تقسیمبندی بلوک قدرت و نیروهای سیاسی حال حاضر در ایران
با توجه به اتفاقات اخیر و رخ داده در چند ساله اخیر نظیر سیاست خارجی، اعتراضات سراسری گسترده و رادیکالشونده، ناکارآمدی اقتصادی کلیت حکومت ولایت فقیه، جریانات نیروهای سیاسی درون حاکمیت ولایت فقیه تغییراتی را شاهد بوده است. جریانشناسی کلی نیروهای سیاسی درون حاکمیت در حال حاضر و در آستانه انتخابات مجلس و «خبرگان رهبری» حکومت ولایت فقیه به چه صورت میباشد؟
شاید در بداهه امر این مولفه به ذهن خطور کند که حزب و احزاب در حکومت ولایت فقیه، عاری از محتوی و فحوی لازم بوده و هست.
بر این فرضیه نمیتوان خط بطلان کشید؛ در زیر لوای حاکمیت ولایت فقیه، قطعا دستهبندی و حزب و حزبسازی و حزببازی! معنا و مفهوم انتزاعی و مجرد، به معنای آنچه در کشورهای دارای دمکراسی جهان وجود دارد، محلی از اعراب ندارد.
این مهم از دیده مردم نیز پنهان نمانده و مردم ایران در اولین سری از سلسله قیامها و اعتراضات گسترده در چند سال اخیر، یعنی در دی ماه سال ۱۳۹۶، پایان حزب و حزببازی! در حکومت ولایت فقیه را با مهر محتوم «اصلاحطلب، اصولگرا، دیگه تموم ماجرا» باطل کردند.
چرا که در بدایه امر هر حزب و گروه و نیروهای سیاسی، تنها به شرطی اجازه فعالیت در حکومت ولایت فقیه را پیدا میکند که «التزام عملی و قلبی» خود به ولایت فقیه را به اثبات رسانده و آن را همواره تضمین نمایند!!!
اما برای خالی نبودن عریضه، حکومت ولایت فقیه چنین جلوهگری کند که احزاب و نیروهای سیاسی مختلفی در صحنه سیاستآفرینی در حکومت ولایت فقیه حضور و مشارکت دارند.
این جلوهگری در سالهایی که حکومت ولایت فقیه قصد دارد تا با استفاده از شعبده انتخابات، برای خود مشرعیتسازی و القاء مشروعیت کند، نمودها و تجسد بیشتری به خود میگیرد. [زورآزمایی دولت و مجلس وارد مرحله جدیدی شد؛ استیضاح وزیر کشور]
از ابتدای روی کار آمدن حکومت ولایت فقیه، و پس از آن که در سال ۱۳۶۰، حاکمیت خود را به طور کامل یکپایه و قبض کرد، قوانین موجود و ثانوی و متاخر، همیشه بر بستری شکل گرفته و وضع شده که نیروهای سیاسی و احزاب تام و تمام، تحت استیلاء و هژمونی ولایت فقیه قرار گیرند.
اما در عده و عده و برای عوامفریبی و «غربیفریبی» تکثر قارچگونهی نیروهای سیاسی و احزاب را در حکومت ولایت فقیه شاهد بودهایم.
ماحصل سیاست ولایت فقیه تا سال ۱۳۹۴، رشد تاریکخانهیی و قارچگونهی ۲۵۰ حزب! البته از جنس ولایت فقیه بوده است.
در بازه زمانی سال ۱۳۹۶، که تقابل بین رفسنجانی ـ روحانی با اردوی خامنهای ـ رئیسی پیش آمد، قوانین مربوط به احزاب در دولت روحانی تغییراتی در بر داشت، به نحوی که تعداد احزاب به حدود ۱۱۰ رسید که بیشتر آنها (چیزی در حدود نزدیک به ۹۰ حزب) «فعالیت در ابعاد ملی» را یدک میکشیدند و مابقی آنها در حدود محلی ایفای نقش کرده و میکنند.
اما از اعداد و ارقام دهان پرکن مربوط به احزاب و نیروهای سیاسی که بگذریم، در تقسیمبندی کلی در سپهر سیاسی حکومت ولایت فقیه، سه دستهبندی «اصلاحطلبان»، «اصولگرایان» و جریان موسوم به «اعتدالگرا»یان متمایل به جریان «اصلاحات» جریانات و نیروهای سیاسی اصلی حکومت ولایت فقیه را تشکیل میدهند.
تقسیمبندی کلی این سه جریان سیاسی را میتوان بدین گونه برجسته کرد:
نیروهای سیاسی جریان «اصولگرایان» ولایت فقیه
نیروهای سیاسی این جریان عمدتا پس از اعتراضات سال ۱۳۷۸ و حوادث کوی دانشگاه سر برآوردند و در زمان ریاست جمهوری محمود احمدینژاد گسترش پیدا کردند.
