افزایش قیمت بنزین؛ بازی تکراری اعلام و انکار برای آمادهسازی افکار عمومی
در حالی که سیاست افزایش قیمت بنزین و احتمالا دیگر حاملهای انرژی قعطی به نظر میرسد اما اخبار رسمی و رسانهای مقامات مربوطه در حکومت ایران در روزهای اخیر حکایت از بازی همیشگی اعلام و انکار برای آمادهسازی ذهنی و روانی جامعه برای این موضوع دارد.
ترس از جرقهای که افزایش قیمت بنزین آتش اعتراضات داخلی را جرقه بزند و بیفروزد اولین گزینهای است که حکومت ایران و تمامی مهرههای ریز و درشت آن را مد نظر قرار دادهاند. اعتراضات رادیکال آبان ۱۳۹۸ درس عبرتی تلخ برای ملایان بود، کما که هست. از این رو، این روزها که موضوع کسری بودجه جاری دولت که موضوع ثابت بودجهای سالهای اخیر بوده به همراه هزینههایی که حکومت ملایان از قبل جنگ به مردم ایران و اقتصاد آن تحمیل کرده است، به موضوع داغ اخبار، در مورد افزایش قیمت حاملهای انرژی تبدیل شده است.
به مانند همیشه در سالیان اخیر سیاست اما، اعلام و انکار است. از مدتها پیش مهرههای حکومتی در سطوح مختلف، به توالی یکی خبری در مورد افزایش قیمت بنزین رسانهای میکند و به فاصله کوتاهی مهره دیگر یا آن را انکار میکند یا در پی سفیدسازیهایی مانند افزایش قیمت در هماهنگی با مردم و اطلاعرسانی از قبل رفع و رجوع میکند. این بازی چند سال است که در جریان بوده است و هماکنون نیز هم.
در شرایطی که دولت با کسری بودجه مزمن، کاهش منابع مالی و افزایش هزینههای عمومی روبهرو است، بسیاری از کارشناسان اقتصادی حکومتی افزایش قیمت حاملهای انرژی را یکی از گزینههای قابل پیشبینی برای تأمین بخشی از منابع درآمدی حکومت میدانند. این موضوع پس از افزایش فشارهای اقتصادی و هزینههای ناشی از تحولات منطقهای و نظامی، بیش از گذشته مورد توجه رسانهها قرار گرفته است.
اخبار متناقض درباره قیمت بنزین چه میگویند؟
در روزهای اخیر چندین مقام و رسانه حکومتی به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به موضوع اصلاح قیمت سوخت پرداختهاند. برای نمونه، برخی مسئولان حوزه انرژی بر ضرورت کاهش شکاف میان قیمت داخلی و هزینه واقعی تولید یا واردات بنزین تأکید کردهاند. در مقابل، مقامهای دیگر اعلام کردهاند که دولت در حال حاضر برنامهای برای افزایش قیمت بنزین ندارد.
در روز ۲۷ تیر ۱۴۰۵ مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، اعلام داشت سازمان برنامه و بودجه برخلاف نظر مجلس ملایان، طرح افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان را در دولت پزشکیان پیش میبرد و این طرح قرار است از ابتدای مرداد ۱۴۰۵ اجرا شود.
شریعتی درباره اجرای نرخ سوم ۵ هزار تومانی بنزین در آذر ۱۴۰۴ نیز اعلام داشت که این اقدام به کاهش مصرف منجر نشد و همچنان حدود یکسوم بنزین کشور با کارت سوخت جایگاهها عرضه میشود. اما در روز ۲۸ تیر ۱۴۰۵ خبرآنلاین خبر از موافقت سران سه قوه ملایان با افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان داد!
اما در روز ۲۹ خرداد فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت پزشکیان اعلام داشت در حال حاضر هیچ برنامهای برای افزایش قیمت یا اجرای بنزین ۱۰هزار تومانی وجود ندارد و اگر تصمیمی در این زمینه گرفته شود به مردم گفته خواهد شد.
در روز ۳۰ خرداد نیز عباس گودرزی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس اعلام داشت که دولت پذیرفته است که فعلا هیچ «اصلاح» قیمتی در حوزه بنزین انجام نشود تا موضوع در کمیسیونهای مجلس بررسی شود. از این سنخ اخبار متضاد و متناقض بسیارند. چنان که تناقض تناقض راسل پیش آن ریز مینماید!
