فعالیتهای هستهای ایران: از ابهام تا توسعه زیرزمینی در کوه کلنگ گزلا
فعالیتهای هستهای ایران پس از انقضای تعهدات برجامی و پایان نظارتهای بینالمللی، وارد مرحلهای از ابهام استراتژیک شده است. تحلیل تصاویر ماهوارهای مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، نشانههایی از سرگیری احتمالی فعالیتهای هستهای و تلاش برای انتقال آنها به تأسیسات زیرزمینی را افشا میکند.
سایت مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی در روز دوشنبه ۵ آبان مطلبی منتشر کرد. تحلیل تصاویر ماهوارهای این مرکز نشانههای احتمالی از سرگیری تلاشهای هستهای در ایران را آشکار میسازد.
اقدامات هستهای حکومت ایران اکنون با ابهام استراتژیک، هرج و مرج عملیاتی و احتمالاً فرهنگ داخلی ترس تعریف میشود. تصاویر ماهوارهای جدید به خطرات نوظهور فعالیتهای هستهای ایران اشاره دارند. این خطرات علیرغم خسارات ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل همچنان مطرح هستند.
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چند روز قبل از حملات اظهار داشت: ایران در نزدیکی اصفهان در حال ساخت سومین سایت غنیسازی است. تونلی زیرزمینی درست در شمال اصفهان وجود دارد. این تونل احتمالاً محل تأسیسات غنیسازی جدید است.
تصاویر ماهوارهای از سه تأسیسات، عملاً هیچ فعالیت یا تلاشی برای بازسازی آنها نشان نمیدهد. ترانسفورماتورها و ژنراتورهای برق در جریان حملات علیه نطنز منهدم شدند. این زیرساختهای اساسی سایت هنوز بازسازی نشدهاند. در اصفهان، آوار بهوضوح در جاده پراکنده شده است. این وضعیت دسترسی به بسیاری از ساختمانهای آسیبدیده را مسدود کرده است. بر اساس این تصاویر، مشخص است که حملات آمریکا غنیسازی اورانیوم و فرآوری اورانیوم را در این سایتهای حیاتی متوقف کرده است.
تمرکز بر کوه کلنگ گزلا: انتقال «فعالیتهای هستهای» به زیر زمین
با وجود توقف پیشرفت مستقیم در حساسترین جنبههای فعالیتهای هستهای، حکومت ایران به ساخت و ساز ادامه داده است. حکومت ایران به ساخت و ساز در کوه کلنگ گزلا، تأسیساتی عمیقاً مدفون، ادامه داده است. این تأسیسات حدود یک مایل جنوب سایت غنیسازی اورانیوم نطنز قرار دارد.
پس از آتشسوزی ژوئیه ۲۰۲۰ (تیر ۱۳۹۹) در سالن مونتاژ سانتریفوژ نطنز، علیاکبر صالحی اظهار داشت: یک سالن مونتاژ سانتریفوژ مدرنتر و بزرگتر «در قلب کوه نزدیک نطنز» ساخته خواهد شد. ساخت آن تأسیسات، که در کوه کلنگ گزلا مدفون است، در سال ۲۰۲۰ آغاز شد.
تصاویر ماهوارهای جدید مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، نشانگر افزایش چشمگیر ساختوساز در تأسیسات زیرزمینی «کوه کلنگ گزلا» است. همچنین یک دیوار امنیتی پیرامون سایت و ورودیهای زیرزمینی تازه آن ایجاد شده است. ارزیابی کارشناسان مرکز نشان میدهد: تصاویر ماهوارهای بین ۹ تیر تا ۸ مهر ثبت شدهاند. آنها حاکی از آن هستند که حکومت ایران ساختوساز را در محدوده کوه کلنگ گزلا، تسریع کرده است.
استتار و دلایل توسعه زیرزمینی فعالیتهای هستهای
در ورودیهای شرقی و غربی، نشانههایی از پوشاندن دهانهها با خاک و شن مشاهده میشود. کارشناسان معتقدند این «تلاشی برای استتار فعالیتها و کاهش رصد ماهوارهای» است. تحلیلگران میگویند افزایش فعالیت مهندسی در این محل پس از حملات، نشاندهنده تلاش حکومت ایران است. این کوشش برای انتقال بخشهایی از فعالیتهای هستهای خود به زیر زمین است.
واشینگتنپست در چهارم مهر گزارش داد: حکومت ایران همچنان به ساخت یک تأسیسات نظامی عمیق زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ» در جنوب سایت هستهای نطنز ادامه میدهد. در بخش جنوبی سایت، تونلی که پیشتر بسته بود، همچنان غیرفعال مانده است. خاکریز بزرگی در برابر آن قرار گرفته است. بر اساس این دادهها، کارشناسان نتیجه گرفتهاند: بخشهای شرقی و غربی کوه کلنگ گزلا در حال استفاده فعال و توسعه هستند.
پژوهشگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی سه سناریو را برای هدف این ساختوساز قابل تصور میدانند:
۱. تکمیل سالن مونتاژ: ایران ممکن است در حال تکمیل سالن مونتاژ سانتریفیوژ وعده داده شده باشد.
۲. انتقال فعالیتهای اصفهان: احتمال دارد فعالیتهای هستهای تخریبشده در اصفهان، شامل بخش متالورژی و تولید اورانیوم ششفلوراید، به این محل منتقل شده باشند.
۳.تبدیل به مرکز غنیسازی مخفی: کوه کلنگ گزلا به یک مرکز غنیسازی مخفی تبدیل شود. محلی که بتواند اورانیوم ۶۰ درصد موجود را تا سطح تسلیحاتی ۹۰ درصد غنی کند.
نویسندگان گزارش تأکید کردهاند: هیچ یک از این سناریوها هنوز با قطعیت تأیید نشده است. اما ترکیب عمق زیرزمینی، گستردگی ورودیها و گسترش فعالیتها پس از حملات، «نشانهای روشن از تلاش ایران برای بازیابی سریع ظرفیت حساس هستهای» است.
ضرورت بازگشت بازرسان برای نظارت بر فعالیتهای هستهای
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در تحلیل خود نوشت: فعالیتهای هستهای مشاهده شده در کوه کلنگ گزلا میتواند زمینهساز مرحله تازهای از توسعه زیرساختهای فنی در برنامه هستهای باشد. مؤسسه علوم و امنیت بینالملل پیشتر در اردیبهشتماه گزارش داده بود: حکومت ایران در حال احداث یک محوطه امنیتی با حصارهای جدید در اطراف کوه کلنگ گزلا است.
به باور نویسندگان، «فعالیتهای هستهای» جدید نیاز به بازگشت فوری بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را دوچندان کرده است. همچنین ازسرگیری نظارت بینالمللی ضروری است.
در این گزارش آمده است: «اگر جامعه جهانی نتواند درباره ماهیت واقعی این سایت شفافیت ایجاد کند، ایران میتواند بخشهای کلیدی برنامه خود را در تاریکی بازسازی کند.»
مرکز مطالعات راهبردی بینالمللی هشدار داده است: ادامه روند فعلی، خطر شکلگیری دوباره یک چرخه پنهان از فعالیتهای هستهای در ایران را افزایش میدهد. چرخهای که میتواند بار دیگر موازنه امنیتی خاورمیانه را بر هم بزند.
[هشدار دوباره ترامپ به رژیم ایران درباره برنامه هستهای!]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.