این نیروها در سالهای بعد و در جریان ریاست جمهوری حسن روحانی، بیشتر خود را بروز دادند و در جبههی مقابل روحانی ـ رفسنجانی صفآرایی کردند.
در تکامل این روند، نیروهای اصلی این جریان در حال حاضر عبارت از «شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی» تاسیسشده در سال ۱۳۹۸، «جبهه پایداری انقلاب اسلامی» که در سال ۱۳۹۰ تاسیس شد و «جبهه پیروان خط امام و رهبری» که خود ائتلافی از حدود ۱۷ حزب اصولگراست و در سال ۱۳۹۳ تشکیل شد، میباشد.
تقسیمبندی کلی این جریانات سیاسی طی سالهای گذشته احزاب زیر در حاکمیت ولایت فقیه در بر میگردد:
«جامعه روحانیت مبارز» تحت ریاست فعلی مصطفی پورمحمدی (سابقا محمدرضا مهدوی کنی و موحدی کرمانی)، غلامرضا مصباحیمقدم، محمدعلی موحدی کرمانی، محسن مجتهد شبستری تاسیسشده در سال ۱۳۵۶ خورشیدی، که ارگانی قدرتمند در جریان «اصولگرایان» بوده و در «مجلس خبرگان رهبری» نظام در حال حاضر ۶۶ عضو از ۸۸ عضو این مجلس را اختیار دارد.
«جامعه مدرسین حوزه علمیه قم» تحت ریاست سیدهاشم حسینی بوشهری، تاسیسشده توسط حسینعلی منتظری، آذری قمی و ربانی شیرازی (درگذشته) و هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۴۰ خورشیدی تاسیس شده است.
«حزب موتلفهی اسلامی» با نام پیشین «جمعیت موتلفه اسلامی» و «هیئتهای موتلفهی اسلامی» تحت ریاست اسدالله بادامچیان، مصطفی میرسلیم، محسن رفیقدوست در سال ۱۳۴۲ خورشیدی تشکیل شده است.
«جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی» تحت ریاست محمدجواد عامری شهرابی (سابقا محمود احمدینژاد) تاسیسشده در سال ۱۳۷۵.
«جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی» تحت ریاست مالک شریعتی تاسیسشده در سال ۱۳۸۷ توسط از جمله علیرضا زاکانی و مهدی طائب و…
«جبهه پایداری انقلاب اسلامی» موسوم به «جبهه پایداری» تحت ریاست مرتضی آقاتهرانی، صادق محصولی، حمید رسایی، مجتبی ذوالنوری احمد امیرآبادی فراهانی، و… به عنوان راستترین حزب «اصولگرایان» معرفی میشود.
«جامعه اسلامی مهندسین» تحت ریاست محمدرضا باهنر از زیر مجموعه «جبهه پیروان خط امام و رهبری» با عضویت سابق محمود احمدینژاد تشکیلشده در سال ۱۳۶۷.
«انجمن اسلامی پزشکان ایران» تحت ریاست حسینعلی شهریاری از زیر مجموعه «جبهه پیروان خط امام و رهبری» با عضویت علیاکبر ولایتی، شهابالدین صدر، مرضیه وحید دستجردی تاسیسشده در سال ۱۳۷۱.
«جامعه زینب» تحت ریاست اعظم حاجی عباسی از زیر مجموعه «جبهه پیروان خط امام و رهبری» و عضویت مرضیه وحید دستجردی تشکیلشده در سال ۱۳۶۵.
«جمعیت فدائیان اسلام» تحت ریاست محمدمهدی عبدخدایی تشکیلشده در دهه ۱۳۲۰ خورشیدی.
«حزب تمدن اسلامی» پس از انفجار دفتر حزب جمهوری از اعضای به جا ماندهی آن تشکیل شد.
«جمعیت وفاداران انقلاب اسلامی» تحت ریاست حبیبالله بوربور و عضویت جواد منصوری و…
«حزب نواندیشان ایران اسلامی» تحت ریاست امیر محبیان تاسیسشده در سال ۱۳۸۵
«کانون دانشگاهیان ایران اسلامی» تحت ریاست سیدمحمد حسینی، تاسیسشده در سال ۱۳۸۴.
«حزب توسعه و عدالت ایران اسلامی» تحت سعید رئوفی، (سابقا عبدالحسین روحالامینی و مهدی وکیلپور) تاسیسشده در سال ۱۳۸۳و پدر معنوی این حزب محسن رضایی میباشد.
