کاهش ضریب جینی یا عمومیبودن فقر همگانی؟
حکومت ایران از زبان «محمدرضا فرزین» رئیس کل بانک مرکزی، «صولت مرتضوی» وزیر رفاه و «احسان خاندوزی» وزیر اقتصاد دولت رئیسی مدعی کاهش ضریب جینی شدهاند! آیا چنین ادعایی واقعیت دارد؟ اصل ماجرا چیست.
ابتدا ضریب جینی را به زبان ساده تعریف میکنیم.
ضریب جینی، که به عنوان شاخص جینی یا نسبت جینی نیز شناخته میشود، یک ابزار آماری در اقتصاد است. این ابزار برای اندازهگیری نابرابری درآمد یا ثروت در یک کشور یا میان گروههای مختلف افراد به کار میرود.
شاخص جینی به عنوان شاخصی اقتصادی، توزیع ثروت را در میان اقشار گوناگون یک جامعه نشان میدهد.
اگر ضریب جینی برابر با صفر باشد، این بدان معناست که برابری کامل وجود دارد و همه افراد درآمد یکسانی دارند.
در مقابل، شاخص جینی برابر با یک (یا ۱۰۰٪) نشاندهنده حداکثر نابرابری است؛ به طوری که اگر فقط یک نفر تمامی درآمد یا مصرف را داشته باشد و سایر افراد هیچ درآمدی نداشته باشند، شاخص جینی تقریباً به یک نزدیک خواهد بود.
شاخص جینی بالا در یک کشور معمولاً به معنای وجود اختلاف طبقاتی زیاد و نابرابری درآمدی در آن کشور است.
حالا با این تعاریف، «محمدرضا فرزین»، رئیس کل بانک مرکزی، «صولت مرتضوی»، وزیر رفاه، و «احسان خاندوزی»، وزیر اقتصاد در دولت سیزدهم، در روزهای اخیر کاهش ضریب جینی را به عنوان یکی از دستاوردهای دولت سیزدهم اعلام کردهاند.
آنها افزایش یارانههای نقدی و توزیع کالابرگ را عواملی برای کاهش نابرابریهای طبقاتی در کشور معرفی کردهاند. اما آیا این اقدامات واقعاً موجب بهبود شکاف طبقاتی در ایران شده است؟
کاهش ضریب جینی را باور کنیم یا سقوط طبقه متوسط به زیر خط فقر را؟
وحید شقاقی شهری، اقتصاددان، اظهار میکند که ضریب جینی، معیاری است که برای اندازهگیری نابرابری درآمد یا ثروت در یک کشور یا بین گروههای مختلف مردم استفاده میشود.
او توضیح میدهد که ضریب جینی شاخصی اقتصادی است که نشاندهنده نحوه توزیع ثروت بین اقشار مختلف جامعه است.
این شاخص در سال ۱۳۹۹ برابر با ۰.۴۰۰۶ بوده، اما در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، با افزایش یارانههای نقدی (۳۰۰ هزار تومان برای دهکهای ۴ تا ۹ و ۴۰۰ هزار تومان برای دهکهای ۱ تا ۳)، ضریب جینی به ترتیب به ۰.۳۹۳۸ و ۰.۳۸۷۷ کاهش یافته است.
هنوز آمار شاخص جینی سال ۱۴۰۲ توسط مرکز آمار اعلام نشده است. با این حال، احتمالاً این ضریب در سال جاری به دلیل تداوم یارانههای نقدی و طرح کالابرگ به حدود ۰.۳۸ کاهش مییابد.
شقاقی شهری معتقد است که اثرات مثبت افزایش یارانههای نقدی و طرح کالابرگ در بهبود معیشت دهکهای کمدرآمد قابل توجه است.
اما این موضوع تنها یک بخش از ماجراست؛ بخش دیگر که نگرانکننده است، وضعیت طبقات مختلف اجتماعی است.
کاهش شاخص جینی ممکن است به دلیل فقیرتر شدن جامعه و کاهش تعداد طبقه متوسط اتفاق افتاده باشد؛ وضعیتی که میتوان آن را «توزیع عادلانه فقر» نامید.
او ادامه میدهد که تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد اندازه طبقه متوسط ایران در اوایل دهه ۹۰ بین ۶۵ تا ۷۰ درصد بوده است، اما در سالهای اخیر این رقم به شدت کاهش یافته و به کمتر از ۵۵ درصد رسیده است.
فقر آنقدر همگانی شده که به نظر نمیآید
به عبارت دیگر، ۱۰ تا ۱۵ درصد از طبقه متوسط ایرانی در دهه ۹۰ ناپدید شده و به طبقات پایینتر جامعه پیوستهاند، در حالی که اندازه طبقه فقیر به بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است.
[رشد اقتصادی صفر چگونه ایرانیان را فقیر کرد؟]
شقاقی تأکید میکند که کاهش ضریب جینی با این دیدگاه نگرانکننده است. شاخص دیگری نیز به نام سهم ۲۰ درصد کمهزینهترین جمعیت وجود دارد که این مسئله را تأیید میکند.
این شاخص در سال ۱۳۸۵ حدود پنج درصد بوده اما در سالهای اخیر به ۵.۸۸ و ۶.۰۱ درصد رسیده است. بنابراین، کاهش ضریب جینی نشاندهنده افزایش تعداد افراد فقیر و کاهش افراد طبقه متوسط است.
لذا، با وجود کاهش شاخص جینی، نگرانیها در حال افزایش است و سران حکومت نباید از این کاهش بیش از حد خوشحال باشند. این وضعیت بیشتر به توزیع عادلانه فقر شبیه است تا بهبود واقعی نابرابری.
این ادعاها و اظهارات شقاقی، نگارنده را به یاد جملهای از خانم دراکولیچ میاندازد. اسلاونکا دراکولیچ نویسنده اهل کرواسی در کتاب «کمونیسم رفت، ما ماندیم و حتی خندیدیم» این جمله را نوشته است.
وی نوشته است: «چیزی که به یاد میآوردم دوران فقر و محرومیت بود. دورانی که در آن فقر به نظر وحشتناک نمیآمد فقط به این دلیل که تقریبا همگانی بود. آن را عادلانه میدانستیم. اما وحشتناک این بود که ما حتی نمیدانستیم که چیز بهتری هم وجود دارد. همین که این را فهمیدیم، و کمکم دلمان خواست دستمال توالتهای بهتری داشته باشیم، کمونیسم محکوم به فنا شد»
حال توصیف خانم دراکولیچ تبیین وضعیت اقتصادی حاکمیت ملایان است و مردم ایران سالهاست که با اعتراضات سلسلهوار خود، خواستار زندگی، حکومت، جامعه و… بهتری هستند.
به بیان دیگر ادعای کاهش ضریب جینی در ایران یک کلاهبرداری و حقهبازی بزرگ و تبلیغاتی برای مردهای است که شاید تبلیغکنندگان این مرده (رئیسی) میپندارند باقیات صالحات برایش میتراشند! اما دروغینبودن آن و تبعاتی که برای مردم ایران داشته برای رئیسی بیشتر ما ترک شر میباشد که عذاب برایش در پی خواهد داشت.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.