در چهلمین سالگرد پیروزی قیام ضدسلطنتی مردم ایران علیه دیکتاتوری پهلوی و روی کار آمدن دیکتاتوری مذهبی، همکاران ما در کانون حقوق بشری نه به زندان – نه به اعدام، با نگاهی کوتاه و مختصر، وقایع چهل سال گذشته را به تصویر کشیده‌اند. ۴۰ سال مقاومت درخشان یک ملت در برابر ۴۰ سال دیکتاتوری و سرکوب.


وقایع و رویدادهای سال ۱۳۵۷

۱۷ شهریور- ژاله خون شد

روز، جمعه ۱۷ شهریور، درگیری‌های شدیدی در میدان ژاله در تهران رخ داد، مردم و جوانان ضمن سنگربندی در خیابان، به سوی کامیونهای ارتش سرکوبگر شاه خائن کوکتل مولوتف پرتاب می‌کردند و در میدان ژاله، حدود پنج هزار نفر – اغلب دانشجو – که بسیاری از آنان از اعلام حکومت نظامی در سحرگاه آن روز خبر نداشتند، به صورت نشسته به اعتراض پرداختند.

تظاهرات ضد شاه در روز ۱۳ و ۱۴ آبان

پس از یک رشته تظاهرات گسترده در تهران، روز ۱۳ آبان ۵۷ مأموران گارد شاه در مقابل دانشگاه تهران دانشجویان و دانش آموزان و تظاهرکنندگان را به گلوله بسته و شماری از آنان را به قتل رساندند. در واکنش به این کشتار و در اعتراض به سانسور حکومتی، در روز ۱۴ آبان ۵۷ روزنامه ها و جراید آن دوران دست به اعتصاب عمومی ۶۲ روزه زدند. این اعتصاب عمومی در ۱۶ دی ماه ۵۷ به برچیدن بساط سانسور از مطبوعات انجامید.

در همین روز (۱۳ آبان ۵۷) گروه رپرتاژ رادیو تلویزیون ملی ایران که در محل حضور داشت یک فیلم نیم‌ساعته از این کشتار تهیه کرد. این فیلم پس از سانسور به یک گزارش ۷ و نیم دقیقه ای تبدیل و در اخبار شبکه سراسری ایران پخش گردید. یک موج خبری بزرگ در جامعه ملتهب آن روز ایران به وجود آمد. این یک ضربه بزرگ به دیکتاتوری شاه بود. نیروهای نظامی به مقر رادیو تلویزیون حمله کرده آن را آشغال کردند. در اعتراض به این عمل بیش از ۳ هزار تن از کارکنان رادیو و تلویزیون از ۱۵آبان ۵۷دست به اعتصاب نامحدود و گسترده زدند.

۷ دی – نیروهای نظامی شاه برای مقابله با تظاهرات مردم قزوین با خودرو نظامی به داخل جمعیت تظاهرات کننده که بیشتر از دانش‌آموزان بودند حمله کرده و تعدادی از آنها را مجروح و چند تن را به قتل رساندند.

۹ و ۱۰ دی – در این روز نیز نیروهای نظامی شاه دهها نفر از مردم معترض مشهد را به گلوله بسته و به قتل رساندند.

۲۶ دی – فرار شاه خائن

در روز ۲۶ دی شاه که پیش از این یکبار پس از شکست از مصدق از ایران فرار کرده و با کودتای سیا به ایران بازگشته بود، مجبور به فرار مجدد از ایران شد. شاه همچون دیکتاتورهای دیگر برای سرپا نگهداشتن حکومتش از سرکوب، اعدام، زندان و شکنجه، به گلوله بستن مردم معترض کوتاهی نکرد.

۳۰دی- آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی از زندانها

روز۳۰ دی ماه آخرین دسته از زندانیان سیاسی آزاد شدند. در بین زندانیان آزاد شده زندانیان سرشناسی از مجاهدین خلق و فداییان خلق دیده می شدند.

۱۲ بهمن – ورود خمینی به تهران

خمینی وارد ایران شد. وی که در پاریس خود را طلبه ای نامید که پس از سرنگونی شاه به درس و طلبگی بازخواهد گشت. او که گفته می شد نان و سیب زمینی می خورد و حتی مگس هم نمی کشد، با ظاهر زاهدگونه دیکتاتوری مطلقه فقیه را در ایران بنا نهاد و شالوده جنایاتی را پایه ریزی کرد که در تاریخ کمتر دیده شده است.

۲۱ بهمن – حمله مردم به پادگانها

روز ۲۱ بهمن ماه مردم و جوانان به پادگان های نظامی در تهران حمله کردند. بسیاری از نیروهای ارتشی با مردم همراهی کردند. روز ۲۲ بهمن ماه ۵۷ رژیم سلطنتی شاه سرنگون شد.

