تاثیر کرونا  بر اقتصاد جهانی و ایران

با بروز و شیوع کرونا  در چین و سپس کشورهای دیگر مانند هنگ‌کنگ، ایران، ایتالیا و کره‌جنوبی، در پهنه اقتصادی سوالی که پیش روی ماست اینست تاثیرات این ویروس مابعد تلفات انسانی،  بر اقتصاد در جهان و ایران چیست؟

بعد از هفته‌ها پنهانکاری در مورد شیوع کرونا در ایران اما سرانجام وزارت بهداشت نظام، عصر روز چهارشنبه ۳۰ بهمن، اعلام کرد آزمایش دو مورد مشکوک ابتلا به ویروس کرونا در شهر قم مثبت گزارش شده و این ۲ نفر جان خود را از دست داده‌اند.  

در ۲ اسفند و بعد از آنکه نمایش انتخابات نظام ولایت فقیه با بایکوت بی‌سابقه مردم ایران سپری شد نظام ولایت فقیه به تدریج شروع به اعلام آمار در مورد مبتلایان و فوت‌شدگان بر اثر شیوع کرونا در ایران کرد.

پنهانکاری در مورد بروز و شیوع کرونا نگرانی‌های بسیاری را برانگیخته است. در حالی که نظام آمار مبتلایان را تا این لحظه ۵۹۳ و فوت‌شدگان ۴۳ نفر اعلام کرده است سازمان‌‌های بین‌المللی از آمار بسا بیشتر و نگران‌کننده‌تر سخن به میان آورده‌اند.

یک عضو مجلس نظام بنام غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی، از رشت اعلام کرده است «مسئولان جمهوری اسلامی آمار واقعی مبتلایان به ویروس کرونا را پنهان کرده‌اند. آمار ابتلا و مرگ در اثر کرونا وحشتناک است. متاسفانه، مکررا آمار را از مردم پنهان می‌کنند و به صراحت می‌گویم که آمارهای ارائه شده تاکنون، هنوز واقعی نیست. قبرستان‌ها را که نمی‌شود پنهان کرد! من از بهشت زهرا، تازه‌آباد و باغ رضوان رشت آماری در خصوص جانباختگان بر اثر کرونا گرفتم و باید بگویم که آمار، خیلی بیشتر از این حرف‌هاست.»

پیشتر  ناهید خداکرمی عضو شورای شهر تهران هم گفته بود که احتمالا «۱۵ هزار نفر» در ایران به کرونا مبتلا شده‌ باشند.

تاثیر کرونا بر اقتصاد جهانی

با ادامه بحران ویروس کرونا در جهان، بازارهای مالی کشورها نیز دچار افت شدید شد و وضعیت کسب و کار آسیب دیده است. به نوشته آسوشیتدپرس در روز جمعه، نزدیک به ۶۰ کشور با ویروس کرونا درگیر شده‌اند.

اقتصاددان‌ها پیش‌بینی کرده‌اند که رشد اقتصادی امسال به ۲.۴ درصد می‌رسد که پایین‌ترین سطح رشد اقتصادی از سال ۲۰۰۹ و کمتر از پیش‌بینی ۳ درصدی قبلی است.

شرکت مشاوره کاپیتال اکونومیکس در لندن، تخمین می‌زند که هزینه شیوع این بیماری در تنها سه ماه نخست سال ۲۰۲۰ بیش از ۲۸۰ میلیارد دلار خواهد بود.

این رقم از بودجه سالانه اتحادیه اروپا، درآمد سالانه شرکت‌ مایکروسافت و درآمد سالانه شرکت اپل بیشتر است.

تبعات ویروس کرونا بر اقتصاد ایران چیست؟

افزایش قیمت دلار یکی از این تبعات است که قطع یقین گرانی سایر کالاها نیز در پی خواهد داشت. همزمان با شیوع کرونا در ایران ارزش ریال در مقابل دلار به پایین‌ترین سطح خود در یک سال گذشته تنزل کرده است.

