در پرتو آتشبس احتمالی میان جمهموری اسلامی ایران و رژیم اسرائیل
در جهانی که حقیقت اغلب قربانی مصلحت است، آنچه بیش از هر چیز نیاز داریم، نه صرفاً تحلیلهای استراتژیک و سیاسی، بلکه صدائی است که از ژرفای اخلاق، خردمندی و انسانگرایی برخیزد. این سخن را نه از موضع یک سیاستمدار یا تحلیلگر امنیتی، بلکه از موضع یک استاد فلسفۀ ایرانی و شهروند دغدغهمند جهانی بیان میکنم که خود را پیش از هر چیز، یک انسان، یک ایرانیِ نگرانِ حال و آیندۀ انسان، و یک مدافع عدالت و آزادی و صلح برای میهنم و برای جهان میداند.
در این لحظات که از آتشبس میان ایران و رژیم اسرائیل سخن گفته میشود، نخست باید پرسید: آیا این آتشبس بهراستی آتشبس است؟ و اگر هست، آیا “صلحی پایدار” را نوید میدهد، یا تنها گونهای توقف موقتی در چرخهای از خشونت است که هرازگاهی تغییر شکل میدهد، ولی ریشههای آن همچنان در خاک خشونت و بیتوجهی به قوانین و پیمانهای بینالمللی و اخلاق باقی است؟
من از کسان نیستم که صلح را با تسلیم، یا میهندوستی را با بیزاری از دیگری یکی میپندارند. در تحلیل این رخداد، باید هم دلبستگی به میهن را در نظر داشت، هم تعهد به وجدان جهانی و ارزشهای انسانی را.
دربارۀ ایران
ایران، گذشته از ارزشمندی آن با ویژگیهای فرهنگی و تمدنی دیرین، میهن من است، و عشق به آن نه از تعصب، که از آگاهی ریشه میگیرد. هیچ میهنپرستیای را نمیتوان راستین دانست اگر برای مردمِ میهنش آزادی، عدالت، صلح، کرامت، رفاه و حقیقت نخواهد. ما در ایران، سالهاست که در کشاکش میان آرمانهای انقلاب و واقعیتهای سخت معیشت و سیاست زیستهایم. علیرغم این که انقلاب با همۀ مشکلات گوناگونش توانست دستاوردهای بزرگی در آزادسازی توان و شایستگیهای ملی و آبادسازی روستاها و حاشیههای شهرها و گسترش کمی و کیفی آموزش و بهداشت داشته باشد، ولی مردمِ ما سالها در سکوتِ ویرانگرتحریمها، در فساد سرطانی مدیریتی و مالی و اخلاقی، در فضای بحرانی سیاستورزی در ساحات گوناگون اجتماعی و اقتصادی و آموزشی و زیستمحیطی، در زیر سایۀ جنگ روانی، و در نبردی نابرابر برای زندگی، سر کردهاند در حالی که شایستۀ جهانی بسیار بهترند. من همواره خواهان سامانۀ حکمرانیای برای ایران بودهام که بر پایۀ قانونگرایی و مخالفت با هر گونه تبعیض در میان شهروندان در خدمت آزادی و رفاه و عدالت و صلح و آبادانی و آموزش و بهداشت پیشرفته برای همگان باشد، و بر پایۀ احترام به رأی و آزادی مردم، سیاست خارجی را از متن منافع ملی و کرامت انسانی استخراج کند، نه از دل تقابلهای ایدئولوژیک و سیاستهائی که دور از خرد جمعی ایرانیاند، تا بتواند با اتخاذ سیاست همزیستی مسالمتآمیز با همسایگان و جهان نقش درخور خود را در دو سطح ملی و بینالمللی ایفا کند. در دستیابی به چنین سامانهای نیاز به نقد جدّی مسئولانۀ ساختار سیاسی کشور و تغییر بنیادی در انتخاب و انتصاب کارگزاران داریم.
