برآورد خط فقر در دی‌ماه ۱۴۰۴ برای خانوار چهار نفره: ۹۵ میلیون تومان همراه با محاسبات و جداول

یکشنبه، ۲۵ بهمن، ۱۴۰۴
نوشته و بررسی: حمید ترابی

محاسبات انجام‌شده بر اساس جداول زیر نشان می‌دهد که حداقل هزینه زندگی یک خانوار چهار نفره در دی‌ماه ۱۴۰۴، ماهانه حدود ۹۵ میلیون تومان است. در برخی برآوردهای خط فقر، هزینه زندگی بر اساس میانگین جمعیت خانوار (۳/۳ نفر) یا به‌صورت سرانه محاسبه می‌شود که به ترتیب معادل حدود ۷۸ میلیون تومان برای خانوار ۳/۳ نفره و ۲۳/۸ میلیون تومان به ازای هر نفر در ماه است. لازم به ذکر است که میانگین تعداد افراد در خانوارهای ایرانی ۳/۳ نفر برآورد می‌شود.

بر پایه این محاسبات، هزینه خوراکی یک خانوار چهار نفره در دی‌ماه ۱۴۰۴، تنها برای ۱۸ قلم کالای اساسی، حدود ۲۵ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان است. این محاسبات در قالب ۱۲ بخش اصلی شامل خوراکی‌ها، دخانیات، مسکن، پوشاک و کفش، اثاثیه منزل، بهداشت و درمان، حمل‌ونقل، ارتباطات، امور فرهنگی و تفریحی، تحصیل، رستوران و هتل، و سایر کالاها و خدمات متفرقه انجام شده است.

سهم هر بخش در سبد هزینه‌های خانوار به این شرح است: خوراکی‌ها ۲۶/۶۴ درصد، مسکن ۳۵/۵ درصد، بهداشت و درمان ۷/۱۴ درصد، حمل‌ونقل ۹/۴۱ درصد، اثاثیه منزل ۳/۹۳ درصد و پوشاک و کفش ۴/۷۸ درصد. سهم سایر اقلام به‌مراتب کمتر از این مقادیر است.

در محاسبه هزینه مسکن برای خط فقر، میانگین اجاره‌بها به همراه هزینه‌های جانبی یک واحد مسکونی استاندارد با حداقل زیربنای ۶۰ مترمربع، مجهز به آشپزخانه و حمام، و ساخته‌شده با مصالح بادوام یا نیمه‌بادوام در نظر گرفته شده است. با توجه به تورم بالای مسکن (حدود ۵۰ درصد سالانه تا دی ۱۴۰۴)، سهم این بخش به شدت افزایش یافته است.

با این حال، حداقل حقوق پایه کارگران در سال ۱۴۰۴، ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان تعیین شده است (بر اساس مصوبه شورای عالی کار با افزایش ۴۵ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳ که حداقل حقوق را از حدود ۷.۱۶۶ میلیون تومان به این رقم رساند)؛ رقمی که نشان می‌دهد دستمزد یک کارگر با حداقل حقوق، تنها حدود ۱۱ درصد خط فقر (۹۵ میلیون تومانی برای خانوار چهارنفره) را پوشش می‌دهد (در تیرماه ۱۴۰۴ این نسبت حدود ۱۴ درصد بود). برای درک بهتر این شکاف، کافی است بدانیم مجموع دستمزد هفت ماه یک کارگر با حداقل دریافتی، معادل بهای یک سکه تمام بهار آزادی (حدود ۷۵ میلیون تومان) است. همچنین، با حقوق یک ماه، یک کارگر قادر است تنها حدود ۱۰.۸ کیلوگرم گوشت با قیمت متوسط ۹۳۰ هزار تومان تهیه کند (با احتساب تورم ۳۰ درصدی قیمت گوشت از تیرماه).