همزمان رسانههای داخلی نیز گزارشهایی درباره بررسی سناریوهای مختلف مدیریت مصرف سوخت، احتمال تغییر در شیوه پرداخت یارانه انرژی منتشر کردهاند. انتشار این اخبار در کنار تکذیبهای رسمی، همان الگویی را تداعی میکند که در سالهای گذشته نیز بارها مشاهده شده است.
یک بام و دوهوای مجلس و تجربه آبان ۱۳۹۸
همچنین برخی نمایندگان مجلس در اظهارنظرهای جداگانه تأکید کردهاند که اصلاح قیمت حاملهای انرژی اجتنابناپذیر است، اما باید با اطلاعرسانی قبلی و جلب اعتماد عمومی انجام شود. این در حالی است که سایر مقامها همچنان بر ثابت ماندن قیمت بنزین تأکید میکنند و هرگونه تصمیم نهایی را به آینده موکول میسازند.
یکی از مهمترین دلایل ترس و وحشت حکومت ملایان در موضوع قیمت بنزین، تجربه اعتراضات گسترده آبان ۱۳۹۸ است. افزایش ناگهانی قیمت سوخت در آن زمان تنها ظرف چند ساعت موجی از اعتراضات سراسری را در دهها شهر ایران رقم زد؛ اعتراضاتی که به یکی از جدیترین بحرانهای داخلی ملایان طی سالهای اخیر تبدیل شد.
از آن زمان تاکنون، هر بار که بحث افزایش قیمت بنزین مطرح شده، مقامهای حکومتی تلاش کردهاند با انتشار پیامهای متفاوت، واکنش افکار عمومی را ارزیابی کنند. در بسیاری از موارد ابتدا خبری درباره احتمال اصلاح قیمتها منتشر شده، سپس مقام دیگری آن را تکذیب کرده یا اجرای هرگونه تغییر را منوط به هماهنگی با مردم و اطلاعرسانی گسترده دانسته است.
به باور نگارنده، این شیوه اطلاعرسانی بیش از آنکه بیانگر نبود تصمیم مشخص باشد، تلاشی برای سنجش حساسیت جامعه نسبت به افزایش قیمت سوخت است؛ رویکردی که طی سالهای اخیر بارها تکرار شده است.
فشارهای اقتصادی، کسری بودجه و احتمال افزایش قیمتها
از سوی کسری بودجه دولت طی سالهای اخیر به یکی از مشکلات ساختاری اقتصاد ایران تبدیل شده است. کاهش درآمدهای نفتی، رشد هزینههای جاری، تورم بالا و افزایش هزینههای عمومی، دولت را با محدودیتهای مالی قابل توجهی روبهرو کرده است.
در چنین شرایطی، اصلاح یارانه انرژی و افزایش قیمت بنزین از نگاه حکومت از معدود گزینههایی است که میتواند بخشی از این کسری را جبران کند. علاوه بر این، سران حکومت به موازات و برای زمینهسازی بارها به رشد مصرف بنزین، افزایش واردات و هزینههای سنگین تأمین سوخت اشاره کردهاند و این عوامل را از دلایل ضرورت اصلاح سیاستهای انرژی دانستهاند.
با این حال، اجرای چنین تصمیمی بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن با چالشهای جدی همراه خواهد بود. افزایش قیمت بنزین میتواند به افزایش هزینه حملونقل، رشد قیمت کالاها و خدمات و تشدید فشار تورمی بر خانوارها منجر شود؛ موضوعی که در شرایط کنونی اقتصاد ایران از حساسیت ویژهای برخوردار است.
در مجموع، مجموعه اخبار و موضعگیریهای اخیر نشان میدهد که موضوع قیمت بنزین همچنان یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی و سیاسی پیش روی دولت ایران است. هرچند هنوز تصمیم رسمی برای افزایش قیمت اعلام نشده، اما تکرار الگوی «اعلام و انکار» و انتشار اخبار متناقض از سوی مقامهای مختلف، این احتمال را تقویت کرده است که حکومت همچنان در حال ارزیابی واکنش افکار عمومی نسبت به یکی از حساسترین تصمیمات اقتصادی سالهای اخیر باشد.
اما به نظر میرسد آتشی که ملایان در منطقه افروخته است حکومت را با بحرانهای لاعلاجی مواجه ساخته است که چارهای ندارد جز این که این بار هم بنزین را بر روی آتش افزایش قیمت بنزین بریزد! هفتههای آتی در این زمینه چالشبرانگیز خواهد بود.
[گرانی بنزین؛ جدال تازه بر سر جیب مردم!]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.