ایران تشنه حاصل ناکارآمدی حاکمیت ملایان

ایران به دلایل مختلفی، تشنه و دچار خشکسالی شده است که در این بین عوامل حاکمیتی بیشتر از همه دلایل به خشکسالی دامن زده‌اند.

عدم وجود برنامه‌های جامع و بلندمدت برای مدیریت منابع آبی و عدم تطابق بین نیازهای آبی و منابع موجود یکی از دلایل است. ساخت سدهای زیاد بدون مطالعه دقیق اثرات زیست‌محیطی و اجتماعی، که منجر به کاهش آب‌های زیرزمینی و تغییرات اکوسیستمی شده است.

استفاده از روش‌های آبیاری ناکارآمد که باعث هدررفت آب می‌شود. ترویج کشت محصولات کشاورزی پرآب مانند برنج از سوی حکومت در مناطقی که مناسب نیستند. توسعه صنایع آب‌بر در مناطقی که منابع آبی محدودی دارند، بدون در نظر گرفتن تأثیرات بلندمدت دیگر دلیل است.

توسعه شهرها و ایجاد شهرک‌های جدید بدون برنامه‌ریزی صحیح برای تأمین منابع آبی پایدار علت دیگر است. ساخت و سازهای گسترده که منجر به کاهش مناطق جذب آب و افزایش روان‌آب‌ها می‌شود.

وجود قوانین ضعیف و عدم اجرای صحیح مقررات مربوط به حفاظت از منابع آبی دلیل دیگر است. عدم توجه کافی به تغییرات اقلیمی و تاثیرات آن بر منابع آبی و عدم اجرای برنامه‌های مقابله با آن از سوی حاکمیت دیگر عامل است.

با وجود بارندگی‌های خوب در کشور، تهران همچنان در آستانه خشکسالی است و بسیاری از مناطق تشنه‌اند.  ذخایر سدهای استان تهران در شهریورماه ۱۳۹۸ حدود ۹۱۸ میلیون متر مکعب بود. 

امسال میزان ذخایر نسبت به سال گذشته ۳۳ درصد بیشتر شده است.  اما این افزایش بیشتر به سد طالقان مربوط می‌شود و دیگر سدها ۱۰ درصد کاهش ذخیره داشته‌اند. برای انتقال آب از سد لار و سد طالقان، نیاز به ۵ هزار میلیارد تومان اعتبار است.

ایران تشنه و فرونشست زمین

پیامدهای تغییر اقلیم شامل کاهش امنیت غذایی، افزایش چالش‌های اجتماعی، مهاجرت و تغییرات سیاسی و اجتماعی است.  تغییرات اقلیمی باعث کاهش بهره‌وری کشاورزی و افزایش واردات کالاهای غذایی در دهه اخیر شده است. 

از منظر انسانی، تغییرات آب و هوا بزرگ‌ترین موج مهاجرت در تاریخ معاصر ایران را رقم زده است. 

بحران زاغه‌های پراکنده و مناطق مسکونی فقیر در اطراف شهرهای بزرگ مانند تهران بدتر شده است. ایران به دلیل بحران‌های اقلیمی و سازوکارهای قدیمی تولید انرژی، یکی از بزرگ‌ترین انتشار‌دهندگان گازهای گلخانه‌ای است. 

عوامل بحرانی در پس افزایش بحران اقلیمی ایران، نتیجه تصمیمات محلی، مشکلات و منافع متضاد است که مانع از راه‌حل‌های جامع می‌شود.  بررسی‌ها نشان می‌دهد ایران باید در دهه آینده حدود ۲۰۰ میلیارد دلار برای مقابله با پیامدهای بحران آب، بیابان‌زایی و آلودگی هوا سرمایه‌گذاری کند. 

رئیس سازمان مدیریت بحران ملایان در فروردین ۱۴۰۳ گفته بود که در پنج ساله دوم خشکسالی قرار داریم. وی افزود که این وضعیت ممکن است تا یک یا دو سال آینده ادامه داشته باشد.  [ایران تشنه در حال تبدیل شدن به کویر!]

اگر بارندگی‌های اخیر رخ نمی‌داد، در تابستان امسال برای تأمین آب برخی مناطق تشنه مشکل جدی‌تری وجود داشت. در بهار ۱۴۰۳، آمارها نشان داد که بیش از ۸۰۰ شهر و روستا، از جمله تهران و اصفهان، در معرض خطر فرونشست زمین هستند. 

زمین در برخی مناطق پیرامونی تهران هر سال تا ۲۲ سانتی‌متر نشست می‌کند.  میزان فرونشست در داخل محدوده جنوب تهران به ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد.  این موضوع به دلیل کمبود شدید آب در کشور است. این یک بحران جدی است که حداقل نیمی از جامعه ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. 

با وجود بارش‌های زیاد اما بحران بی‌آبی ادامه دارد

از سوی دیگر به دلیل تداوم خشکسالی تغییرات اقلیمی باعث وقوع وقایع شدید آب و هوایی می‌شود.  مانند سیلاب‌های سراسری در فروردین ۱۳۹۸ و مرداد ۱۴۰۱ که پس از دوره‌های طولانی خشکسالی و بارندگی شدیدتر رخ دادند. 

خاک بسیار خشک نمی‌تواند به سرعت آب زیادی را جذب کند.  وقتی باران شدید ناگهانی می‌بارد، سیل رخ می‌دهد.  انحراف جریان آب یا ساختن سدها اقداماتی کوتاه‌مدت هستند اما می‌توانند تنش‌های منطقه‌ای را افزایش دهند. 

سه چهارم کل مساحت ایران کاملاً خشک محسوب می‌شود. دو استان غنی از پوشش گیاهی ایران در حاشیه دریای خزر مقصد مطلوب مهاجران اقلیمی ثروتمند هستند. ایران برای ۸۰ میلیون نفر جمعیت خود هیچ منبع برگشت‌پذیری آبی ندارد. 

در این وضعیت، بسیاری از مناطق ایران به شدت تشنه هستند. جمعیت تشنه ایران در جستجوی منابع آب با چالش‌های بسیاری مواجه است.  در برخی مناطق تشنه کشور، کمبود آب به بحران‌های اجتماعی و اقتصادی منجر شده است. مردم تشنه مناطق خشک ایران به سختی آب مورد نیاز خود را تأمین می‌کنند. 

تشنگی شدید در بخش‌های مختلف کشور نشانه‌ای از مدیریت ناکارآمد منابع آب است.  ایران برای مقابله با تشنگی مردم نیازمند سرمایه‌گذاری‌های اساسی در بخش آب است.  بدون اقدامات جدی، وضعیت تشنه مناطق مختلف ایران به مرور وخیم‌تر خواهد شد.

بر این عوامل بسیار عوامل دیگر نیز می‌توان افزود که باعث تشنه‌شدن ایران شده است. اما در فقدان مدیریت و کفایت حاکمیت مشکل بی‌‌‌آبی در ایران نه تنها حل نمی‌شود که روز به روز بدتر می‌شود.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)