در حالی که نرخ رسمی دلار در ایران ۴۲۰۰ اعلام می‌شود اما در روزهای اخیر قیمت دلار به ۱۶۰۰۰ هزار تومان نزدیک شده است.

بستن مرز‌های دیگر کشورها بر روی ایران

ایران به خاطر بی‌کفایتی سران ولایت فقیه، ادامه ارتباطات غیرامن با چین، و عدم اقدام متناسب پس از مشاهده نخستین نشانه‌های شیوع بیماری به دلیل نمایش انتخابات، به میزبان و حامل مزمن کرونا بدل شده است  و تا کنون ۱۴ کشور دیگر را نیز آلوده کرده است.

پس از شیوع گسترده کرونا در ایران و به دنبال پنهانکاری در مورد آن و انتقال این ویروس از ایران به کشورهای همسایه، کشورهای بسیاری مرزهای خود با ایران را بستند.

ترکیه، ارمنستان، عمان، بحرین، کویت، و امارات متحده عربی مرزهای زمینی و هوایی‌شان را به دلیل گسترس کرونا بر روی ایران بسته‌اند.

در پی توقف عمده محصولات نفتی نظام در سال‌های اخیر، تکیه نظام بر بیشتر بر روی صادرات غیرنفتی بوده است اما با شیوع کرونا این صادرات نیز، در اثر ممانعت کشورها از مبادلات تجاری به شدت افت کرده و نظام را در حالت بحرانی‌تری قرار داده است.

اقتصاد نظام در حالی گرفتار کرونا نیز می‌شود که تحت تأثیر تحریم‌ها دو سال متوالی رکود و کوچک‌‌شدن را تجربه کرده است. به گزارش صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ اقتصاد ایران ۴.۸ و ۹.۵ درصد کوچکتر شده است. صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی پیش‌بینی می‌کنند که اقتصاد نظام در سال ۲۰۲۰ با رشد صفر درصد مواجه باشد.

کاهش ارتباط نظام با چین

یکی از نخستین جاهایی که کرونا تاثیر خود بر اقتصاد نظام را بارز می‌‌کند، در رابطه اقتصادی با چین است. چین نخستین شریک تجاری نظام است. حجم تجارت نظام و چین در سال ۲۰۱۹  بالغ بر ۲۳ میلیارد دلار بوده است. این رقم چین را در مقام اول بزرگترین شرکای تجاری نظام قرار می‌دهد.

در حال حاضر چین تنها خریدار رسمی نفت نظام است. چین همچنین مهم‌ترین خریدار دیگر محصولات نظام همچون پتروشیمی است. با رکود اقتصاد چین و کاهش تقاضایش برای نفت یا دیگر محصولات نه تنها قیمت این محصولات کاهش خواهد یافت بلکه میل چین برای خرید کالاهای تحریم‌شده نظام نیز کاهش خواهد یافت و این یقینا به ضرر اقتصاد نظام خواهد بود.

ضرر کاهش روابط با همسایگان

تأثیر جدی دیگر کرونا بر روابط اقتصادی نظام با همسایگانش خواهد بود. تا کنون چند کشور سفر به و از ایران را ممنوع کرده‌اند.

از سوی دیگر نظام در سال‌های اخیر، به خاطر تحریم‌ها به تغییر بنیادین سیاست تجاری خود دست زده که منجر به تکیه جدی بر همسایگان شده است. عراق، امارات، ترکیه، افغانستان، … شرکای تجاری بزرگ نظام چه برای تجارت مرسوم و چه دور زدن تحریم‌ها هستند. محدود شدن ارتباطات با این همسایگان که مهم‌ترین مبادی ورود گردشگر به ایران نیز هستند ضربات مهمی به اقتصاد نظام خواهد زد.