دربارۀ اسرائیل
اسرائیل، هر چند از واقعیت سیاسی عضویت در سازمان ملل متحد برخوردار است، ولی باید از سوی همۀ ناظران انساندوست داخلی و خارجی به گونهای جدّی نقد شود، چنان که تاریخش با بیتوجهی نسبت به قوانین و مصوبات و پیمانهای بینالمللی، نقض خودسرانه و متفرعنانۀ آنها، تداوم اشغالگری، تبعیض نژادی، کشتار غیرنظامیان فلسطینی، تنشآفرینی خشونتآمیز در منطقه و جهان، و دخالت در امور کشورها به بهانۀ احتمالی محافظت از خود یا ارتکاب اعمال غیرقانونی با توجیه اقدام پیشگیرانه نسبت به فعالیتهای کشورهای دیگر آمیخته است. ولی نقد اسرائیل نباید بهانهای برای یهودستیزی، یا چشمپوشی از حقوق انسانی شهروندان یهودی در سراسر جهان باشد، هر چند، شوربختانه، شماری از یهودیان درون و بیرون اسرائیل به گونهای تعصبآمیز از سیاستهای نادرست دولتهای اسرائیل حمایت کردهاند. اسرائیل و مخالفان آن باید بدانند که دفاع از مردم فلسطین، دفاع از حق زیستنِ عادلانۀ آنان در چارچوب مصوبات بالادستی بینالمللی و اخلاق جهانی است، نه دعوت به نابودی کشوری دیگر. آنچه میان ایران و اسرائیل باید برقرار شود، نه صرفاً آتشبس نظامی، بلکه دیپلماسی استوار بر واقعگرایی، خردورزی انسانگرایانه، حقوق بینالملل، ارادۀ ملتها، حسن نیّت، اخلاق جهانی، و گفتوگوی سازنده با میانجیگری نهادهای موجه منطقهای و جهانی در چارچوب قوانین و معاهدههای بینالمللی است.
دربارۀ آمریکا
ایالات متحدۀ آمریکا برای بسیاری از ناظران ایرانی و غیرایرانی، آمیزهای از عناصر بنیادین منفی و مثبت در سطح ملی و جهانی است. از سوئی تاریخی از خشونتورزی بیسابقه نسبت به بومیان و سیاهان، مداخلات ویرانگرانه در کشورهای دیگر، ایجاد جنگهای فرامرزی، حمایت از دولتهای دیکتاتوری ضدمردمی وابسته، و تحریمهای ویرانگر زندگی مردمان کشورهای دیگر دارد؛ از سوی دیگر، در چارچوب تاریخی از آزادیخواهی مستتر در آرمانهای بنیادگذاران و اعلامیۀ استقلال و قانون اساسی، و بینش و کنش شماری از سیاستورزان دموکراسیخواه و ضد تبعیض نژادی، سنتهائی در آزادی بیان، فلسفۀ سیاسی و مبارزات مدنی دارد که شایستۀ شناخت و بهرهگیری سنجیدهاند. فزون بر آن نمیتوان بر نقش بیهمتای نهادهای آموزشی و پژوهشی آن در دستاوردهای عظیم علمی و فنّی چشم بست که البته بخشی از این دستاوردها نتیجۀ همکاری افرادی از کشورهای دیگر بوده است. نقد آمریکا، بهویژه در سیاست خارجی و نقض قوانین و منشورها و پیمانهای بینالمللی و خودمحوری و رفتار یکجانبهنگرانه و حمایت غیرمنطقی از رژیم اسرائیل ضروری است، ولی این نقد نباید به نفرت کور از کلیت غرب و فرهنگ و تمدن آن بینجامد؛ همچنانکه دلبستگی به آزادیهای مدنی و بهرهگیری از دستاوردهای آمریکا در علم و فناوری و همچنین نظریه و عمل دموکراتیک نباید چشم ما را بر امپریالیسم و ابعاد و تجلیات گوناگون آن ببندد. این تناقضها را باید بر پایۀ تحلیل و تبیین فلسفی ژرف و همهجانبهنگر از تاریخ به گونهای عام و تاریخ آمریکا به گونهای خاص فهمید، و دور از شعارزدگی در فضائی از نقد دقیق علمی بررسی و داوری کرد.
دعوت به صلح عادلانه
آتشبس میان ایران و اسرائیل – اگر بهراستی آتشبس باشد – تنها در صورتی ارزش دارد که به کاهش راستین رنج مردم اسرائیل و ایران و منطقه، ایجاد امید به آرامش روانی دراز مدت، حرکت اصولی مسئولانه در راستای احقاق حق قانونی فلسطینیان، ریشهکن کردن عوامل تنشزا، و تضمین کافی برای تداوم آتشبسی بینجامد که ناظر به صلح واقعی در چارجوب رعایت همۀ قوانین و هنجارهای حقوق بشری و بینالمللی باشد. هر صلحی که از دلِ عدالت راستین همهجانبه برای خود و دیگری نجوشد، صرفاً تعلیق خشونت است، نه پایان آن. صلح، اگر قرار است پایدار باشد، باید از دلِ شجاعت خردمندان و انسانگرایانه در پذیرشِ دیگری، پذیرش تاریخ، و بازسازی همدلانۀ آینده شکل بگیرد.
