یک بنای تاریخی دیگر در سکوت مسئولان میراث فرهنگی همدان تخریب شد.
خانه جواهری همدان یکی از بناهای منحصربه فردی بود که در اوایل دوره پهلوی اول و اواخر قاجاریه ساخته شده بود توسط مالکان تخریب شد. این خانه در مجاورت جاده قدیم دره مرادبیگ و در کنار میدان بیمه در میان باغ بزرگی قرار داشت که در سال های اخیر درختان آن بریده شده بود . مالکان با استفاده ازفرصت تعطیلات نوروز آن را به طورکامل نابود کردند.
این اتفاق در حالی صورت گرفت که تخریب عمارت ذوالریاستین و باغ بدیع الحکما که در همسایگی این باغ قرار داشت با واکنش فعالان مدنی و هنرمندان مواجه شد
پیش از این فعالان مدنی پس از آن که از مدیران میراث فرهنگی همدان ناامید شدند درجلسه ای که با حضور اعضای شورای شهر و رئیس کمیسیون عمرانی همچنین رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر تشکیل شده بود درخواست کرده بودند که این بنای کم نظیر را نجات دهند.
جلال حجتی فهیم دوستدار میراث فرهنگی که از نزدیک شاهد تخریب این بنا بود می‌گوید‌: با نابودی این بناها عناصر قدیم معماری ما از بین می‌رود و ما برای آیندگان چیزی برجا نمی گذاریم. مسلما مالک ترجیح می دهد چنین بنایی را تفکیک کند و زمین آنرا بفروشد و یا آپارتم بسازد، تا این که چنین بنایی را نگهداری کند. اما نهادهای دولتی باید پیش‌قدم شوند و از چنین آثاری پاسداری کنند.
این عضو انجمن نخبگان همدان می‌گوید: باید توجه داشت که مردم و شهروندان نیز باید دخیل باشند مردم ما اگر آنقدر که به مسابقه فوتبال اهمیت می دادند به تاریخ و فرهنگ خود توجه می کردند ما هرگز شاهد چنین رفتاری با میراث تاریخی و طبیعی نبودیم. چرا به مسائل دیگر توجه می کنیم اما به تاریخ و فرهنگ خود بی تفاوت هستیم؟ در فیس بوک فراخوان می دهند موهایتان را امروز فرفری کنید بیایید فلان پارک جواب می دهد اما برای چنین مواردی هنوز ما ناکام هستیم. وقتی دولت کاری نمی کند مردم باید حساسیت نشان دهند و نهادهای مدنی را یاری دهند .
این پژوهشگر ادامه می‌دهد: نهادهایی مانند شهرداری، منابع طبیعی، میراث فرهنگی، حفاظت از محیط زیست و در برخی از موارد حتی اداره آب و گاز که باید حافظ منابع و میراث باشند در تخریب دخیل هستند مثلا اداره راه و یا شهرداری برای ایجاد یک خیابان چند صد درخت را قطع می‌کند مشخص است که یک جای کار می لنگد. چه کسی باید پاسخگو باشد؟ متاسفانه همدان به سمتی می‌رود که برای اکوسیستم شهری کاری نمی توان کرد تقریبا باغی نمانده است که در مورد آن صحبت کرد .
حجتی فهیم می‌گوید:‌ در گفت و گویی که با رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر همدان و یکی از مسئولان میراث فرهنگی همدان داشتم ،گفتند که ما نتوانسته ایم خانواده مالک را قانع کنیم تا این بنا را در اختیار مردم قرار دهند .عضو شورا به من گفت این جا میراث فرهنگی می تواند وارد عمل شود متاسفانه باید گفت درمورد این بنا دیر اقدام کردند.
با نابودی عناصر فرهنگی معنویت مردم نیز نابود می شود و با وجود این تخریب ها ما چگونه می توانیم از هویت خود حرف بزنیم هربنا و اثری بیانگر نشانه های فرهنگی یک دوره خاص است و باید حفظ شود ما وقتی می گوییم همدان پایتخت تاریخ و تمدن است و بیشتر هم شعار است ،براساس همین آثار است و پس از نابودی این بناها حتی شعار هم نمی توانیم بدهیم.
امیرشهاب رضویان کارگردان سینما و فعال فرهنگی که در سال های گذشته برای حفظ آثار طبیعی و تاریخی همدان تلاش های بسیاری انجام داده است ، پس از شنیدن خبر نابودی عمارت جواهری می‌گوید: نابودی عمارت و باغ جواهری و بی توجهی نسبت به نگهداری عمارت باغ بدیع الحکما نشانه بی کفایتی مدیران شهر همدان است. درحالی که چند ماه پیش درمورد لزوم حفظ باغ و عمارت بدیع الحکما نامه ای با امضا 270 نفر از فعالان مدنی و فرهنگی شهر تنظیم کردیم، و برای وزارت کشور سازمان میراث فرهنگی، سازمان حفاظت محیط زیست ارسال کردیم و در جلسه ای حضوری با شهردار محترم موضوع را مطرح کردیم امروز شاهد تخریب کامل عمارت وباغ جواهری و تخریب بخشی از باغ بدیع الحکما هستیم، علاوه برتخریب بخشی ازعمارت بدیع الحکما بیشتردرختان باغ بدیع الحکما قطع شده و هیچ یک از مدیران شهر اقدامی در جهت جلوگیری از تخریب این باغ وبنا اقدام نکرده است و این یعنی بی کفایتی و بی توجهی نسبت به حفظ محیط زیست و میراث فرهنگی شهر و نادیده گرفتن حق شهروندی و خواست شهروندان . آقایان اگرعرضه و لیاقت کار کردن ندارید حداقل استعفا بدهید که به مراتب اقدامی شرافتمندانه تر است.
این هنرمند در ادامه می گوید: معماری دوران صفوی شهر را قشون عثمانی و دیوار قلعه دور شهر را آغامحمدخان قاجار و معماری دوران قاجاری شهر را در بیست سال گذشته مدیران بی کفایت شهر نابود کرده اند. باغهای کمربند سبز دور شهر هم کماکان دارد نابود می شود و شهردار، استاندار، رئیس اداره حفاظت محیط زیست و رئیس میراث فرهنگی دست روی دست گذاشته اند و منتظرند دستی از غیب مانع تخریب ها شود. همدان در طی این سالها به شدت تخریب شده و کمیسیون ماده 5 بیشترین تاثیر را در تغییر کاربری ساختمانهای قدیمی و باغهای ارزشمند و تبدیل آن به آپارتمان و ساختمانهای تجاری داشته است. دیوان عدالت اداری هم که کارش شده حکم دادن به مالکانی که قصد تخریب بناهای قدیمی را دارند. ای کاش قانون‌گذاران ما در کنار بحث‌های طولانی در مجلس شورا، کمی هم در مورد تغییر قوانین مربوط به حفظ ابنیه و باغهای ارزشمند کار می کردند. خلاء قانونی موجود فقط به نفع بساز و بفروشها و نابودکنندگان میراث فرهنگی و محیط زیست است.