در سال آینده نیز (۱۴۰۵)، حداقل حقوق پیش‌بینی‌شده حدود ۱۸.۶ میلیون تومان (با افزایش ۵۰–۶۰ درصدی نسبت به ۱۴۰۴، بر اساس برآوردهای شورای عالی کار و کارشناسان برای جبران تورم حدود ۴۵ درصدی) به هیچ وجه خط فقر ۹۵ میلیونی فعلی را پوشش نمی‌دهد و حتی با فرض افزایش خط فقر به حدود ۱۳۰ میلیون تومان (به دلیل تورم پیش‌بینی‌شده ۳۵ درصدی)، تنها ۱۴ درصد آن را تأمین می‌کند؛ این امر نشان‌دهنده تداوم شکاف درآمدی و فشار بر معیشت کارگران است.

با نرخ بازار آزاد دلار در دی‌ماه ۱۴۰۴ (متوسط حدود ۱۴۰ هزار تومان بر اساس گزارش‌های مرکز مبادله ارز و بازار آزاد)، حداقل دستمزد کارگران معادل تقریبی ۷۴ دلار در ماه است. این رقم، فشار اقتصادی بر اقشار کم‌درآمد را دوچندان می‌کند و نشان‌دهنده کاهش شدید قدرت خرید است.

این مقایسه نشان می‌دهد که حتی با افزایش دستمزد، پوشش خط فقر بهبود چشمگیری نخواهد داشت و شکاف درآمدی–هزینه‌ای همچنان فزاینده است. (منابع پیش‌بینی: گزارش‌های شورای عالی کار و تحلیل‌های بازار کار، بهمن ۱۴۰۴).

مقایسه تاریخی نشان می‌دهد که در سال ۱۳۵۷، یک کارگر با حقوق یک ماه خود می‌توانست دو سکه تمام بهار آزادی و یک نیم‌سکه خریداری کند. همچنین، امکان خرید ۱۶۰ کیلوگرم گوشت گوسفندی با حقوق ماهانه وجود داشت؛ موضوعی که به‌خوبی کاهش قدرت خرید در طول دهه‌های گذشته را نشان می‌دهد. در دی‌ماه ۱۴۰۴، با تورم نقطه‌به‌نقطه ۶۰ درصدی، این قدرت خرید به کمتر از یک‌دهم رسیده است.

حداقل هزینه اقلام خوراکی یک خانوار ۴ نفره در یک ماه (دی ۱۴۰۴)

جدول زیر بر اساس مصرف استاندارد (تطبیق‌یافته با الگوی ایرانی) و قیمت‌های متوسط مرکز آمار ایران در دی‌ماه محاسبه شده است.

حداقل هزینه‌های کل اقلام مختلف یک خانوار ۴ نفره در یک ماه (دی ۱۴۰۴)

منابع:

• ابلاغ رسمی افزایش قیمت نان در تهران، تابناک، ۸ مرداد ۱۴۰۴

• مرکز آمار ایران – متوسط قیمت اقلام خوراکی مناطق شهری دی ۱۴۰۴

• گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده دی‌ماه ۱۴۰۴، مرکز آمار ایران (CPI: ۴۶۹.۴، تورم ماهانه: ۷.۹%)

• کارگران در سال ۵۷ با یک ماه حقوق چه می‌توانستند بخرند؟، روزنامه انتخاب، ۲۱ اسفند ۱۳۹۰، کد خبر: ۵۵۰۰۱

• جدول حقوق کارگران در سال ۱۴۰۴ (مصوبه شورای عالی کار: ۱۰۳,۹۰۹,۶۸۰ ریال)

• نرخ دلار بازار آزاد دی ۱۴۰۴: گزارش‌های شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز (حدود ۱۵۸ هزار تومان)

• پیش‌بینی دستمزد ۱۴۰۵: تحلیل‌های شورای عالی کار و بازار کار (احتمال ۵۰–۶۰% افزایش)

• مطبوعات و جراید اقتصادی

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)