«حزب سبز ایران» تحت ریاست حسین کنعانیمقدم تاسیسشده در سال ۱۳۸۷ با عضویت ابوالفضل حسنبیگی و…
«جمعیت پیشرفت و عدالت ایران اسلامی» تحت ریاست محمدسعید احدیان با بنیانگذاری مرتضی طلائی، رئیس پلیس سابق تهران بزرگ تشکیلشده در سال ۱۳۸۷ از زیر مجموعه جمنا « مجمع ملی جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی» وابسته به باقر قالیباف با عضویت سیدمحمود رضوی و… و از جریانهای نواصولگرای حکومت به شمار میرود.
همچنین گروهها و احزاب زیر در تقسیمبندی جزء جریان «اصولگرایان دستهبندی میشوند:
«انصار حزبالله» با نام فعلی «شورای هماهنگی حزبالله» تحت ریاست حسین اللهکرم، از گروههای رادیکال و شبه نظامی جریان «اصولگرایان» تشکیلشده در سال ۱۳۷۰.
«جامعه اسلامی دانشگاهیان» تشکیلشده از سوی اعضاء و هواداران «حزب جمهوری اسلامی» تحت ریاست محمد کولانی و عضویت مهدی فضائلی، سیداحسان قاضیزاده هاشمی و… تاسیسشده در سال ۱۳۶۸.
از دیگر احزاب و جریانهای سیاسی مطرح جبهه «اصولگرایان» حکومت ولایت فقیه میتوان به «ائتلاف بزرگ اصولگرایان» با ریاست محمدعلی موحدی کرمانی و غلامعلی حداد عادل با زیرمجموعه « جامعتین، روحانیت مبارز، مؤتلفه، ایثارگران، رهپویان، پایداری، جبهه یکتا، جمعیت پیشرفت و عدالت ایران اسلامی» اشاره کرد.
همچنین «شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی» با ریاست علیاکبر ناطق نوری، منشعب از «ائتلاف آبادگران ایران اسلامی و جبهه اصولگرایان تحولخواه» که در سال ۱۳۸۶ با نام «جبهه متحد اصولگرایان» به صحنه بازگشت.
«جبهه متحد اصولگرایان» موسوم به «جبهه متحد» با ریاست محمدعلی موحدی کرمانی و عضویت علیاکبر ولایتی، حداد عادل، علی لاریجانی، احمد توکلی، زاکانی، باهنر، صادق محصولی، حیدر مصلحی، مهدی چمران و…
«ائتلاف آبادگران ایران اسلامی» با نام غیررسمی «آبادگران» با ریاست مهدی چمران، با عضویت عباس شیبانی و…
«شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی» موسوم به شانا با ریاست غلامعلی حداد عادل، حامی قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰، با زیرمجموعه «جمعیت پیشرفت و عدالت ایران اسلامی، جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی، جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی، جمعیت جانبازان انقلاب اسلامی، جمعیت وفاداران انقلاب اسلامی،کانون دانشگاهیان ایران اسلامی و حزب توسعه و عدالت ایران اسلامی».
مجموعه جمنا «مجمع ملی جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی» با ریاست محمدحسن رحیمیان، سیدمحمد حسنی، مهدی چمران و غلامعلی حداد عادل تاسیسشده در سال ۱۳۹۵، با عضویت از جمله مرضیه وحید دستجردی، محمدباقر ذوالقدر، حجتالله عبدالملکی و…
«شورای وحدت نیروهای انقلاب اسلامی» با نام دیگر «شورای وحدت اصولگرایان» با ریاست محمدعلی موحدی کرمانی، منوچهر متکی و… منشعب از «جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی» و به ابتکار اولیه سیدابراهیم رئیسی در سال ۱۳۹۷ شکل گرفت.
شمار دیگری از احزاب در اردوی «اصولگریان» وجود دارد که دارای اهمیت کمتری بوده که از پرداختن به آنان در این مقال پرهیز میکنیم.
نیروهای سیاسی جریان «اصلاحطلبان» ولایت فقیه
نیروهای سیاسی این جریان عمدتا پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۷۶ و ۲ خرداد منصهی ظهور در حکومت ولایت فقیه را یافتند.
ابتدا در درون این جریان «جبهه مشارکت» بود که نقش اصلی را بازی میکرد اما بعد از انتخابات سال ۱۳۸۸ فعالیت آنان از سوی حاکمیت بلوکه شد.
این جریان در سال ۱۳۹۴ با «حزب اتحاد ملت ایران اسلامی» ظهوری دوباره داشت و به همراه «حزب کارگزاران سازندگی» با عنوان «بال راست اصلاحات» منشعب از جناح راست سنتی حکومت ایران مهمترین نیروهای و احزاب جریان «اصلاحطلبان» میباشند.
