فیسبوک چندی پیش ۱۰ ساله شد و دهه‌ای فوق‌العاده‌ای از رشد تعداد کاربران و درآمد را پشت سر گذاشت. اما این شرکت در طول راه، بیش از یک بار اعضای خود را با سیاستهای بسیار پیچیدۀ حفظ حریم خصوصی و شگفتی‌های ناخواسته‌ای در مورد شرایط استفاده از خدمات ناامید کرده است. این شرکت روی طناب باریکی حرکت کرده است: از سویی در تلاش بوده تا فضایی خصوصی برای افراد ایجاد کند تا با دوستان خود معاشرت کنند، و از طرفی می‌خواهد تا جای ممکن ،اطلاعات کاربران را در اختیار کسب و کارها قرار دهد تا بتواند خدمات تبلیغاتی مؤثرتری به آنها ارائه کند. بیشتر از گاهی از اوقات، تعادل بین این دو به نفع گروه دوم چرخیده است. حتی در اقدامی تنبیهی، کمیسیون کسب و کار فدرال، این شرکت را به ممیزی منظم بخش حریم خصوصی آن به مدت ۲۰ سال جریمه کرد، از آنجا که باور داشت فیسبوک “مصرف‌کنندگان را با وعدۀ حفظ حریم خصوصی فریفته است”.

در اینجا نگاهی می‌اندازیم به برخی از شگفت‌انگیزترین چیزهایی که سیاستهای فیسبوک در گذشته به آن امکان استفاده از  داده‌های شما را داده است. برخی از این سیاستها دیگر وجود ندارند، در حالیکه برخی دیگر هنوز برقرارند.

۱. نگه داشتن اطلاعات شما برای همیشه، حتی اگر شما فیسبوک را ترک کنید

در گذشته، زمانی که فیسبوک هنوز در حال رقابت با مای‌اسپیس (My Space) بود، هیچ راه ساده‌ای برای حذف حساب کاربری از فیسبوک وجود نداشت. بله، شما این امکان را داشتید تا حساب خود را غیرفعال کنید، اما تنها راه برای اینکه خود را از پایگاه دادۀ این شبکه اجتماعی حذف کنید این بود که تمام مطالب خود را – به صورت دستی – پاک کرده و سپس ایمیلی (و گاهی اوقات چند ایمیل) به فیسبوک فرستاده و درخواست کنید که حساب کاربری‌تان حذف شود (فیسبوک در سال ۲۰۱۰ راهی ساده و سرراست برای حذف سادۀ حساب کاربری اضافه کرد).

این سیاست در سال ۲۰۰۹ به یک جنجال بزرگ انجامید، زمانی که فیسبوک شرایط استفاده از خدمات خود را تغییر داد و این عبارت را حذف کرد که در صورتی که شما حساب کاربری خود را پاک کنید این شرکت نمی‌تواند از اطلاعات شما استفاده کند. فیسبوک در ابتدا گفت که مردم تغییر فوق را درست نفهمیده‌اند و  استدلال کرد که لازم است که پیام‌های یک کاربر به کاربری دیگر را در دسترس نگه داشت، حتی اگر وی فیسبوک را ترک کرده باشد. اما در نهایت این شرکت به نظر قدیمی خود بازگشت و قول داد به کاربران اجازه دهد که در مورد تغییرات آتی سیاست‌ها رای‌گیری کنند.

برخی از انواع تعامل در فیسبوک، مانند ارسال یک پیام به کاربری دیگر یا پست کردن در یک گروه کاربری، هنوز هم به طور نامحدود توسط این شرکت نگهداری می‌شود حتی اگر شما حساب کاربری خود را حذف کنید.

۲. به اشتراک گذاشتن خریدهای آنلاین شما با دوستانتان

یکی از اقدامات بحث‌برانگیز نخستین فیسبوک، یک پلت‌فرم آگهی به نام بیکن (Beacon) بود که از طریق آن شرکتهایی مانند تراولوسیتی (Travelocity) و فاندانگو (Fandango) به طور خودکار می‌توانستند در مورد اینکه کاربران چه محصولاتی را در وبسایت آنها خریداری کرده‌اند، اطلاعاتی را روی فیدهای  دیگر کاربران نمایش دهند. در نهایت فیسبوک گزینه‌ای را به منظور اختیاری کردن این مورد اضافه کرد، اما کاربران شکایت کردند که پیدا کردن این تنظیم دشوار است. این برنامه در نهایت حذف شده و فیسبوک هم در دادگاه و در برابر دعوی کاربران ناراضی، به پرداخت غرامتی ۹.۵ میلیون دلاری محکوم شد. مارک زوکربرگ خود در سال ۲۰۱۱ از بیکن به عنوان یک اشتباه یاد کرد. اما این برنامه به شکل دیگری به نام فیسبوک کانکنت (Facebook Connect) دوباره متولد شد؛ پلتفرمی شفاف‌تر که از طریق آن کاربران می‌توانند با حساب فیسبوک خود در وبسایت‌های دیگر فعالیت‌هایی را انجام دهند.

