آیا زمان فعالسازی مکانیسم ماشه فرا رسیده است؟
با برملا شدن ابعاد جدید از برنامه غنیسازی برنامه اتمی ایران به میزان ۸۴ درصد، برخی تحلیلگران بر این باورند که این امر در امتداد نافرمانیها و نقض فاحش برجام از سوی حکومت ایران میتواند به فعالسازی مکانیسم ماشه توسط کشورهای اروپایی بینجامد.
در بیرونقی مذاکرات برجام که از مرداد ماه سال ۱۴۰۱، به حالت تعلیق درآمده است اما کم نیستند خبرهایی پیرامون برنامه چالش برانگیز حکومت ایران که خبرساز شدند.
یکی از آخرین موارد این اخبار، خبر غنیسازی ۸۴ درصدی حکومت ایران بود که خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ در هفته اخیر آن را افشاء کرد.
این خبر واکنشهای بسیاری را در محافل خبری و در بین کشورهای طرف حساب برجام برانگیخت. هر چند تا کنون آژانس بینالمللی انرژی اتمی رسما اعلام کرده که در حال بررسی نتایج فعالیتهای راستیآزمایی اخیر با حکومت ایران است اما در گزارش بلومبرگ اشاره شده بود که کارشناسان این آژانس در یک بازرسی سرزده در یکی از سایتهای هستهیی حکومت ایران، اورانیوم با غنای ۸۴ درصدی کشف کردهاند. [غنیسازی ۸۴ درصدی و دردسرهای تازه خامنهای]
انتشار این خبر موجی عظیم در میان کشورهای درگیر در پرونده اتمی حکومت ایران برانگیخت. به دنبال انتشار این خبر، الی کوهن وزیر خارجه اسرائیل اعلام کرد که اعضای اروپایی برجام و آمریکا تا نشست آتی مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر سال ۲۰۲۳ مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
وی افزود آمریکا و اروپا نمیتوانند بیش از این در مواجهه با برنامه هستهیی حکومت ایران کوتاه بیایند.
مکانیسم ماشه چیست؟
شایان ذکر است مکانیسم ماشه ساز و کاری پیشبینی شده در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد است که به طرفهای برجام اجازه میدهد در صورت تخطی و نقض فاحش برجام از سوی حکومت ایران از تعهداتش، بازگشت خودکار همه تحریمهای بینالمللی که تعلیق آنها موضوع این قطعنامه است، را درخواست کنند.
در صورتی که در یک پروسه سه مرحلهیی حداکثر ۶۵ روزه، کشورهای طرف حساب برجام و حکومت ایران به توافقی بر سر اختلافات بر سر موضوعات مورد اختلاف نرسند، کلیه تحریمهایی که طبق ۶ قطعنامه پیش از قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ملل متحد در این قطعنامه و در قالب توافق برجام تعلیق شده بودند به صورت خودکار برخواهند گشت و هیچ یک از اعضای دائم شورای امنیت نیز طبق توافق برجام حق وتوی در این زمینه نخواهند داشت.
آمریکا به دلیل خروج دونالد ترامپ از برجام هر چند سعی کرد اما به لحاظ قانونی این امکان را ندارد که روند مکانیسم ماشه را فعال سازد اما هر یک از کشورهای تروئیکای اروپایی به اضافه چین و روسیه میتوانند به تنهایی روند فعالسازی مکانیسم ماشه را رقم بزنند.
امری که تا کنون با وجود شواهد متقن از نقض فاحش برجام از سوی حکومت ایران، دنبال نشده و کشورهای ذیربط از فعالسازی آن امتناع کردهاند.
اما موضوع غنیسازی ۸۴ درصدی بسیار به غنیسازی ۹۰ درصدی، یعنی میزان نیاز برای ساخت بمب هستهیی نیاز است نزدیک میباشد. در همین حال برخی متخصصان امور هستهیی به این واقعیت اشاره کردهاند که بمبهای اتمی که آمریکا در ژاپن استفاده کرد با اورانیوم با غنای ۸۴ درصد تهیه شده بودند.
مطرحشدن احتمال حمله نظامی به تاسیسات هستهیی حکومت ایران
افزون بر موضوع فعالسازی مکانیسم ماشه، مقامات ارشد اسرائیلی پس از انتشار خبر غنیسازی ۸۴ درصدی حکومت ایران از اعلام آمادگی نظامی این کشور برای حمله نظامی به تاسیسات هستهیی حکومت ایران خبر دادند.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در این مورد اعلام کرد که در پیامهایی به وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا و رئیس جمهور فرانسه تاکید کرده است که در صورتی که کشورهای غربی علیه برنامه هستهیی حکومت ایران اقدامی نکنند، اسرائیل ناچار به اقدام خواهد شد و در این مورد هیچ تردیدی وجود ندارد.
خبری که تام نایدز، سفیر ایالات متحده در اسرائیل نیز بر روی آن انگشت صحه گذاشت و اعلام کرد هیچ شانسی برای بازگشت به میز مذاکرات وجود ندارد، اسرائیل هر کاری برای مقابله با دسترسی ایران به سلاح هستهیی لازم باشد، میتواند انجام دهد و آمریکا از اسرائیل حمایت خواهد کرد.
وی افزود همان گونه که رئیس جمهور بایدن گفته است، ما منتظر نمیمانیم و مشاهده نخواهیم کرد که حکومت ایران به یک سلاح هستهیی دست یابد. دوم اینکه همه گزینهها روی میز است. سوم این که اسرائیل میتواند و باید هر کاری برای مقابله با آن انجام دهد و ما از آنها حمایت میکنیم.
با این وجود زهره الهیان، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حکومت ایران در روز چهارشنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۱، اعلام کرد که اگر مکانیسم ماشه فعال شود دسترسی آژانس به مراکز هستهیی را قطع خواهیم کرد و آنها باید بدانند که این اقدام برایشان پرهزینه خواهد بود و چنانچه غربیها بخواهند منافع ملی ما را تهدید کنند با پاسخی کوبنده مواجه خواهند شد.
فارغ از تهدیدات توخالی الهیان، فعالسازی روند مکانیسم ماشه امری است که مانند کابوس، همیشه در طول سالیان، بر روی سر حکومت ایران سایه خود را گسترده است و هر زمان صحبت از احتمال فعالسازی آن به میان آمده، حکومت ایران فورا مجبور به عقبنشینی و تن دادن به خواست کشورهای غربی شده است.
با این وجود و با وجود غنیسازی ۸۴ درصدی باید منتظر ماند و دید کشورهای غربی چه واکنشی در قبال آن خواهند داشت و آیا این بار روند مکانیسم ماشه را فعال خواهند ساخت یا خیر؟
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.