تاکنون افغانستان، پاکستان، کویت، عراق، ترکیه، ارمنستان و ترکمستان مرزهایشان با ایران را بسته‌اند. سهم این کشورها از کل صادرات غیرنفتی نظام در سال گذشته حدود ۱۵.۵ میلیارد دلار بود که معادل ۳۵ درصد از کل صادرات غیرنفتی نظام است.

اگر امارت، آذربایجان، روسیه، عمان و قطر نیز مرزهای خود به روی نظام را ببندند، مقصد ۴۰ درصد از صادرات نظام با چالش مواجه خواهد شد.

بر اساس ارزیابی وزارت صمت نظام در سال ۹۷، تنها ۱.۱ میلیارد دلار از صادرات نظام کالاهای سرمایه‌ای بوده است و نزدیک ۸ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی شامل کالاهای مصرفی و ۳۵ میلیارد دلار کالاهای واسطه‌ای است که به راحتی همسایه‌های نظام می‌توانند این نوع کالاها را از بسیاری از کشورها فراهم کنند و تولید آنها اصولا هیچ انحصاری ندارد. این به معنای زیان مضاعف نظام است.

ضرر کاهش فعالیت اقتصادی در داخل کشور

مضاف بر این دلایل باید تعطیلی فعالیت‌های اقتصادی در درون کشور را نیز به معضلات اقتصادی نظام افزود. با گسترش کرونا نظام قطعا مجبور به تعطیلی عمومی و قرنطیه برخی شهرها خواهد شد. این بدان معناست که نظام از این بعد نیز دچار خسارت و زیان اقتصادی خواهد شد.

کمک مالی دیگر کشورها به شهروندان برای مقابله با کرونا

دولت هنگ‌کنگ اعلام کرده به هر یک از شهروندانش مبلغی معادل ۱۲۰۰ دلار می‌پردازد تا بتوانند دوره رکود اقتصادی را سپری کنند. هر کس که مقیم دائم این کشور و بالای ۱۸ سال سن داشته باشد واجد شرایط دریافت این کمک هزینه است.

مقامات شهر کیانجیانگ در استان هوبئی چین نیز برای تشویق مبتلایان به اعلام وضعیت خود و خودداری از پنهان کردن این بیماری اعلام کردند که به هرکدام از ساکنان این شهر که مشاهدۀ علائم کرونا در بدن خود را گزارش کنند و پس از انجام آزمایش‌های پزشکی ابتلای آنها به کرونا تایید شود، مبلغ ۱۴۲۵ دلار جایزه خواهند داد.

اما در نظام ولایت فقیه نه تنها هیچ پیشرفتی در این زمینه دیده نمی‌شود بلکه نظام تاکنون فقط سیاست پرده پوشی را دنبال کرده است که خسارات اقتصادی بیشتری برایش به دنبال خواهد داشت.

هشدارهای جهانی

آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل اخیرا از کشورهای جهان خواسته است که از تبدیل همه‌گیری ویروس کرونا به یک بحران با تاثیرات دراماتیک بر اقتصاد و بهداشت جهانی، جلوگیری کنند.

دبیر کل سازمان ملل گفته است: «همه کشورها باید آماده باشند. هنوز امکان محدودکردن این بیماری وجود دارد، اما اگر کسانی کارهایی که باید انجام بدهند را انجام ندهند، امکان خارج شدن اوضاع از کنترل و تاثیر دراماتیک بر بهداشت و اقتصاد جهانی وجود دارد.»

قطع یقین یکی نمونه از این «کسانی» مورد اشاره گوترش نظام ولایت فقیه است که علاوه بر لطمه بر اقتصاد شهروندان ایرانی، اقتصاد جهانی را نیز با مخاطره جدی روبرو کرده است.

کریستالینا جورجیوا، رییس صندوق بین المللی پول درباره تبعات منفی گسترش ویروس کرونا بر رشد اقتصاد جهانی هشدار داده است.

حال باید منتظر ماند و نتایج و تبعات بی‌عملی نظام در قبال کرونا در اقتصاد آن را در آینده مشاهده کرد.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)