت ایران، در یک کنفرانس خبری که در تاریخ ۱۹ شهریور برگزار شد، با تأکید بر موضوعات امنیتی گفت که پیش‌تر توافق‌نامه‌های همکاری امنیتی بین دو کشور با محوریت «خلع‌سلاح گروه‌های تجزیه‌طلب و تروریستی» امضا شده است.

او تأکید کرد که در این سفر نیز بحث امنیت پایدار در منطقه و تقویت امنیت مرزهای مشترک بین حکومت ایران و عراق از موضوعات اصلی مذاکرات خواهد بود.

کاظم غریب‌آبادی، معاون امور بین‌الملل قوه قضائیه حکومت ایران، ادعا کرده است که افرادی که نامشان در فهرست استرداد قرار دارد، «تروریست»‌هایی هستند که به زودی محاکمه خواهند شد.

در حالی که رسانه‌های حکومت ایران به شدت بر اهمیت همکاری‌های امنیتی تأکید می‌کنند، این سفر جنبه‌های دیگری نیز دارد که چندان به آنها پرداخته نمی‌شود.

یکی از مسائل مهم در این سفر، پیگیری مطالبات مالی و گدایی پول حکومت ایران از بغداد است.

مبالغ هنگفتی از درآمدهای حکومت ایران از فروش برق و گاز به عراق، به دلیل تحریم‌های آمریکا علیه حکومت ایران، در بانک‌های عراقی بلوکه شده‌اند. حکومت ایران قادر به استفاده از این پول‌ها نیست.

پیشتر طارق الهاشم الفیهان، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی عراق، اعلام کرده بود که حجم پول‌های بلوکه‌شده حکومت ایران در بانک‌های عراقی به ۱۱ میلیارد دلار رسیده است.

 این مبلغ عمدتاً مربوط به صادرات برق و گاز است و پیش از این نیز مقامات حکومت ایران اعلام کرده بودند که عراق بین ۹ تا ۱۱ میلیارد دلار به خاطر خرید برق و گاز  به حکومت ایران بدهکار است.

در ماه‌های اخیر، حکومت ایران بارها با عراق مذاکره کرده است تا راه‌هایی برای استفاده از این پول‌ها پیدا کند.

پول برق و گاز صادراتی ایران به عراق به حساب شرکت ملی نفت ایران در بانک تجارت بغداد با ارز دینار واریز می‌شود.

امنیت، روابط منطقه‌ای، یا گدایی پول و اضطرار مالی ملایان؟

تا تابستان پارسال، حکومت ایران فقط مجاز بود از این منابع برای خرید کالاهای غیرتحریمی از عراق استفاده کند.

[پول‌هایی که هرگز به خزانه خامنه‌ای  باز نمی‌گردند!]

اما بر اساس معافیت‌هایی که آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۳ صادر کرد، ایران اکنون می‌تواند از این منابع برای واردات کالاهای بشردوستانه از سایر کشورها نیز استفاده کند.

رسانه‌های بین‌المللی از جمله وال‌استریت ژورنال، اخیراً گزارش داده‌اند که بانک‌های عراقی به انتقال غیرقانونی پول به حکومت ایران متهم شده‌اند.

بر اساس این گزارش، بانک‌های عراقی از سیستمی که توسط آمریکا برای انتقال درآمدهای نفتی بغداد ایجاد شده بود، برای انتقال وجوه به حکومت ایران و گروه‌های شبه‌نظامی مرتبط با آن استفاده کرده‌اند.

وزارت خزانه‌داری آمریکا تلاش کرده تا جلوی این سوءاستفاده‌ها را بگیرد، اما مقامات این کشور نگران هستند که اعمال محدودیت‌های شدیدتر بر جریان نقدینگی به عراق منجر به بحران اقتصادی در این کشور شده و مبارزه با داعش را تضعیف کند.

در این شرایط، پزشکیان در سفر خود به عراق به دنبال آن است که برای دسترسی به پول‌های بلوکه‌شده دست گدایی به سوی دولت بغداد دراز کند.

همچنین گفته می‌شود که یکی دیگر از اهداف این سفر، تقویت روابط حکومت ایران با کشورهای عرب منطقه از طریق میانجیگری عراق است.

رسانه‌های حکومت ایران این سفر را نشانه‌ای از تقویت روابط منطقه‌ای و افزایش همکاری‌های منطقه‌ای معرفی کرده و از هوشمندی سیاسی مقامات حکومت ایران سخن می‌گویند.

با این حال، به نظر می‌رسد که سفر پزشکیان به بغداد در بحبوحه بحران اقتصادی و مشکلات مالی حکومت ایران، بیش از هر چیز با هدف دستیابی به منابع مالی بلوکه‌شده در عراق و تأمین نیازهای فوری حکومت انجام شده باشد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)