سخنرانی حسن روحانی در نشست سازمان ملل واکنش‌های گوناگونی در پی داشت. عده‌ای آن را تندروانه و بدون تغييرات بنيادی با سياست‌های ديپلماتيک دوران قبل از او دانسته‌اند. در مقابل تعداد بسياری نيز آن را محکم، اصولی و در عين حال صلح‌طلبانه و راهگشا ارزيابی کرده‌اند. بدون آن که بخواهيم به نقد محتوای صحبت‌ها و موضع‌گيری‌های اخير دستگاه ديپلماسی ايران در تک تک موارد بپردازيم، تنها نظری به واکنش‌های مثبت دولت‌های خارجی و اظهارنظرهای نيروهای اصولگرا، اصلاح‌طلب و فرماندهان نظامی در داخل کشور نشاندهنده اين واقعيت است که ديپلماسی ايران با دولت حسن روحانی موفق شده است بزرگ‌ترين مخرج مشترک حاميان بالقوه خود را به دست آورد. اين واقعيت نشانه موفقيت اين نوع سياست و گفتمان بين‌المللی است.
در مورد زوايای گوناگون سخنرانی روحانی بحث‌های فراوانی شده است، ولی نکته‌ای که به نظر من در پيشبرد ديپلماسی موفق در چارچوب منافع ملی ايران اهميتی بارز می‌يابد، اشاره‌ و تاکيدی است که آقای روحانی به تشکيل ائتلاف صلح به جای اتئلاف جنگ کرده است. استراتژی ائتلاف صلح از اين زاويه نقش کليدی می‌يابد که از تبديل ايران به يک کشور شکست خورده از تحريم‌ها که از موضع ضعف ناچار به دادن امتيازات حداکثری است، جلوگيری نموده و ديپلماسی آن را همچنان زنده، فعال و تهاجمی نگه می‌دارد.
بديهی است که سياست‌های سرسختانه در پافشاری به حق حداکثری غنی‌سازی و عدم همکاری يا همکاری محدود با جامعه جهانی تنها تنش‌آفرينی و افزايش خطر جنگ در ايران و منطقه را به همراه دارد. از سوی ديگر سياست نرمش کامل و مدارای بی نهايت تنها باعث امتيازدهی هرچه بيشتر توسط ايران، بدون نتبيت و شناسايی قدرت و منافع ملی ايران در منطقه خواهد بود. استراتژی ائتلاف گسترده برای صلح، به ويژه در منطقه خاورميانه قادر خواهد شد به سياست خارجی ايران نقش پيشرو در راستای تبديل اين منطقه به منطقه‌ای خالی از سلاح‌های کشتار جمعی و هسته‌ای دهد.
سخنان حسن روحانی در اولين اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل برای خلع سلاح هسته‌ای که به ابتکار کشورهای غيرمتعهد تشکيل شد، از اين نظر کم اهميت‌تر از سخنان او در نشست سران سازمان ملل نبود.
روحانی در اين نشست گفت: “هرگونه استفاده از سلاح هسته‌ای، نقض منشور ملل متحد و جنایت علیه بشریت است. آن دسته از راهبردهای نظامی و امنیتی که چنین کاربردهایی را توجیه می‌کنند، غیر قابل پذیرش‌اند. ضمن آنکه تهدید کشورهای غیر هسته‌ای با استفاده از سلاح هسته‌ای نیز باید پایان یابد. نوسازی اینگونه سلاح‌ها هم اثر تلاش، برای امحای کامل آن‌ها را خنثی می‌کند و باید متوقف گردد. به همین دلایل، تنها راه رفع تهدید این سلاح‌ها، امحای کامل آن‌هاست.”
او در ادامه اين سخنان با اشاره به وضعيت کشورهای منطقه عنوان کرد: “حدود ۴ دهه تلاش بین المللی برای ایجاد منطقه عاری از سلاح هسته‌ای در خاورمیانه، متاسفانه با ناکامی مواجه شده است. اتخاذ گام‌های عملی عاجل برای ایجاد چنین منطقه‌ای ضروری است. اسرادیل به عنوان تنها غیر عضو پیمان عدم اشاعه هسته‌ای در این منطقه، باید بدون هیچ گونه تاخیری به این معاهده بپیوندد تا همه فعالیت‌های هسته‌ای در منطقه، تحت پادمان‌های جامع آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز قرار گیرد.”
آماج صلح‌طلبانه در ديپلماسی تهاجمی ائتلاف صلح با اين سياست می‌تواند نقش ايران را به‌عنوان کشوری که منافع خود را در صلح جهانی و امنيت جمعی می‌بيند، در منطقه و جهان پررنگ نمايد و کشور ما را به پيشقراول تحقق آرزوی انسان‌ها برای ساختن جهانی خالی از سلاح‌های اتمی و کشتار جمعی تبديل نمايد. اين استراتژی برای کشور ما اعتبار، ارزش و سرمايه می‌آفريند. سياستی که امروزه نه تنها اتوپيايی نيست، بلکه راهکارهای آن برای عملی شدن هر چه بيش‌تر مهيا شده است. پايان جنگ سرد و تقسيم دو قطبی جهان با خطر روزافزون يک جنگ هسته‌ای نيز در زمان خود اتوپيايی بود که اکنون نزديک به سی سال است به واقعيت تبديل شده است.
حسن روحانی در خاتمه سخنرانی خود در همان اجلاس اين آرزوها را به خوبی فرمول‌بندی کرده است: “… هیچ دست پاکی، برای در اختیار داشتن این سلاح‌های ناپاک وجود ندارد. جنبش عدم تعهد مصمم است از هیچ گونه تلاشی برای تحقق فوری جهان عاری از سلاح‌های هسته‌ای، فروگذار نکند. بیایید به جای سلاح هسته‌ای، منابع مالی خود را برای توسعه و امحای فقر، بیسوادی و بیماری‌ها، هزینه نماییم….بيایید جهانی عاری از سلاح هسته‌ای را برای نسل‌های آینده به یادگار بگذاریم. این حق آن‌ها و مسئولیت ماست. بیایید نشان دهیم که ما ملل متحد هستیم: مللی متحد در راه صلح.”

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)