واپسین سخن
شوربختانه از دیدگاه فلسفهآموزی چون من، ما در جهانی زندگی میکنیم که سلاحها بیشتر از کتابها سخن میگویند، و رسانهها بیشتر از خرد، جهت میدهند. ولی همچنان باور دارم که کلمات قدرت دارند؛ قدرتی برای شفقت، برای بیداری، برای التیامبخشی و ترمیم.
امروز بیش از هر زمان، نیازمند یک انسانگرایی نوینایم؛ انسانگراییای که نهتنها برای مردمان خود، بلکه برای همۀ مردمان آزادی و عدالت و صلح بخواهد؛ به نام وجدان و به نام دستاوردهای بزرگ انسان در فلسفهورزی در حوزههائی چون اخلاق و سیاست؛ نه بر پایۀ قدرتطلبی، بر پایۀ حقیقتخواهی.
این صلح اگر آغازی باشد، باید آغازی برای بازاندیشی در کل منطق جنگ و صلح و نفی نگرش صلح استوار بر اعمال زور باشد. البته تا دستیابی به شرایط درخور منطقهای و جهانی ممکن است کشورها ناگزیر باشند خود را مجهز به سلاح دفاعی کنند، ولی همگان باید به جهانی فاقد هر گونه سلاح کشتار جمعی بیندیشند. من به عنوان یک انسان، به عنوان یک ایرانی باورمند به تجلی ارزشهای صلحطلبانه در جلوههای گوناگون فرهنگ و هنر و تمدن دیرین ایرانی، خواهان صلحام؛ نه صلحی که بر زورورزی و ستمگری و بیداد و ویرانههای حقیقت بنا شود، بلکه صلحی که با حقیقتطلبی آزادی، و عدالت برای خود و دیگری پیوندی ناگسستنی دارد.
صبحگاه سهشنبه سوم تیر ماه ۱۴۰۴، ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵
In Praise of Truth and Peace in the Light of a Potential Ceasefire Between the Islamic Republic of Iran and the Israeli Regime
Musa Akrami
In a world where truth is often sacrificed at the altar of expediency, what we need most is not merely strategic and political analyses, but a voice rising from the depths of morality, wisdom, and humanism. These words are not spoken from the standpoint of a politician or a security analyst, but from the perspective of an Iranian professor of philosophy and a globally concerned citizen – one who sees himself first and foremost as a human being, a deeply concerned Iranian, and an advocate of justice, liberty, and peace for my homeland and for the world.
At this moment, when talks of a ceasefire between Iran and the Israeli regime are gaining attention, we must begin by asking: Is this truly a ceasefire? And if it is, does it herald the advent of sustainable peace, or is it merely a temporary pause in a cycle of violence – violence that morphs in form but remains rooted in the soil of aggression, disregard for international law, and ethical neglect?
I am not among those who mistake peace for surrender, or patriotism for hatred of the other. In evaluating this development, we must take into account both our devotion to the homeland and our commitment to global conscience and universal human values.
On Iran
Iran, beyond its profound historical and cultural significance, is my homeland – and my love for it stems not from blind attachment but from conscious awareness. No form of patriotism can be deemed genuine unless it wishes for its people liberty, justice, peace, dignity, prosperity, and truth. For years, we Iranians have lived in the tension between the ideals of a revolution and the harsh realities of livelihood and politics. Despite the revolution’s achievements – such as the liberation of national potential, rural and urban development, and the quantitative and qualitative expansion of education and healthcare – it is undeniable that our people have long endured the destructive silence of sanctions, the cancerous corruption in administration, finance, and ethics, the crisis-laden atmosphere of political life across social, economic, educational, and environmental dimensions, the shadow of psychological warfare, and an unequal battle for survival – despite deserving a far better world.
I have always called for a system of governance in Iran rooted in the rule of law and opposition to all forms of discrimination among citizens – one that genuinely serves freedom, prosperity, justice, peace, national development, and access to advanced education and healthcare for all. Such a system must derive its foreign policy from national interest and human dignity – not from ideological confrontation or policies estranged from the collective wisdom of Iranians. It must pursue peaceful coexistence with its neighbors and the world to fulfill its rightful role on both the national and international stages. Achieving such a system requires the responsible and serious critique of the political structure and a fundamental overhaul of the selection and appointment of state officials.