یا روسری یا توسری

اولین پله دیکتاتوری مطلقه فقیه با حجاب اجباری آغاز شد. خمینی شخصا حسن روحانی را به ساماندهی ارتش گمارده بود و همو بود که دو هفته پس از پیروزی، طرح اجباری شدن حجاب را از ارتش شروع کرد و دستور داد اجازه ورود زنان بدون حجاب به ادارات ارتش را ندهند. آنچنانکه او را مجری شعار «یا روسری یا توسری» می دانند.به این ترتیب خمینی اولین پایه های دیکتاتوری خود را با محدود کردن زنان آغاز کرد.

۱۷ اسفند – تظاهرات زنان در تهران علیه حجاب اجباری:

اولین تظاهرات اعتراضی در ایران نیز، تظاهرات زنان است. روز ۱۷ اسفند تعداد زیادی از زنان از اقشار مختلف کارمندان، دانشجویان، دانش آموزان، پرستاران،  معلمان و … در تظاهرات ۶ روزه اعتراض خود را به این عمل نشان دادند. تظاهراتی که شعبان بی مخ های استخدامی با شعار «یا روسری یا توسری» به آن حمله کردند.

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۵۸

۷ فروردین – درگیریهای خونین مسلحانه در گنبدکاووس بین عناصری از افراد کمیته‌های انقلاب با جمعیتی که در میتینگ کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن شرکت داشتند.

۸ فروردین – پس از ده‌ها کشته و زخمی آتش بس در گنبد اعلام شد.

۱۲ فروردین – اعلام حاکمیت جمهوری اسلامی از سوی خمینی

۲۴ فروردین – آیت الله طالقانی تهران را به اعتراض ترک کرد

روز۲۴ فروردین ۱۳۵۸ آیت الله طالقانی که خود از روحانیون مبارز بر علیه شاه و مورد اعتماد مردم بود، در اعتراض به از بین بردن آزادیهای سیاسی تمامی دفاتر خود را در تهران تعطیل و از تهران خارج شد.

۱۹شهریور – درگذشت آیت الله طالقانی در تهران

۱۳ آبان – سفارت آمریکا در تهران توسط عوامل خمینی اشغال شد

۵ بهمن – اعلام نتیجه اولین انتخابات ریاست جمهوری که ابوالحسن بنی صدر در آن برنده شد.

۲۴ اسفند – در ۲۴ اسفند ماه ۵۸ انتخابات مجلس با تقلبهای فراوان برگزار شد. خمینی این انتخابات را دو مرحله ای کرد و با این کار در عمل تعدادی از نیروهای روشنفکر و انقلابی را که در دور اول انتخابات مجلس رأی آورده بودند، از دور خارج نمود.

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۵۹

۲ اردیبهشت – سرکوب دانشجویان در دانشگاهها به نام انقلاب فرهنگی

در فروردین سال ۵۹ دانشگاهها جزو سیاسی ترین و روشنفکرترین محیطهای جامعه بودند. خمینی برای مهار و کنترل کردن دانشگاهها انقلاب فرهنگی را به راه انداخت. خمینی با سخنرانیهای شدیداللحن فرمان حمله به دانشجویان را داد. درگیریهایی در دانشگاههای تهران و شهرهای بزرگ در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ۵۸ رخ داد که به کشته شدن چند تن و زخمی شدن بیش از ۳۵۰ نفر در دانشگاهها انجامید.

۳۱ شهریور – آغاز جنگی ویرانگر با عراق

روز ۳۱ شهریور ۵۹ جنگی ویرانگر با عراق آغاز شد. علت شروع این جنگ دخالتهای خمینی در عراق و تحریک کشور همسایه تحت عنوان صدور انقلاب بود. این جنگ در سال ۶۸، با ۲میلیون کشته و معلول، میلیون‌ها آواره و بی‌خانمان، ۵۰شهر ویران، سه هزار روستای نابود شده، بیش از یک‌هزار میلیارد دلار خسارت مادی به حالت آتش بس در آمد.

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۰

از نیمه خرداد به بعد تظاهراتهای پراکنده ای در شهرهای ایران رخ داد. در روز ۳۰ خرداد ماه ۶۰، مجلس رأی به عدم کفایت رییس جمهور وقت، بنی صدر داد. در تظاهراتی که در این روز انجام گرفت، به دستور خمینی به روی مردم در تهران آتش کشوده شد و دهها تن کشته، صدها تن مجروح و هزاران تن بازداشت و روانه زندانها شدند.

پس از این تاریخ زندانهای ایران، اعدامهای دسته جمعی جوانان ایران اعم از زنان و مردان را به چشم دید. بازداشتهای گسترده و بدون محدودیت از نوجوانان تا کهنسالان، زن و مرد را دربرگرفت. اسدالله لاجوری رئیس زندان اوین و دادستان انقلاب تهران در این سال وحشیانه‌ترین روشها را برای شکنجه های جسمی و روحی علیه مخالفان به کار برد.