مهمترین چهرههای «حزب اتحاد ملت ایران اسلامی» تحت ریاست محمد خاتمی، آذر منصوری و منشعب از «جبهه مشارکت ایران اسلامی» عبارتند از حسین نورانینژاد، حمیدرضا جلالیپور، علی شکوریراد و…
همچنین در بدنه این جریان سیاسی طی سالهای گذشته احزاب زیر در حاکمیت ولایت فقیه به نقشآفرینی پرداختهاند:
«مجمع روحانیون مبارز» منشعب از «جامعه روحانیت مبارز» تحت ریاست سیدمحمد موسوی خوئینیها، مجید انصاری، سید محمد خاتمی.
«حزب اعتماد ملی» تاسیسشده توسط مهدی کروبی و در حال حاضر تحت ریاست الیاس حضرتی، مسعود سلطانیفر وزیر ورزش روحانی.
«حزب جمهوریت ایران اسلامی» تحت ریاست رسول منتجبنیا منشعبشده از «حزب اعتماد ملی» کروبی.
«حزب اسلامی کار» منشعب از «خانه کارگر» و تحت ریاست حسین کمالی، و علیرضا محجوب.
«سازمان عدالت و آزادی ایران اسلامی» تحت ریاست امیر طاهری.
«حزب ندای ایرانیان» تحت ریاست سابق صادق خرازی و فعلی شهابالدین طباطبایی و عضویت سعید نورمحمدی، مجید فراهانی و…
«مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم» تحت ریاست سیدحسین موسوی تبریزی و بیات زنجانی، فاضل میبدی.
«انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران» تحت ریاست محمدرضا ظفرقندی، مهدی خزعلی و مصطفی معین، وابسته به «شورای هماهنگی جبهه اصلاحات».
«مجمع نیروهای خط امام» تحت ریاست سیدهادی خامنهای، هادی غفاری و وابسته به «شورای هماهنگی جبهه اصلاحات».
«حزب همبستگی ایران اسلامی» تحت ریاست علیاصغر احمدی، الیاس حضرتی، منشعب از «جبهه اصلاحات».
«حزب مردمسالاری» تحت ریاست مصطفی کواکبیان منشعب از «حزب همبستگی ایران اسلامی».
«حزب اراده ملت ایران» موسوم به حاما تحت ریاست احمد حکیمیپور، افشین فرهانچی و منشعب از «شورای هماهنگی جبهه اصلاحات».
«جمعیت زنان جمهوری اسلامی» تحت ریاست زهرا مصطفوی دختر روحالله خمینی، فاطمه طباطبایی، همسر احمد خمینی و سهیلا جلودارزاده
«مجمع اسلامی بانوان» تحت ریاست فاطمه کروبی، همسر مهدی کروبی.
«خانه کارگر» تحت ریاست علیرضا محجوب ، علی ربیعی، حسین کمالی و وابسته به «شورای هماهنگی جبهه اصلاحات».
اگر چه برخی تشکلها و خرده احزاب دیگر نیز در جبهه «اصلاحطلبان» دستهبندی میشوند و در هر انتخابات حکومتی بنا به تناسب و ضرورت حکومت، منشعب و یا باز تاسیس میشوند اما در یک نگاه عمده احزاب فوق، نیروهای سیاسی جریان «اصلاحات» را تشکیل میدهند.
نیروهای سیاسی جریان «اعتدالگرایان» ولایت فقیه
در این جریان سیاسی که بیشتر به جریان «اصلاحطلبان» نزدیکی دارند عمده احزاب زیر دیده میشوند:
«کارگزاران سازندگی» موسوم به بال راست «اصلاحات» منشعب از جناح راست سنتی تاسیسشده در سال ۱۳۷۴ و مهمترین چهرههای آن عبارتند از سیدحسین مرعشی و محسن هاشمی رفسنجانی، غلامحسین کرباسچی، فائزه هاشمی، محمد عطریانفر، سعید لیلاز، عبدالناصر همتی، اسحاق جهانگیری، محمدعلی نجفی، سیدمصطفی هاشمیطبا، محمد هاشمی رفسنجانی، اکبر ترکان، محسن نوربخش، عطاءالله مهاجرانی و…
«حزب اعتدال و توسعه» با سردمداری حسن روحانی و ریاست محمدباقر نوبخت، و عضویت محمود واعظی، علی جنتی، محمدرضا نعمتزاده، اکبر ترکان، فاطمه هاشمی رفسنجانی، سیدحسین موسویان و…در سال ۱۳۷۸ تاسیس شد.
«حزب مستقل و اعتدال ایران» در سال ۱۳۷۶ و با نام «جمعیت مستقل ایران اسلامی» تاسیس شد و تحت ریاست قدرتعلی حشمتیان، سیدجلال ساداتیان، قرار داد.
«حزب اسلامی رفاه کارگران» با ریاست حسن فرجی که نشان داده تعادل خاصی ندارد و در انتخابات سال ۱۳۸۸ از میرحسین موسوی ولی در انتخابات سال ۱۳۹۶ از ابراهیم رئیسی حمایت کرد.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.