تونس در آشتی اسلام و دموکراسی واقعاً تونست. تصور میکنم که در موفقیت تونس در بهار عربی اینک کسی تردیدی ندارد و تلاشم در این است که اهمیت آن به عنوان نقطه عطفی نه فقط در بهار عربی که در ورود گام به گام یک به یک جوامع و کشورهای خاورمیانه در مسیر دموکراسی و حقوق برابر همگان را تشریح کنم.
در انتخابات اخیر پارلمانی که حزب النهضه دومین حزب پیروز انتخابات بود، در حالی که سراسر خاورمیانه در حال فرار از اسلام گرایان آن در همه کشورها به جز تونساند، آن موفقیت دیگری برای النهضه به شمار میرود که تنها اسلام گرایان منطقه تا این لحظه بودند که «در عمل» آشتی دموکراسی و اسلام شدنی است و به صراحت بگویم که حتی اسلام گرایان ترکیه تاکنون موفق به چنین کاری نداشتند و به خصوص در بهار عربی در اکثر زمینهها (به استثنای مذاکرات صلح با کردها و بهبود وضعیت اقلیتها در زمینههای عمدتاً نمادین) حتی پسرفت داشتهاند.
در طول این چند دهه در خاورمیانه، بسیاری از اسلام گرایان مدام در مقام سخن از اسلام تعریف میکنند و بسیاری از اقداماتی که زشت، ناگوار و غیرانسانی توسط خودشان یا دیگران صورت میگیرد، وقتی فاش و رسانهای میشود، مدعی میشوند که اینها اسلام نیست! اتفاقاً در مقام پاسخ باید گفت که در عمل ثابت کردید: دقیقاً این اسلامی است که شما در عمل به جهانیان معرفی میکنید و در طول همین چند دهه ما در تاریخ جهان با زشتترین و غیرانسانیترین چهرههای اسلام مواجهه بوده و هستیم که داعش تنها صورت غایی آن است و تاکنون تمامی اسلام گرایان منطقه به استثنای النهضه تونس ثابت کردند که اسلامی که آنان ارائه میدهند، دین جهل، جنون و جنایت است و تنها اسلام گرایانی میتوانند مدعی غیر آن شوند و سخنانشان شنیده و باور میشود که در عمل چون النهضه تونس آن را پیاده کرده و به ثبوت برساند که «اسلامشان هم شکلی دیگر از دیکتاتوری نیست و هم انسان گرا است». آخرین اقدام النهضه عدم معرفی نامزدی از طرف خود برای انتخابات ریاست جمهوری بود و گرچه این حق را داشت که چنین کند، ولی برای اینکه در عمل ثابت کند که شیفته اسلام است و نه قدرت، چنین کرد (که اگر رهبران اخوان المسلمین در مصر بدان عمل کرده بودند، اینک نه ساقط شده بودند و نه در گوشه زندان بودند) و حالا توسط همگان به عنوان نخستین اسلام گرایانی که توانستهاند جامعه امروزی تونس را بدون اینکه به زور لباس ۱۴۰۰ سال پیش را به آن به تن کند، در مسیر آشتی اسلام و دموکراسی پیش برد (چیزی که آرزوی بانوی شهید –بی نظیر بوتو- و برخی دیگر از مصلحان واقعی خاورمیانه بود)، شناخته شوند.
با این همه، پیروزی تونس تنها به اسلام گرایانشان که نخواستند، باورهای دینیشان را به دیگران تحمیل کنند و الگویی مشابه مدینه النبی را در قرن بیست و یکم عرضه کردند، محدود نبود و سایر اقشار و مردم و به خصوص زنان تونس نیز بزرگترین برندگان آن بودند. از یاد نبردهایم که انقلابهای دوم بهار عربی با نخستین اعتراضات زنان تونس شروع شد که به صراحت اعلام کردند، حکومتهای نیمه دیکتاتور سابق را سرنگون نکردهاند، تا حکومتهای دیکتاتوری مذهبی را جانشیناش سازند.
چیزی نگذشت که آن چون موجی تمام بهار عربی را فرا گرفت و «اسلام گرایان تمامیت خواه» را در همه جا سرنگون ساخت و امواج تحول زای آن هنوز نیز در خاورمیانه ادامه دارد که بزرگترین و ناباورانهترین تحولات را در افغانستان رقم زد و زنان با ورود به صحنه انتخابات، فصلی جدید را در تاریخ این کشور ورق زدند. با آنکه تونس خاستگاه انقلاب دوم بهارهای عربی بود، اما بدون نیاز به چیزی فراتر از آن اعتراضات خیابانی زنان تونسی، و بدون نیاز به سرنگونی اسلام گرایان تونس، این مسیر را «بدون خشونت و بدون نیاز به دخالت ارتش» طی کرد، چرا که اسلام گرایان تونس تکلیفشان را با دینشان اول برای خودشان روشن کرده بودند: دین اجباری و تحمیلی نیست، نه فقط در لفظ که مهمتر از آن در عمل. در نقطه مقابل کثیفترین نمونهاش را اخیراً در نزد داعش و پیروان ولایت فقیه ایران دیدیم که داعش شجاعت آن را داشت که «جنایات وقیحانهاش» را عیان اعلام کند، اما رژیم اسیدپاش ایران حتی وجود همان را نیز نداشت.
اینک از تونس با صراحت به عنوان تنها دموکراسی خاورمیانه نام میبرم، چون اسرائیل با وجود آنکه وضعیت حقوق بشر در آن بسیار مطلوبتر از تقریباً تمام کشورهای خاورمیانه است، اما در گذشته در مناطق اشغالی همان گونه که بارها نهادهای مختلف سازمان ملل و نهادهای مستقل حقوق بشری بارها در گزارشاتشان آوردند، از وضعیتی تبعیض آمیز رنج میبرد و اینک که در حال تصویب رسمی همان تبعیض در چارچوب سرزمین اصلی اسرائیل استف دیگر نیاز به بحث ندارد که دیگر کشوری دموکرات در خاورمیانه نیست؛ گرچه میتواند در اوهام مقامات اسرائیلی و لابی آن در آمریکا چنین باشد.
ما در ابتدای راه ورود گام به گام جوامع و کشورهای خاورمیانه به سوی دموکراسی، آزادی و حقوق برابر انسانها هستیم که تونس به عنوان اولین، نمود تجلی یافت.
نظرات
این یک مطلب قدیمی است و اکنون بایگانی شده است. ممکن است تصاویر این مطلب به دلیل قوانین مرتبط با کپی رایت حذف شده باشند. اگر فکر میکنید که تصاویر این مطلب ناقض کپی رایت نیست و میخواهید توسط زمانه بازیابی شوند، لطفاً به ما ایمیل بزنید. به آدرس: tribune@radiozamaneh.com
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.