حذف چهار صفر: اقدام نمایشی درمانی برای اقتصاد بیمار ایران؟
آنچه تحت عنوان حذف چهار صفر مطرح شده، موضوع بحث دولتهای مختلف بوده است. اما این مسئله، چالش اصلی اقتصاد حکومت ایران نیست. مهمترین مشکل اقتصاد، تورم مزمن یک دهه اخیر است. پس از تورم، کاهش رشد اقتصادی اهمیت دارد. برای رشد اقتصادی، نیاز به سرمایهگذاری است. این سرمایهگذاری میتواند از منابع داخلی یا خارجی تأمین شود.
اقتصاد ایران با مسائل عمیقتری دست و پنجه نرم میکند. علاوه بر تورم و رشد اقتصادی پایین، پروژههای نیمهکاره زیادی در کشور وجود دارد. این پروژهها به یک مسئله ملی و منطقهای تبدیل شدهاند.
همچنین، ظرفیتهای بالقوه گردشگری، صنعتی، و کشاورزی بلااستفاده ماندهاند. ناترازیهایی مثل برق و آب نیز به این مشکلات افزودهاند. مسائل زیستمحیطی نیز بخشی از مشکلات اساسی اقتصاد هستند.
تمرکز بر حذف چهار صفر به جای این اولویتها، اشتباه است. این اقدام صرفاً ظاهری است و به بنیان اقتصاد نمیپردازد.
چنین رویکردی ممکن است انتظارات غیرمنطقی ایجاد کند. مردم شاید تصور کنند با حذف چهار صفر تورم کاهش مییابد یا رشد اقتصادی افزایش مییابد.
در حالی که همه میدانند این کار هیچ تأثیری بر تورم یا رشد اقتصادی ندارد. این اقدام تنها به ذینفعان اقتصادی پیامهای نادرستی ارسال میکند.
در سال ۲۰۰۸، زیمبابوه در اوج بحران اقتصادی خود، ۱۰ صفر از پول ملیاش را حذف کرد. تورم این کشور به بیش از ۲۳۰ میلیون درصد رسیده بود. هدف از این کار بازگرداندن اعتماد عمومی و ساماندهی اقتصاد بود.
اما نتیجه این اقدام چه شد؟ حذف چهار صفر نه تنها تورم را مهار نکرد، بلکه اقتصاد این کشور فروپاشید. این شکست به دلیل نبود اصلاحات ساختاری بود.
مشکل در جای دیگری است حذف صفر بهانه است!
این تجربه تلخ یک درس مهم دارد: حذف چهار صفر بدون اصلاحات ساختاری، فقط یک نمایش ظاهری است. چنین اقدامی نمیتواند مشکلات عمیق اقتصادی را حل کند.
در شرایط کنونی اقتصاد حکومت ایران، که با تورم مزمن و کاهش ارزش ریال روبهرو است، حذف چهار صفر راهحل نیست. بلکه میتواند هزینهها و پیامدهای منفی به دنبال داشته باشد.
این اقدام فقط یک «تغییر اسمی» است. این تغییر هیچ تأثیری بر واقعیتهای اقتصادی مانند تولید یا اشتغال ندارد. ارزش واقعی پول به عواملی مانند تورم، عرضه و تقاضا وابسته است، نه به تعداد صفرها.
اقتصاد ایران با مشکلات عمیقی مواجه است. تورم سالانه بین ۳۰ تا ۵۰ درصد نوسان دارد. کسری بودجه در سال گذشته به بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان رسید. ارزش ریال در برابر دلار نیز به در کانال ۹۰ هزار و ۱۰۰ هزار تومان در نوسان است.
حذف چهار صفر نمیتواند این واقعیتها را تغییر دهد. ریشه تورم در ایران به مسائل ساختاری بازمیگردد. کسری بودجه دولت، رشد نقدینگی، و وابستگی به درآمدهای نفتی از جمله این ریشهها هستند.
این عوامل مانند موتور تورم را پیش میبرند. حذف چهار صفر بر خاموش کردن آن تاثیری ندارد.
تجربه کشورهایی مثل ترکیه در سال ۲۰۰۵ نشان میدهد که حذف چهار صفر تنها با اصلاحات عمده اقتصادی اثرگذار است. این اصلاحات شامل کنترل نقدینگی و سیاستهای پولی منسجم هستند.
اما در ایران، بدون چنین اصلاحاتی، حذف چهار صفر به جایی نمیرسد. این اقدام فقط تکرار تجربه شکستخورده زیمبابوه خواهد بود.
اجرای این سیاست هزینههای سنگینی دارد. تغییر واحد پولی نیازمند بهروزرسانی سیستمهای بانکی است. همچنین، چاپ اسکناس و سکههای جدید و آموزش عمومی نیز لازم است.
ناترازی صفری نتیجه سیاست حذف چهار صفر از پول ملی
این فرآیند در کشوری مثل ترکیه میلیاردها دلار هزینه داشت. در ایران، با منابع مالی محدود و کسری بودجه، صرف چنین هزینهای منطقی نیست.
بدتر از آن، حذف چهار صفر میتواند به «گرد کردن قیمتها به بالا» منجر شود. فروشندگان ممکن است به دلیل سادهسازی، قیمتها را افزایش دهند. مثلاً کالایی که ۹۸۰۰ تومان است به ۱۰۰۰۰ تومان تبدیل میشود.
این موضوع میتواند تورم انتظاری را تشدید کند. این امر فشار بیشتری بر خانوادهها وارد میکند. کاهش ارزش ریال ریشه در سوءمدیریت اقتصادی و مشکلات ساختاری دارد.
حذف چهار صفر این مسائل را حل نمیکند و تنها اقدامی نمادین است. این اقدام به سرعت در گرداب تورم گم میشود.
جهان تجربههای روشنی در این زمینه دارد. آلمان در سال ۱۹۴۸ و ترکیه در سال ۲۰۰۵، با اصلاحات اقتصادی عمیق، حذف چهار صفر را به ابزاری برای تثبیت پول تبدیل کردند.
اما در ایران، بدون کنترل نقدینگی و کاهش کسری بودجه، حذف چهار صفر هزینهای اضافی و ناامیدی به بار میآورد. این اقدام مانند نقاشی دیواری است که پایههایش در حال فروریختن است.
حذف چهار صفر نه تورم را مهار میکند، نه ارزش پول ملی را برمیگرداند. همچنین، این اقدام نمیتواند اعتماد عمومی نداشته را به سوی حکومت بازگرداند.
برعکس هزینهها هنگفت ارزی و ریالی طرح حذف چهار صفر، خودش یک «ناترازی صفری» (کنایه به بازی با کلمات توسط حکومت ایران) ایجاد میکند!
[حذف چهار صفر از پول ملی ایران «فقط میخواهیم نحوهی محاسبهی اختلاسها را آسانتر کنیم!»]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.