راجر اسكروتون، فيلسوف بريتانيايى، نویسنده ای چیره دست و اندیشمندی كم مانند بود. با كوششِ پيگير فلسفه را از کُنجِ کتابخانه ها و کلاس های درس به ميان مردم آورد و افزارِ انديشيدن به امور و دغدغه هاى انساني گردانيد.

خرده گيرانش سالهاى سال جانِ گرامى اش را خَستَند: گروهى استدلالی را که تنها از سرِ آزمون و خطا در نا بهنجاری هم جنس گرایی به میان افکنده بود (۱و ۲) بهانه ساختند و او را بیدادگرانه آماجِ چخش ساختند؛ (۳) ديگران، از جستجوى دليل در ردّانديشه هايش ناتوان ماندند: به جاى جدال با انديشه ها يش به حمله به شخص وى پرداختند و رسوايي اش را در باج خواهی از صنعتِ تنباكو به رُخ كشيدند. (۴) اسکروتون اما خود گاه در چاردیواریِ پیشداوری های کورْ اسیر، در دروغپردازی درباره ی هم آوردانِ خويش بی پروا‌، و به یورشِ بی پایه به اندیشمندانی که اندیشه هایشان را بر نمی تافت نامبُردار بود. (۵ و ۶)

اسكروتون همچنين در آشکار ساختن میان تهی بودن شعرواره ها و مزخرف نویسی های فیلسوفان چپ نو بَس رُك گو، و بَس بي باك بود. (۷) از گزافه گويى ها ی میان تهی و ژستهاى فريبنده ى نو ماركسيستهاى مکتبِ فرانکفورت و بستگانشان به درستى پرده بر می داشت؛ اما در خرده گيرى از سنتِ چپ، خود از گزافه پردازى بر كنار نبود. سُنتِ چپ، در گونه هاى رنگارنگ خود و به شيوه هاى گونه گون، جامعه ى رها از چارچوب هاى قدرت را خواسته، و مردمان را به به پرسش كشانيدنِ آن چارچوب ها و به ستيز با آنها فراخوانده است. اسكروتون اما چارچوبهای قدرت را بر آمده از ضرورتى ناگزير، و پیوندِ جمعیِ آدمیان را جز در چارچوبِ فرمانرواییِ شماری بر شمارِ دگر ناممکن مى دانست و می گفت: جامعه ی انسانی «به ذات خویش» ناچار از فرمانروایی شماری بر شمارِ دگر است چنانكه « آنجا که وابستگی [انسانی به انسان دگر] در کار باشد، به نا چار فرمانروایی [انسانی بر انسان دگر] در کار خواهد بود … » (۸)

براى خواننده اى كه بخواهد در پسِ طنينِ فلسفى سخنِ اسكروتون به راست و دروغ یا میان تهی بودن و نبودن اش التفات دارد، روشن است كه اسكروتون در نگاشتن اين سخنان به همان گرفتارى اى گرفتار آمده كه سرچشمه ی مزخرف پردازىِ سنت چپِ كهنه و نو بوده، و انديشه ى تیز بین و روشنگرش را به خود مشغول داشته است: آن گرفتارى آن است كه درباره ى پديده هاى ناشناخته يا كم شناخته ى انسانى، با دست یازی به مفاهيم مطنطن و پر گير و گرفتى چون «ذات» و «ضرورت»، تنها وانمود به فهم کنیم و تهی بودن سخن را در پس روی بلاغی اش بپوشانیم. نخست: تا آنجا كه مي دانيم جوامع شكارچى ِ بى حضورِ چارچوبهاى قدرت بيش از صد هزار سال بر اين سياره زيسته اند: همين اندازه روشن است كه ميان بستگى جمعى آدميان و برآمدنِ چارچوب هاى قدرت بستگى «ضرورى» ای بر قرار نيست. آرى، با آغاز يك جا نشينی، چارچوبهاى قدرت و سلسله مراتبِ آمر و مأمور در اجتماع آدميان پديدار مى گردند و اين خود جستارِ بس دشوارى ست كه خاستگاه ساختِ قدرت را در اجتماع آدميان در كجا جستجو می بايد كرد. اما در پاسخ، چارچوب های قدرت را در «ذات» جامعه ی انسانی و  پی آمَدِ «ضروری» زندگی جمعی خواندن، تنها وانمود به فهم کردن و شانه از زیر پاسخ گویی به پرسشی دشوار تهی ساختن است! دُوُم: تا آنجا که می دانیم چگونگیِ  زندگی جمعی آدمیان از زمانِ یک جا نشینی بر آیندِ کشاکشِ میانِ دو جریانِ هم آوَرْد بوده است: جریانی که به تمرکزِ قدرت و مکنت در دست گروهی انگشت شمار و به بر آمَدَنِ چارچوب های قدرت انجامیده، و جریانِ دیگری که در برابرِ  تمرکز قدرت و مکنت در دست شماری اندک و پایداری ورزیده، پرسش از «مشروعیت» چارچوب های قدرت را به میان انداخته، و بر ریشه دوانیدنشان در زیستِ آدمیان لگام زده است. کسی که قدرت را در «ذات»ِ جامعه و پی آمدِ «ضروری» زندگی جمعی بشمارَد تنها با وانمود به فهم خود و مخاطبش را نفریفته؛ بلکه خواسته یا ناخواسته به جریانِ نخست یاری رسانده و آب به آسیابِ  ستمِ ارباب قدرت و مکنت ریخته است. مهمتر از آن، پرسش از مشروعیّتِ چارچوب های قدرت را به باد فراموشی داده، و نابود ساختنِ چارچوب های قدرت را، *آنگاه که از استوار سا ختنِ مشروعیّت خویش باز مانند*، از بیخ و بن ناممکن انگاشته است. چنین کسی، باری، بیش از دوهزار سال سنَّتِ آزادی خواهی را كوششِ بیهوده شِمُرده و به جانفشانی و رادمردیِ گُردان و دلیرانش بی مهری روا داشته است … 


(۱). Scruton, R. (1986), Sexual Desire: A Philosophical Investigation, Weidenfeld and Nicolson, p.p. 305-311
(۲). Scruton, R. (1990), ‘Sexual Morality and the Liberal Consensus’, in The Philosopher on Dover Beach,  Carcanet Press Limited, p. p. 261-272
(۳). Martha C. Nussbaum, Sex in the Head, The New York Review, December 18, 1986
(۵). Scruton, R, ‘If Only Chomsky had Stuck to Syntax’, Wall Street Journal, September 26, 2006, available on https://www.wsj.com/articles/SB115922160207573526
(۷). Scruton R. (2015), Fools, Frauds and Firebrands: Thinkers of the New Left, Bloomsbury
(۸). ibid. p. 277

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)