On Israel
Israel, while enjoying political recognition through its membership in the United Nations, must be seriously critiqued by all humanist observers, both internal and external. Its historical record is marred by systematic disregard for international laws and resolutions, arbitrary and arrogant violations of these norms, ongoing occupation, racial discrimination, the killing of Palestinian civilians, violent provocation in the region and beyond, and interference in other countries’ affairs under the pretext of self-defense or preemptive action.
Yet, criticism of Israel must never serve as a pretext for anti-Semitism or the denial of the human rights of Jewish citizens worldwide. Sadly, some Jewish individuals and communities, both inside and outside Israel, have supported the Israeli government’s flawed policies out of a sense of uncritical allegiance. Israel and its opponents must recognize that supporting the Palestinian people means supporting their just right to a dignified life in accordance with international resolutions and global ethics – not calling for the destruction of another nation.
What must be established between Iran and Israel is not merely a military ceasefire but a diplomacy grounded in realism, humanistic reason, international law, the will of nations, good faith, global ethics, and constructive dialogue – facilitated by legitimate regional and international institutions and framed within binding treaties and laws.
On the United States
To many Iranian and non-Iranian observers, the United States embodies a paradox – a blend of deeply negative and profoundly positive elements on both national and global levels. On the one hand, its history includes unprecedented violence against Indigenous peoples and African Americans, destructive interventions in foreign countries, the orchestration of transnational wars, support for oppressive and dependent dictatorships, and sanctions that have devastated the lives of ordinary people around the world. On the other hand, its foundational ideals – expressed in the Declaration of Independence, the Constitution, and the visions of certain democracy- and equality-oriented politicians – have fostered traditions of civil liberty, political philosophy, and civic activism that merit careful understanding and selective adoption.
Moreover, one cannot ignore the unparalleled contribution of its academic and research institutions to massive scientific and technological advancements – many of which were made possible by the contributions of individuals from other countries. Critiquing the United States, especially its foreign policy, its violations of international norms, its unilateralism, and its irrational support for the Israeli regime, is essential. But this critique must not descend into blind hatred of the West or its culture and civilization.
Similarly, admiration for civil liberties and the achievements of American science, technology, and democratic thought must not blind us to the realities of imperialism and its many manifestations. These contradictions must be addressed through a deep and comprehensive philosophical analysis of history in general, and American history in particular – free from slogans, and rooted in precise and scientific critique.
A Call for Just Peace
A ceasefire between Iran and Israel – if it is indeed a ceasefire – has value only if it leads to the genuine alleviation of suffering for the peoples of Iran, Israel, and the wider region; fosters lasting psychological calm; sets a responsible course for securing the legitimate rights of Palestinians; eradicates the underlying causes of tension; and offers concrete guarantees for a ceasefire that paves the way to true peace – grounded in full adherence to human rights and international norms.
Any so-called “peace” that does not spring from a shared, all-encompassing commitment to justice – for both self and other – is merely a suspension of violence, not its end. For peace to be sustainable, it must be born from the courageous, humanistic wisdom to accept the other, accept history, and co-create a future through solidarity and mutual recognition.
Final Words
From the standpoint of a philosopher like myself, we regrettably live in a world where weapons speak louder than books, and media guides more than reason. Yet, I still believe in the power of words – a power to awaken, to heal, to restore compassion.
More than ever, we are in need of a renewed humanism – a humanism that demands freedom, justice, and peace not just for one’s own people, but for all humanity. A humanism grounded in conscience and the intellectual achievements of philosophy – in ethics, in politics – not in the pursuit of power, but in the pursuit of truth.
If this ceasefire is to be a beginning, let it be the beginning of a new way of thinking about war and peace – one that rejects the logic of peace born through force. Until conditions permit a world without war, nations may be compelled to arm themselves for defense – but we must all strive toward a world free from all weapons of mass destruction.
As a human being, as an Iranian Professor committed to the peace-seeking values of my country’s ancient culture, art, and civilization, I call for peace – not a peace built upon domination, injustice, destruction, and the ruins of truth, but a peace indissolubly bound to the pursuit of truth, freedom, and justice – for all.
Musa Akrami, Professor of Philosophy
Tuesday morning, 3rd of Tir 1404 | June 24, 2025
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.