روز پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ (۵ نوامبر ۲۰۲۶)، گوین نیوسام[۱] (Gavin Newsom)، فرماندار ۵۹ ساله ایالت کالیفرنیا، یکی از بزرگ‌ترین ایالت‌های آمریکا واز حزب دموکرات، با تصمیمی شجاعانه، مجازات اعدام ۵۴۸ زندانی محکوم به مرگ در این ایالت را به حبس ابد تبدیل کرد.
او در نامه‌ای درباره این تصمیم نوشت:
“اکنون می‌توانیم اجازه دهیم این مجرمان در گمنامی بمیرند، در حالی که ما قربانیان را برای همیشه به یاد خواهیم داشت و به آن‌ها ادای احترام می‌کنیم”.
او در ادامه افزود:
“پس از نزدیک به ۳۰ سال خدمت در مناصب دولتی، به محدودیت‌های آنچه دولت می‌تواند به‌طور عادلانه انجام دهد، پی برده‌ام. من دست به این اقدام می‌زنم، زیرا عمیقاً معتقدم که کشتن انسان‌ها با مجوز دولت، با ارزش‌های کالیفرنیا ناسازگار است، پایه‌های نظام حقوقی ما را تضعیف می‌کند و از شأن تک‌تک ما می‌کاهد”.
نیوسام با توصیف تصمیم خود به‌عنوان اقدامی دشوار اما «درست و بجا» گفت که اگرچه بسیاری از مردم کالیفرنیا معتقدند مرتکبان جنایات هولناک سزاوار مرگ هستند، او به این نتیجه رسیده است که “ایالت از نظر اخلاقی نمی‌تواند آن‌ها را به قتل برساند”.
او همچنین اظهار داشت که سیستم اجرای مجازات اعدام در کالیفرنیا، از هر منظری که به آن نگاه کنیم، «شکست‌خورده» است؛ سیستمی که نه به شکلی عادلانه اجرا شده و نه اساساً می‌تواند عادلانه باشد و نتیجه آن، محکومیت افراد بی‌گناه نیز بوده است.
فرماندار کالیفرنیا اذعان کرد که اقدام او در تبدیل مجازات اعدام این زندانیان به حبس ابد، خشم و رنجش برخی از مردم این ایالت را برخواهد انگیخت و افزود که این تصمیم “همواره باری سنگین بر دوش من خواهد بود”.[۲]
تصمیمی فراتر از یک اقدام حقوقی؛ دفاع از حرمت جان انسان
در روزگاری که سیاست بیش از هر زمان دیگری به میدان انتقام، نفرت، حذف و رویارویی انسان‌ها تبدیل شده است، گاهی یک تصمیم می‌تواند معنایی فراتر از یک اقدام حکومتی داشته باشد؛ می‌تواند یادآور وجدان انسانی و ارزش‌هایی باشد که تمدن بر شانه‌های آن‌ها ایستاده است.
تصمیم گوین نیوسام از همین جنس تصمیم‌هاست؛ تصمیمی که فارغ از داوری درباره جرائم و مسئولیت کیفری این افراد، یک اصل بنیادین را به یاد ما می‌آورد: حق زندگی و حرمت وجود انسان، مرزی است که قدرت سیاسی نباید از آن عبور کند[۳].
می‌توان مجرم را محاکمه کرد، می‌توان او را به تناسب جرمش مجازات کرد، می‌توان آزادی‌اش را برای همیشه از او گرفت؛ اما آیا انسان، حتی در تاریک‌ترین لحظات زندگی‌اش، تمام حق انسانی خود را از دست می‌دهد؟ آیا دولت، به نمایندگی از جامعه، باید همان حقی را از انسان بگیرد که هیچ قدرتی خالق آن نیست؟
مرز سرخ انسان، خودِ جان او و تمامیت وجود اوست. هیچ فرد، هیچ دولت و هیچ نظام قضایی نباید خود را مالک مطلق حیات انسان بداند. عدالت اگر قرار است معنایی انسانی داشته باشد، نباید به انتقام تبدیل شود. قدرت واقعی جامعه در توانایی آن برای مجازات نیست؛ در توانایی‌اش برای مهار خشونت، حتی زمانی است که جامعه از یک مجرم خشمگین است.
این تصمیم را باید در متن آمریکایی دید که قلب تاریخی‌اش با آرمان آزادی، حقوق بشر، کرامت فردی و برابری انسان‌ها می‌تپد؛ آمریکایی که در حافظه تاریخی خود، میراث مبارزه برای آزادی و حقوق مدنی را دارد. افسوس که در سال‌های اخیر، سیاست مبتنی بر دوقطبی‌سازی، دشمن‌تراشی و تقابل، به‌ویژه در دوران ترامپ، شکاف‌های جامعه را عمیق‌تر کرده و گاه صدای خشم را بر صدای خرد و همبستگی نشانده است.
اما آمریکا فقط چهره سیاستمداران و منازعات قدرت نیست. آمریکا، مردمانش، وجدان‌های بیدارش، مدافعان حقوق بشر و انسان‌هایی است که هنوز باور دارند هیچ انسانی نباید به ابزار انتقام تبدیل شود.
در چنین فضایی، تصمیم فرماندار کالیفرنیا پیامی فراتر از مرزهای این ایالت دارد: تمدن را نه با تعداد اعدام‌ها، بلکه با میزان احترامی که برای جان انسان قائل است باید سنجید.
حمایت از این تصمیم به معنای نادیده گرفتن رنج قربانیان، خانواده‌های داغدار یا انکار مسئولیت مجرمان نیست. اتفاقاً دفاع از عدالت مستلزم آن است که رنج قربانیان را به رسمیت بشناسیم، بی‌آنکه خشونت را به نام عدالت بازتولید کنیم.
من این تصمیم را نه فقط یک اقدام حقوقی، بلکه نشانه‌ای از شجاعت اخلاقی و وفاداری به انسانیت می‌دانم.
هیچ قدرتی حق ندارد خود را صاحب جان انسان بداند. جان انسان ملک دولت نیست؛ امانتی است که حرمت آن، سنگ محک انسانیت هر جامعه است.
شاید هنوز بتوان به آمریکایی امیدوار بود که به جای تقابل، گفت‌وگو را انتخاب کند؛ به جای انتقام، عدالت را بنشاند و به جای مرگ، امکان زندگی را پاس بدارد.
این همان آمریکایی است که باید از آن دفاع کرد؛ آمریکای وجدان، آزادی و کرامت انسان.
یک نکته مهم پیش از انتشار: چون متن حاوی تاریخ، تعداد ۵۴۸ زندانی و نقل‌قول‌های مستقیم است، بهتر است متن اصلی نامه فرماندار و گزارش بی‌بی‌سی با یکدیگر تطبیق داده شوند. همچنین از نظر حقوقی، اقدام فرماندار را بهتر است «تبدیل مجازات اعدام به حبس ابد» بنامیم، نه عفو عمومی.
پاریس، نادروهابی، جمعه، ۱۵ آبان ۱۴۰۵ (۶ مارس ۲۰۲۶)
زندان ایالتی سن کوئنتین در گذشته محل نگهداری محکومان به اعدام در کالیفرنیا بود
[۱]. Gavin Christopher Newsom, https://fa.wikipedia.org/wiki/. زاده ۱۰ اکتبر ۱۹۶۷.
[۲]. https://www.bbc.com/persian/articles/ckreyy77eqygo.
[3]. نادروهابی، جامعه شناسی مجازات(۳)، کارکرد ابزاری اعدام در ایران، پاریس، آوای دانش، ۱۴۰۱
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.