بخشی از عمارت بدیع الحکما تخریب شد
تلاش فعالان مدنی همدان و امضاء هنرمندان هم نتوانست باغ و عمارت بدیع الحکما را نجات دهد
باغ و عمارت بدیع الحکما از جمله آثار تاریخی و طبیعی همدان به شمار می رود که با مساحتی حدود 62هزار مترباغ ، یک عمارت قاجاری و یک قنات تاریخی درجاده قدیم دره مراد بیک واقع شده است . سال گذشته پس از هجوم لودرها و بریدن بخشی ازدرختان باغ بدیع الحکما و ضرب و شتم فرزاد سپهرخبرنگار و عکاس همدانی توسط عاملان تخریب ، فعالان مدنی با تشکیل زنجیره انسانی خواستار توقف این تخریب‌ها شدند.
پس از انتشار اخبار تخریب این باغ 270نفر ازهنرمندان و نویسندگان همدانی‌، ازجمله دکتر پرویز اذکایی ، دکتر ذکاوتی قراگوزلو‌، پرویز پرستویی‌، قباد شیوا ، احمدرضا درویش ،امیرشهاب رضویان،هانیه توسلی و….با نامه نگاری به مسئولان و امضاء بیانیه از فعالان مدنی حمایت کردند و درخواست نجات این اثر و سایر باغ ها و خانه های تاریخی همدان شدند و درجلسه های حضوری نیز بر حفظ این آثار تاکید کردند ، با اینکه اعضای شورای شهر و شهردار قول مساعد دادند تا مسائل را پیگیری کنند،اما هیچ یک از این تلاش ها نتوانست ازاقدام زمینخواران و دشمنان محیط زیست جلوگیری کند.
پس از اخراج نگهبان باغ توسط مالکان جدید بخش غربی عمارت تخریب شد و درختان باغ شبانه بریده شد، در باغ مشجری که تا سال گذشته هزاران درخت داشت امروز می توان فوتبال بازی کرد . اما سوال این است که آیا در سال جدید امیدی به تدبیر مسئولان وجود دارد؟
امیر شهاب رضویان کارگردان سینما که مسئول گردآوری امضاء هنرمندان بود می گوید: مسئولیت حفظ این آثار با مدیران شهری همدان است ،این باغ و باغ هایی مانند ذولریاستین و جواهری که به تازگی تخریب شد تو سط شهرداری تفکیک شده است ، برای تفکیک یک زمین یا یک باغ، گاهی در برخی نقاط شهر، شهرداری بیش از 70 درصد زمین را از مالک تملک می کند، چگونه است که شهرداری همدان نتوانسته از 6 هکتار باغ و بیشه زار یک فضای 5 هزار متری که هردو بنا و قنات تاریخی باغ بدیع الحکما در در آن واقع شده را به عنوان حق تفکیک در اختیار بگیرد؟این هنرمند ادامه می دهد:همه مدیران شهری باید پاسخگو باشند عدم پاسخگویی برابر است با بی کفایتی .اگر توان کار و لیاقت کار کردن ندارند بهتر است استعفا دهند.
اردشیر ثریایی فعال محیط زیست در همدان می گوید: سکوت مدیران به خصوص مدیریت میراث فرهنگی همدان در این زمینه معنا دار است ،چرا از اثری که ثبت ملی است حراست نمی کنند و در مقابل نابودی آن سکوت کرده اند و واکنش و عملکرد قابل قبولی از خود نشان نمی دهند.تعداد چنین آثاری درهمدان بسیار کم است ، متاسفانه از سوی متولی اصلی آن ها یعنی اداره میراث فرهنگی همدان هیچ اقدامی صورت نمی گیرد.
پس از اخراج نگهبان قدیمی باغ که 60 سال از آن نگهداری کرده بود ، یک کیوسک توسط مالکان در مقابل در ورودی عمارت قرار داده شده و اجازه بازدید از عمارت و باغ را نمی‌دهند.

برای دیدن پالری عکسهای مربوط به تخریب عمارت جواهری برروی یکی از عکسها زیر کلیک کنید تا مجموعه بازشود:

 

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)