رفت و بازگشت ظریف، حکم حکومتی یا باندبازی‌های پنهان؟

در حالی که چندی پیش محمدجواد ظریف، وزیر خارجه روحانی گفته شد به دلیل فشار بر سر دوتابعیتی‌بودن فرزندانش از کابینه پزشکیان کناره گرفته است اما تصاویر جلسه خامنه‌ای با هیأت دولت پزشکیان نشان داد که وی به کابینه بازگشته است. دلیل این بازگشت چیست و چگونه تعبیر می‌شود؟

در تصاویری که از دیدار سه‌شنبه خامنه‌ای با اعضای دولت چهاردهم منتشر شده، محمدجواد ظریف، معاون پیشین «امور راهبردی» رئیس‌جمهور و رئیس سابق «شورای راهبری» برای انتخاب کابینه پزشکیان نیز دیده شد.

وی که وزیر خارجه پیشین حکومت ایران بود، نقش مهمی در پیروزی پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری داشت. همچنین در تعیین وزرای کابینه او مشارکت فعالی ایفا کرد. اما به دلیل فشارهایی که مرتبط با دوتابعیتی بودن فرزندانش اعلام شد، از سمت معاونت پزشکیان استعفا داد.

ظریف در روز ۲۱ مرداد ۴۰۳ در مورد دشمنی‌های باند مقابل با او در حساب کاربری‌اش در اینستاگرام نوشت بعضی با تفسیری غلط از قانون مصوب در سال ۴۰۱، مشغول‌بودن وی در مناصب حساس را اهرم و بهانه‌ای برای فشار بر دولت پزشکیان قرار داده‌اند.

پس از انتشار تصاویر وی در دیدار اعضای دولت پزشکیان با خامنه‌ای در ۶ شهریور، وی اعلام کرد که فعالیت در پست «معاونت راهبردی» کابینه مسعود پزشکیان را ادامه خواهد داد.

او این خبر را در توییتر خود اعلام کرد و از تاخیر در حضورش در دیدار با خامنه‌ای عذرخواهی کرد. اما توضیحات بیشتری در این باره نداد و مشخص نیست که حضور او از قبل هماهنگ شده بود یا خیر؟

در سال‌های اخیر، برخی از مهره‌های باند خامنه‌ای و قضائیه خامنه‌ای، افراد دوتابعیتی را به عنوان یکی از کانال‌های مهم «نفوذ» در کشور معرفی کرده و خواستار برکناری آن‌ها شده‌اند.

سوالات و گمانه‌‌ها پیرامون بازگشت ظریف به کابینه پزشکیان

ظریف که در دستیابی به توافق هسته‌ای برجام در سال ۱۳۹۴ نقش کلیدی داشت، در عرصه بین‌المللی و داخلی به عنوان «ماله‌کش اعظم» شناخته می‌شود.

اظهارات او در مجامع بین‌المللی برای توجیه نقض حقوق بشر در حاکمیت ملایان و همچنین درباره سرنگونی هواپیمای اوکراینی توسط موشک‌های سپاه پاسداران، انتقادهای زیادی را به‌ویژه از سوی خانواده‌های قربانیان به دنبال داشت.

وی پیشتر گفته بود که نزدیک به ۷۰ درصد وزرا و معاونین پزشکیان و بسیاری از معاونین وزرا و سازمان‌ها، نتیجه پیشنهادهای کارشناسی و روند شفاف و مشارکت‌پذیر او و همکارانش در «شورای راهبری» برای انتخاب کابینه پزشکیان بوده‌اند.

همچنین هنگام ترک کابینه پزشکیان، اعلام شد که وی به دلیل اصرار بر سر گزینه وزارت کشور پیشنهادی این شورا از دولت پزشکیان خارج شده است.

[ظریف استعفاء داد یا اخراج شد؟]

بازگشت وی به دولت پزشکیان اکنون سوالات و ابهامات متعددی را مطرح کرده است. از جمله اینکه چه عاملی باعث خروج او از کابینه شد؟ چه چیزی منجر به بازگشت او شد؟ آیا این بازگشت به درخواست پزشکیان بوده یا خامنه‌ای در این امر دخیل بوده و فرمانی صادر کرده است؟ آیا ادامه فعالیت وی در دولت پزشکیان با مشکلاتی مواجه خواهد شد یا خیر؟

اگرچه وی اعلام کرده است که پس از پیگیری‌ها و رایزنی‌های پزشکیان و با دستور کتبی او، فعالیت در «معاونت راهبردی» رئیس‌جمهور را ادامه خواهد داد، اما هنوز بسیاری از جنبه‌های این موضوع روشن نیست.

اصل ماجرا چیست؟

برخی اظهارات از سوی مهره‌های «جبهه پایداری» مانند رسایی نیز قابل توجه است. رسایی، عضو مجلس خامنه‌ای، در ۶ شهریور و در واکنش به بازگشت ظریف در ایکس نوشت که اگر ادعای ظریف صحیح باشد و او در سمت معاونت باقی بماند، مطابق قانون، این حکم معاونت باطل و پزشکیان به ۵ تا ۱۵ سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم خواهد شد.

روزنامه هم‌میهن نیز در ۷ شهریور گزارش داد که گمانه‌زنی‌ها حاکی از این است که بازگشت ظریف به «معاونت راهبردی» به دلیل صدور حکم حکومتی از سوی خامنه‌ای بوده است.

اما خبرآنلاین در ۹ شهریور نوشت که بازگشت ظریف با لابی‌های پنهان با لایه‌های بالای نظام و نهادهای مرتبط در این حوزه حل شده است، حتی اگر حمید رسایی در همان زمان این اقدام را خلاف قانون دانسته و به پزشکیان هشدار داده باشد.

با توجه به این اظهارات، ظریف چه با حکم خامنه‌ای برگشته باشد چه درخواست پزشکیان یا لابی‌های قدرت فرقی در اصل ماجرا نمی‌کند.

اصل ماجرا این است که وی در باند مقابل دشمنان پیدا و پنهان بسیاری دارد که طی سال‌های اخیر، آشکارا و پنهانی وی را آماج حملات خود قرار داده‌اند.

این حملات چه در زمان وزارت خارجه وی در دولت روحانی و چه بعد از آن و چه در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری ۴۰۳ وجود داشته است.

پس از آن نیز ادامه یافته تا جایی که وی را مجبور به ترک موقتی از کابینه پزشکیان کرد.

این روند و این پیوستار ما را به این قطعیت راهنمون می‌سازد که پس از بازگشت وی نیز، جبهه پایداری و طیفی از اصول‌گرایان مرتجع دست از سر وی برخواهند داشت.

این خود به منزله تشدید تضاد و مشکلات بین دو باند قدرت در حاکمیت خامنه‌ای است که بر ضعف وی دامن خواهد زد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)