پیشتازی دانشجویان در قیام دی ۱۳۹۶ و اعتلاء مجدد جنبش دانشجویی
۷۲ سال از واقعهای که منجر به نامگذاری ۱۶ آذر به نام روز دانشجو در ایران شد میگذرد. جنبش دانشجویی از آن روز تا کنون با فراز و نشیبهای فراوانی همراه بوده است. اما شعله مقاومت در برابر دیکتاتور از دو نوع شاهی و شیخی آن هرگز به خاموشی نگراییده است. نگاهی نقش دانشجویان در قیام دی ۱۳۹۶
در قسمت سوم به شعبده خاتمی برای به محاقبردن جنیشهای اعتراضی مردم ایران و از جمله جنبش دانشجویان اشاره کردیم. همچنین یادآور شدیم که دانشجویان ایران در دو قیام بزرگ ۱۸ تیر ۱۳۷۸ و اعتراضات ۱۳۸۸ نقش بیبدیلی در جنبش اعتراضی مردم ایران علیه دیکتاتور داشتند. در این قسمت نگاهی گذرا به نقش دانشجویان از قیام دی ۱۳۹۶ تا اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ میاندازیم.
قسمت چهارم؛ از قیام دی ۱۳۹۶ تا آبان ۱۳۹۸ و اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
دی ۹۶ دانشگاه تهران و شعار «اصلاحطلب، اصولگرا دیگه تموم ماجرا»
با نگاهی به ۱۸ تیر ۱۳۷۸ بعد از ۱۹ سال میتوانیم پیشروی دانشجویان در امر مبارزه را مشاهده کنیم. آن قیام برای برداشتن نقاب اصلاحطلبی دروغین از چهره بخشی از نظام صورت گرفت و در قیام دی ۱۳۹۶ دانشجویان با سر دادن شعار «اصلاح طلب، اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» مهر سرنگونیطلبی را بر قیام ایران زدند.
روز ۷ دی ۱۳۹۶ که قیام ایران از مشهد آغاز شد، نخستین شعار و اعتراض «مرگ بر گرانی بود» اما به فاصلهای کوتاه به شعار «مرگ بر روحانی» و «مرگ بر خامنهای» بالغ شد.
۹ دی ۱۳۹۶ یعنی دو روز پس از شروع قیام، از سر در دانشگاه تهران شعار محوری و کلیدی تمام مردم ایران یعنی شعار «اصلاحطلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا» به آسمان برخاست. حکومتی که با آوردن امثال خاتمی و اصلاحطلبان حکومتی میخواست عمر طولانی برای ملایان و خامنهای بخرد با این شعار کلیدی، مهر سرنگونی نظام از جانب جنبش دانشجویی و مردم ایران بر آن زده شد و پایان بازی «اصلاحطلب و اصولگرا» در درون نظام را اعلام کرد.
به این ترتیب دانشگاه نقشی بالاتر و فراتر از نقشی را که در قیامهای ۱۳۷۸ و ۱۳۸۸ ایفاء کرده بود را نصیب خود کرد. سنایی راد، معاون سیاسی سپاه در اوایل بهمن ۱۳۹۶ با بیرونیکردن بخشی از جمعبندی درونی سازمان اطلاعات سپاه گفت: «۸۰ درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال سن دارند» و «۵۲ درصد این دستگیرشدگان فاقد تحصیلات دانشگاهی هستند». به این ترتیب و به عبارت دیگر او تصریح کرد که ۴۸ درصد از دستگیرشدگان یا دارای تحصیلات دانشگاهی هستند و یا دانشجو میباشند. همین امر به روشنی نشان میدهد که تا چه میزان جامعه دانشگاهی در قیام دی ماه حضور داشته و تا چه میزان جنگاوری، پایداری و مقاومت از خود نشان داده است.
قیام دی ۱۳۹۶، مرحله نوین رویایی دانشجویان با حاکمیت ملایان
حضور گستردهی دانشجویان در قیام و دستگیریهای گستردهای که در هنگامه قیام دی ۱۳۹۶ و پس از آن از میان دانشجویان صورت گرفت در حقیقت، مقابلهی نظام با نقش جدید و فعال دانشجویان در این مرحله از مبارزه را نشان میداد. متعاقب آن، احکام سنگین زندان برای دانشجویان صادر شد. احکامی که انتقام از دانشجویان و زهر چشم گرفتن از آنها به خاطر شعار تاریخی و کلیدی «اصلاحطلب، اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» و برافراشتن پرچم سرنگونی در دانشگاهها بود.
اما این پایان ماجرا نبود کمتر از ۲ سال زمان نیاز بود تا بار دیگر جنبش دانشجویی نقش پیشتاز خود را در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ به ثبت برساند. بعد از شروع قیام آبان ۱۳۹۸ در پی گرانی و سهمیهبندی بنزین که تقریبا تمام اقشار مردم ایران را به کف خیایانها کشاند، ترس خامنهای و ملایان از دانشجویان نیز به موازات خود را بروز داد.
در جریان قیام آبان ۱۳۹۸ دهها تن از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه علوم بهزیستی، دانشگاه تهران، دانشگاه گرگان و دانشگاه زنجان توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
ترس از قامت جنبش دانشجویی چنان بر پیکر نحیف ولایت فرتوت لرزه انداخته بود که مجبور به دستگیری و انتقال دانشجویان با آمبولانس اورژانس شد.
