دندانها: کالای لوکس در سبد سلامت؛ بحران هزینههای دندانپزشکی و افزایش آمار بیدندانی در ایران
در حالی که پیشرفتهای دندانپزشکی در سطح جهانی، نویدبخش حفظ دندانها تا پایان عمر است، وضعیت سلامت دهان و دندان در ایران با بحرانی خاموش مواجه است. افزایش سرسامآور هزینههای دندانپزشکی، این خدمات حیاتی را از یک نیاز اساسی به یک کالای لوکس تبدیل کرده است.
این شرایط، به ویژه برای اقشار کمدرآمد و ضعیف جامعه، موجب شده تا تنها راهکار در دسترس برای رهایی از درد، به جای ترمیم و درمان، کشیدن دندان باشد.
این مقاله با استناد به دادهها و آمارهای رسمی و رسانهای، ابعاد این بحران اقتصادی-سلامتی و تأثیر آن بر زندگی میلیونها ایرانی را بررسی میکند.
۱. هزینههای دندانپزشکی: خارج از توان مالی اکثریت
بررسیها و اظهارات مسئولان نشان میدهد که بخش عمدهای از جامعه ایران، توان مالی برای پرداخت هزینههای دندانپزشکی را ندارند.
بر اساس اظهارات اعضای شورای عالی نظام پزشکی و کارشناسان، حدود ۷۰ درصد از مردم ایران توان پرداخت هزینههای دندانپزشکی را ندارند.
یکی از دلایل اصلی گرانی، پوشش بیمهای ناچیز است. آمارها نشان میدهد که بیش از ۹۰ درصد هزینههای دندانپزشکی از جیب مردم پرداخت میشود، که این رقم بسیار بالاتر از میانگین جهانی است و درمان را عملاً از سبد خانوار حذف میکند.
این پوشش بسته به نوع طرح درمانی، معمولاً تنها تا سقف ۲ تا ۵ میلیون تومان قابل پرداخت است.
برآوردی از تعرفههای دندانپزشکی در کلینیکهای خصوصی (۱۴۰۳ و ۱۴۰۴):
هزینههای خدمات دندانپزشکی در بخش خصوصی تفاوت فاحشی با تعرفههای دولتی دارد و این ارقام تنها برآوردی از سطح قیمتها هستند.
برای مثال، کشیدن یک دندان قدامی میتواند بین ۱.۵ تا ۲ میلون تومان هزینه داشته باشد. همچنین، هزینه یک خدمت حیاتی مانند عصبکشی (تک کانال) به همراه پرکردن، به صورت تقریبی از ۳.۵ تا ۵ میلیون تومان متغیر است.
در حوزه درمانهای پیچیدهتر، هزینه روکش دندان (PFM) بین ۳.۵ تا ۴.۵ تومان و هزینه ایمپلنت (یک واحد، برند متوسط) میتواند از ۱۶ تا ۳۰ میلیون تومان یا بیشتر باشد که اغلب از توان مالی اکثریت جامعه خارج است.
بر اساس مصوبه سندیکای بیمهگران ایران برای مراکز دولتی، اگرچه هزینهها درمان دندانها، به مراتب پایینتر از بخش خصوصی است، اما همچنان برای اقشار ضعیف، تأمین بخش غیربیمهای آن دشوار است.
تعرفههای رسمی دندانپزشکی در مراکز دولتی (سندیکای بیمهگران – ۱۴۰۴):
برای نمونه در تعرفههای سال ۱۴۰۴ در بخش دولتی، ویزیت و طرح درمان توسط دندانپزشک عمومی حدود ۱۲ هزار و ۷۰ تومان و توسط متخصص ۸ هزار و ۶۸۰ تومان برآورد شده است (توجه: این اعداد در منابع مختلف با نرخهای متفاوتی گزارش شده و نشاندهنده ابهام در نرخ نهایی پرداختی است).
همچنین، تعرفه کشیدن دندان عقل توسط دندانپزشک عمومی حدود ۶۳۳ هزار تومان و جرمگیری و بروساژ هر فک حدود ۱.۳ میلون تومان اعلام شده است. لازم به ذکر است که پوشش بیمهای برای این خدمات نیز معمولا کامل نیست و بسیاری از خدمات تخصصی در این مراکز یا ارائه نمیشوند و یا با محدودیتهای شدید همراه هستند.
۲. آمارها و شاخصهای هشداردهنده سلامت دهان و دندانها
ناتوانی مالی مردم، خود را در آمارهای نگرانکننده سلامت دهان و دندانها نشان میدهد که حاکی از یک فاجعه بهداشتی در حال وقوع است.
بر اساس دادههای رسمی، هر فرد ایرانی بهطور متوسط ۶ دندان پوسیده یا از دست رفته دارد
بحران بیدندانی تنها مختص سالمندان نیست، اما در این گروه شدید است؛ بیش از ۵۵ درصد افراد بالای ۶۵ سال در ایران، کاملاً بیدندان و ۹۰ درصد دارای پوسیدگی دندانها هستند.
افراد ۳۰ تا ۴۰ ساله که در اوج سن فعالیت اقتصادی هستند، بهطور میانگین ۱۲ تا ۱۳ دندان آسیبدیده، ازدسترفته یا ترمیمشده دارند.
وضعیت در کودکان نیز بحرانی است؛ هر کودک ۵ ساله ایرانی حداقل ۵ دندان شیری پوسیده، کشیده شده و یا ترمیم شده دارد.
این وضعیت نگرانکننده در حالی تشدید شده است که اجرای طرحهایی نظیر دارویار و حذف ارز ترجیحی (۴۲۰۰ تومانی)، به طور میانگین سبب افزایش ۷۰ درصدی هزینههای مربوط درمان دندانها شده است.
۳. انتخاب تلخ: کشیدن دندان به جای ترمیم
گران بودن خدمات سطح ۲ و ۳ (ترمیم، عصبکشی، روکش) در بخش خصوصی و محدود بودن خدمات درمانی در مراکز دولتی، بیماران را وادار به انتخاب ارزانترین و در عین حال مخربترین راهکار میکند: کشیدن دندانها.
خدمات دندانپزشکی در مراکز درمانی دولتی و تأمین اجتماعی، اغلب محدود به معاینه، جرمگیری، و کشیدن دندانها است و خدمات اصلیتر با پوشش ضعیف یا عدم پوشش ارائه میشوند.
کارشناسان بهداشتی بارها هشدار دادهاند که آمار مراجعه بیماران به مراکز درمانی برای کشیدن دندان، در حال افزایش است. مردم زمانی به دندانپزشک مراجعه میکنند که دیگر چارهای جز خلاص شدن از درد با کشیدن دندان ندارند، زیرا هزینههای درمان فراتر از توان مالیشان است.
سیاستگذاران و مدیران، به دلایل مختلف، از جمله گرایش به خصوصیسازی، خدمات سلامت دهان و دندان را از دایره خدمات حیاتی درمانی خارج کرده و آن را در مقوله خدمات زیبایی طبقهبندی کردهاند. این رویکرد، اقشار کمبرخوردار و زحمتکش را عملاً مجبور به مراجعه به مراکز خصوصی با تعرفههای آزاد میکند. در چنین شرایطی، برخی فعالان حوزه درمان، با بالا بردن تعرفهها به صورت غیرضابطهمند، سلامت دهان و دندان را به یک بازار آزاد پرهزینه تبدیل کردهاند؛ وضعیتی که عملاً برخورداری از سلامت دندانها را به طبقات ثروتمند محدود میسازد.
[۷۰ درصد مردم ایران توان مراجعه به دندانپزشک را ندارند]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.