۷ تیر – انفجار در حزب جمهوری و کشته شدن بهشتی و شماری دیگر از اعضای این حزب

۱۱ مرداد – روی کار آمدن محمدعلی رجایی پس از عزل بنی صدر

۸ شهریور – انفجار در دفتر نخست‌وزیری و کشته شدن رجایی و باهنر

۵ مهر – تظاهرات اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق ایران در تهران با شعار مرگ بر خمینی در خیابانهای شهر و شلیک و کشتار خیابانی آنها توسط نیروهای مسلح حکومتی

۱۷ مهر – آغاز ریاست جمهوری خامنه‌ای پس از رجایی

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۲

قانون حجاب اجباری در مجلس تصویب شد. این امر پس از آن بود که ایران پس از بگیر و ببندهای سالهای ۶۰ و ۶۱ در اختناق و دیکتاتوری کامل فرو رفته بود.

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۴

۱۵ آذر – ایران تحت حاکمیت ولایت فقیه برای اولین بار به دلیل نقض حقوق بشر و اعدامهای گسترده در مجمع عمومی ملل متحد محکوم شد.

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۵

صبح روز یکشنبه ۴ خرداد ۱۳۶۵ هیات امریکایی به ریاست رابرت مک فارلین، همراه با الیور نورث، جورج کیو، هوارد تیچر و امیرام محرمانه وارد تهران شده و مورد استقبال مقامات ایرانی قرار گرفتند. در این سفر مک فارلین به همراه یک فروند هواپیمای حامل تسلیحات وارد تهران شد. کلت، کیکی که به صورت کلیدی به نشانه کلید حل مشکلات و موانع موجود بود و انجیل امضا شده توسط رونالد ریگان، رییس جمهور وقت ایالات متحده هدایای همراه وی بود که به علامت حسن نیت همراه خود آورده بود.

رفسنجانی بعدها اظهار داشت که مک فارلین که به ایران آمد، بنا بود مقدار قابل توجهی سلاح هم بیاورد، اما چند کانتینر قطعات مورد نیاز ما را با هواپیما آوردند. تعدادی موشک هاگ اسرائیلی هم آوردند.

۲۳ آذر – ادامه جنگ با عراق و شروع عملیات کربلای ۴ با ۵۰ هزار کشته و ۱۵۰ هزار مجروح

۲۰ دی – عملیات کربلای ۵  با ۱۰۰ هزار کشته و ۲۰۰ هزار مجروح

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۶

تیر ماه – تصویب قطعنامه ۵۹۸ – قطعنامه هشتم شورای امنیت موسوم به۵۹۸ در پایان تیر ماه ۶۶ به تصویب شورای امنیت رسید. در این قطعنامه، تصمیم گرفته شد به منازعه ایران و عراق خاتمه داده شود و آتش بس فوری اعلام شود.

۶ مهر – اعدام سیدمهدی هاشمی یکی از اعضای سپاه پاسداران به اتهام فاش کردن ماجرای مک فارلین

وقایع و رویدادهای سال ۱۳۶۷

پایان جنگی ویرانگر و آغاز قتل عام هولناک زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷

۲۷ تیر – پذیرش قطعنامه۵۹۸ شورای امنیت و اعلام پایان جنگ از طرف خمینی بدون آن که علت ادامه ۸ سال جنگ را با همه خسارتهایش به مردم توضیح بدهد

۷ مرداد – شروع قتل عام زندانیان سیاسی

اعدام های جمعی یا قتل عام زندانیان سیاسی در زندان های ایران از مرداد ۶۷ آغاز شد. این اعدامها با فتوای خمینی به دستخط خودش شروع شد و فصل سیاه ننگینی را در کارنامه حاکمیت فاسد ولایت فقیه به ثبت رساند.

اعدام های جمعی و سریع زندانیان سیاسی در تابستان ١٣۶٧ واقعه‌ای بود که طی آن هزاران تن از زندانیان سیاسی در زندانهای مختلف کشور در ماههای مرداد و شهریور ١٣۶٧ اعدام شدند. اتهام زندانیان این زندانیان که بسیاری از آنان دوره‌های محکومیت‌شان به پایان رسیده بود، همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران و همچنین طیفهای مختلف گروههای چپ و مارکسیست بود. تعداد قربانیان این قتل عام هولناک، نزد مراجع مختلف بین ۳۰ هزار تا ۳۳ هزار و ۷۰۰ نفر ارزیابی شده است. بیشتر اعدام شدگان در گورهای جمعی و ناشناس به خاک سپرده شدند.

مطالب بعدی:

۴۰ سال مصاف ملت ایران با دیکتاتوری – فصل دوم

۴۰ سال مصاف ملت ایران با دیکتاتوری – فصل سوم

۴۰ سال مصاف ملت ایران با دیکتاتوری – فصل چهارم

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)