در جریان تجمع عصر و شامگاه دوشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۸ دانشجویان دانشگاه تهران چندین آمبولانس حامل نیروهای لباس شخصی وارد این دانشگاه شدند و دهها تن از دانشجویان را بازداشت و بعد از انتقال به آمبولانسها به بازداشتگاهها منتقل کردند.
با گذشت یک ماه منصور غلامی؛ وزیر علوم، آخوند روحانی از بازداشت ۹۵ دانشجو در جریان اعتراضات اخیر در کشور خبر داد.
نقش اخص دانشجویان در آبان ۱۳۹۸: همبستگی با بدنه جامعه
در آستانه ۱۶ آذر روز دانشجو در حالیکه بسیاری از دانشجویان جان خود را در راه آزادی وطن در قیام آبان ۱۳۹۸ فدا کردند برخی دیگر از دانشجویان در بندند.
در سالهای اخیر و به ویژه از دی ماه ۱۳۹۶، جنبش دانشجویی فصلی نوین از اعتراضات خود را آغاز کرده و در هر یک از خیزشهای بزرگ، نقشی محوری و تعیینکننده ایفا نموده است.
تشکلهای دانشجویی با صدور بیانیههای تند و صریح، روایت رسمی حکومت از اعتراضات را به چالش کشیده و بر حق مردم برای اعتراض تأکید کردند.
اعتلای نقش دانشجویان در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
اعتراضات ۱۴۰۱ در پی کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در شهریور ۱۴۰۱، نقطه عطفی در تاریخ جنبش دانشجویی بود. در این اعتراضات، دانشجویان نقش پیشگام، فراگیر و مستمر ایفا کردند که در بیش از هفت دهه تاریخ جنبش دانشجویی ایران بیسابقه بود.
اولین تجمعات گسترده اعتراضی بلافاصله پس از این رویداد، در دانشگاهها، بهویژه دانشگاه تهران، شکل گرفت و به سرعت به بیش از ۱۴۳ دانشگاه در سراسر کشور گسترش یافت.
دانشجویان نه تنها به تجمعات و بیانیهها اکتفا نکردند، بلکه شیوههای نوینی از اعتراض روی آوردند. این جنبش با استفاده از شیوههای موثر و جدید رهبری غیرمتمرکز و شورایی، توانست در برابر سرکوب مستمر، قدرت مقاومت خود را به نمایش بگذارد.
به موازات اعتلای نقش دانشجویی، سرکوب نیز ابعاد بیسابقهای پیدا کرد که نشاندهنده هراس حکومت از قدرت بسیجکننده دانشگاه بود.
یکی از برجستهترین و خشنترین وقایع سرکوب در اعتراضات ۱۴۰۱، حمله نیروهای امنیتی و لباس شخصی به دانشگاه صنعتی شریف در شامگاه ۱۰ مهر ۱۴۰۱ بود.
نیروهای امنیتی دانشگاه را محاصره کرده و با نقض آشکار حریم دانشگاه، به داخل محوطه، از جمله پارکینگ، یورش بردند.
گزارشها حاکی از ضربوشتم شدید دانشجویان با باتوم، شلیک گلولههای ساچمهای و پینتبال و استفاده از گاز اشکآور به سمت دانشجویان معترض بود.
صدها دانشجو در جریان این حمله بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدند. این حادثه خشم و واکنش گسترده مردم و اساتید را در پی داشت.
فریاد دانشجویان رساتر از همیشه
جنبش دانشجویی ایران در دوره پس از دی ۱۳۹۶ و بهویژه در خیزش ۱۴۰۱، نه تنها نقش سنتی خود را به عنوان وجدان بیدار جامعه و نماد مقاومت سیاسی حفظ کرد، بلکه با شکستن سدهای سرکوب و ایجاد شیوههای نوین اعتراض، به یکی از اصلیترین نیروهای پیشران اعتراضات سراسری تبدیل شد. دانشجویان با شعار محوری مرگ بر خامنهای توانستند آرمانهای خود را با مطالبات عمومی مردم پیوند دهند و دامنه اعتراضات را از حوزههای صنفی و سیاسی به مسائل عمیق اجتماعی و فرهنگی گسترش دهند.
با این حال، بهای این نقش پیشرو، بسیار سنگین بود؛ از جمله حمله بیسابقه به حریم دانشگاه، بازداشت گسترده دانشجویان و موج احکام تعلیق و اخراج دانشجویان و اساتید. مقاومت جنبش دانشجویی در برابر این سرکوبها، نشانگر عمق بحران و تعهد نسل جوان به آزادی و تغییرات بنیادین در جامعه است. دانشگاه به مثابه یک پایگاه مقاومت، همچنان قلب تپنده تحولات و کانون تولید و گسترش گفتمانهای اعتراضی باقی مانده است.
با همه انواع سرکوب، تاریخ مبارزات و جنبش دانشجویی ایران نشان داده است به رغم هرگونه کشتار، سرکوب و سانسور، فریاد آزادیخواهی از دانشگاه بلند است و دانشجو را سودای خاموشی در سر نیست.
پایان.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.