۳. پیگیری مرور شما در سرتاسر وب

فیسبوک فهرستی بلند از مرور اینترنتی شما در دیگر سایت‌ها را به مدت ۹۰ روز نگاه می‌دارد، چه شما در خود سایت فیسبوک وارد شده باشید یا خیر. این شرکت با استفاده از کوکی، هر زمان که شما از سایتی دیدن می‌کنید که یک پلاگین فیسبوک مانند “لایک” (Like) را دارد، داده‌هایی از قبیل تاریخ، زمان، یوآرال و آدرس آی‌پی شما را ثبت می‌کند. در بخش کمک وبسایت فیسبوک آمده که از این داده‌ها به منظور “ارائۀ تجربه‌ای شخصی از سایت به شما، کمک به حفظ و بهبود خدمات ما، و محافظت از هم شما و هم فیسبوک از فعالیتهای مخرب” استفاده می‌شود.

۴. استفاده از لایک‌های شما در آگهی‌ها

فیسبوک در مورد قالب آگهی “داستانهای تبلیغاتی” (Sponsored Story) در سال ۲۰۱۱ با مشکل مواجه شد، به این دلیل که این شبکۀ اجتماعی از نام و عکس اعضای خود در تبلیغات محصولاتی که آنها دوست داشتند استفاده می‌کرد بدون آنکه پولی به آنها برگرداند. در این بین بعضاً مواردی خنده‌دار رخ می‌داد، مثلاً مردی به طور تصادفی به سخنگوی بشکۀ ۵۵ گالنی ماده‌ای روان کننده تبدیل می‌شد. اما به همین شکل نیز، بعضی افراد به اندازۀ کافی عصبانی شدند تا مصمم شوند از طرف میلیونها نفر کاربرانی که نام آنها در تبلیغات بدون رضایتشان نمایش داده می‌شد، در دادگاه اقامۀ دعوی کنند. فیسبوک در نهایت ۲۰ میلیون دلار برای حل و فصل این شکایت پرداخت و واحد آگهی داستانهای تبلیغاتی برچیده شد.

۵. وادار کردن شما به قابل جستجو کردن اطلاعات‌تان

مردم همیشه در صورت اصرار زیاد، قادر به پیدا کردن دیگر کاربران در فیسبوک بوده‌اند اما این شرکت به تازگی این ویژگی را که به کاربران اجازۀ حذف پروفایل خود از نتایج جستجو را می‌داد حذف کرد. همچنین در طول این سالها فیسبوک به تدریج مقدار داده‌هایی از کاربران را که به طور عمومی در دسترس است افزایش داده است. در حال حاضر، نام کاربر، عکس کاربری، عکس بالای صفحه (cover photo)، شبکه‌ها، و جنسیت، اطلاعاتی عمومی هستند.

۶. استفاده از نرم‌افزار تشخیص صورت به منظور شناسایی شما در عکسها

در سال ۲۰۱۰ فیسبوک ویژگی جدیدی را آزمایش کرد که از طریق آن با جستجو در عکس‌های تگ شده در پایگاه دادۀ گستردۀ این شبکۀ اجتماعی، به کاربران کمک می‌شد تا به طور خودکار دوستان خود را در عکس‌های جدید تگ کنند. این ویژگی با واکنش‌های شدیدی روبرو شد، چرا که کاربران نگران بودند که مشخصات چهره‌یشان روی سرورهای فیسبوک ثبت شود. قانون‌گزاران اروپایی در سال ۲۰۱۲ از شرکت خواستند تا این ویژگی را حذف کند و فیسبوک در نهایت در سراسر جهان آن را از دور خارج کرد تا “به لحاظ فنی روی آن کار کند”. اما این ویژگی در ایالات متحده در سال ۲۰۱۳ بازگردانده شده و تصاویر کاربری هم علاوه بر عکس‌های تگ شده شامل آن شد. در حال حاضر فیسبوک در همکاری با وزارت بازرگانی ایالات متحده سعی در تهیۀ یک پیش‌نویس کدهای اخلاقی داوطلبانه در مورد نحوۀ استفاده از نرم‌افزار تشخیص چهره دارد.

۷. دادن اطلاعات شما به دولت

بر خلاف شرکتهایی مانند گوگل و توییتر، فیسبوک به لحاظ تاریخی از انتشار گزارشهای شفاف‌سازی که نشان می‌دهد چند بار سازمان‌های اجرای قانون دسترسی به اطلاعات کاربر را درخواست کرده‌اند سر باز زده است. این همه پس از افشاگری‌های ادوارد اسنودن تغییر کرد که نشان می‌داد آژانس امنیت ملی برای دسترسی به اطلاعات کاربران، شرکتهای مختلفی از جمله فیسبوک را با اشاره به قانون تجسس اطلاعات خارجی مورد فشار قرار داده است. فیسبوک در ابتدا گزارشهای اولیه‌ای را رد کرد که حاکی از این بودند که ان‌اس‌ای به گنجینۀ داده‌های کاربری فیسبوک دسترسی نامحدود داشته و با دیگر غولهای فن‌آوری برای انتشار داده‌های کاربری بیشتر با دستور دادگاه لابی می‌کرده است. این هفته شرکت به آرزوی خود رسید و قادر شد تا برخی از اطلاعات مورد درخواست ان‌اس‌ای را آشکار کند، هر چند دولت اجازۀ انتشار ارقام دقیق را نداد (تعداد کاربرانی که از طریق درخواست‌های فاش شدۀ این طرح مورد هدف قرار گرفته‌اند کوچک است). فیسبوک قول داده است تا برای شفافیت بیشتر در مورد دسترسی دولت به داده‌ها تلاش کند.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)