روز دوشنبه بیست وچهارم دسامبر، سوم دیماه، ترامپ فرمان خروج سربازان آمریکائی را از سوریه امضاء کرد. هرچند که با گذشت یک هفته هنوز آنها خاک سوریه را ترک نکرده اند، ولی باوجود این تردیدی نباید داشت که سوریه وارد مرحله جدیدی از کشمکشها شده است، کشمکشهائی که که با خروج مردم معترض از خیابان و به دنبال آن با دخالت نیروهای امپریالیستی و قدرتهای منطقه ای به یک جنگ نیابتی تمام عیار تبدیل شد. در این جنگ در یکسو دول امپریالیستی غرب، دولتهای ترکیه، عربستان، امارات متحده عربی با مسلح کردن گروهها ودستجات تروریستی به مثابه به اصطلاح اپوزیسیون در پی سرنگونی رژیم اسد بودند و در مقابل روسیه، ایران و حزب اله لبنان که از موجودیت اسد دفاع میکردند. اکنون بعد از گذشت هفت سال از این جنگ نیابتی خونین دستکم میتوان گفت که سرنگونی اسد در چشم انداز نزدیک از دستور کار خارج شده و کشورهای منطقه یکی بعد از دیگری به بازگشائی سفارتهای خود اقدام میکنند. و این البته شکستی برای یک طرف این جنگ نیابتی و پیروزی برای طرف دیگر آن است. چه آن شکست و چه این پیروزی ثمره اش برای سوریه، آوارگی بیش از هشت میلیون نفر وقربانی شدن دهها هزار نفر از این مردم بود. 

در تمام این مدت هیچکدام از اجلاسهائی که برای پایان دادن به این جنگ نیابتی برگزارشدند، از اجلاس وین درسال 2015 که در آن هفده کشور شرکت داشتند تا همین اجلاسهای اخیر که در ترکیب هائی نظیر ایران، ترکیه و یا روسیه، ترکیه، آلمان و فرانسه ثمره چندانی به بار نیاوردند. روند اوضاع نشان داد که تکلیف هر دوره از این نبرد باید در میدان واقعی جنگ یعنی در شهرها و خیابانهای سوریه و با قربانی شدن میلیونها انسان و پاشیده شدن هر چه بیشتر شیرازه جامعه تعیین شود. در تمام این سالها مردمی که قربانی این کشمکش خونین برفراز سر آنان گشته بودند، ناباورانه دیدند همانهائی که گروهای تروریست را مسلح کرده و به پیش رانده بودند در مقام قهرمانان مبارزه با نیروهای تروریستی ظاهر شدند. زمانی که همین قدرتهای امپریالیستی و منطقه ای با عنان گسیختگی داعش که به مانعی در مقابل استراتژیهای متضاد آنان تبدیل شده بود رویارو گردیدند، ائتلافهای جدیدی را شکل داده وهمزمان هرکدام در فکر پیشبرد استراتژی خود بودند. این امر را ما در هر مرحله از تغییرات در توازن قوای طرفین مشاهده کردیم. زمانیکه داعش از یکسو در نتیجه حملات ائتلاف روسیه، ایران و اسد و از سوی دیگرائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا شکست خورده و آخرین سنگرهای خود را از دست داده و دوران پسا داعش آغاز گشت، معلوم بود که جبهه های جدیدی در سوریه گشوده خواهند شد. دوران پسا داعش با حمله وحشیانه ارتش ارتجاعی ترکیه آغاز گشته و زنان و مردان قهرمان رژاوا که اساسیترین نیرو در به شکست کشاندن داعش در شمال و شرق سوریه بودند، این بار با رضایت خاطر و چراغ سبز همه بازیگران صحنه سوریه مورد هجوم ارتش ترکیه قرار گرفتنه و قتل عام شدند.

اکنون در لحظه ای که “نیروهای دمکراتیک سوریه” تحت رهبری “یگانهای مدافع خلق ” در جنگ شدیدی علیه آخرین پایگاه داعش به سر میبرند، آمریکا خروج سربازان خود را از سوریه اعلام کرد. بلافاصله بعد از آن اردوغا ن با بیان این امر که در روزهای آینده به روژاوا حمله خواهد کرد، آشکارا اعلام نمود که دوره پس از خروج آمریکا آغاز شده است. و او در نظر دارد که نقشی اساسی در شکل دادن به دورۀ جدید داشته باشد. موافقت آمریکا با تصمیم اردوغان تردیدی باقی نمی گذارد که در آیندۀ سوریه بیش از همه روسیه و ترکیه هستند که بازیگران اصلی اند. ملاقات وزرای خارجه و دفاع روسیه و ترکیه روز شنبه گذشته در مسکو بیان آشکار همین امر است. ترکیه از میانه هفته گذشته تانک های خود را به شهر منبیج نزدیک کرد. همان شهری که در سال 2016 بعد از یک نبرد خونین و دلاورانه علیه داعش توسط ” نیروهای دموکراتیک سوریه” آزاد گشت، هم اکنون یکبار دیگر میدان نبرد ارتش سوریه و ترکیه خواهد بود. اردوغان هیچگاه پنهان نکرده است که اجازه نخواهد داد که روژاوا به مثابه یک منطقۀ خودگردان تبدیل به الگوئی پیشرفته و مترقی برای کردهای ساکن ترکیه گردد و هیچگونه ابائی ندارد که برای پیشبرد این سیاست ضدانسانی به جنایتبارترین شکلی به قتل عام ساکنین این منطقه بپردازد. و در این بستر روژاوا با تمام قهرمانیهایش و ایجاد همبستگی جهانی با آن، قربانی توهمی خواهد شد که در نبرد علیه داعش وارد ائتلافی شد که در استراتژی شرکت کنندگان در این ائتلاف جائی برای خودگردانی روژاوا موجود نبود. بدون شک در خواست ” نیروهای دمکراتیک سوریه” از دولت سرکوبگر بشار اسد جهت دفاع از مرزهای سوریه در مقابل تهاجم ارتش ترکیه آغاز دور جدیدی از مناسبات بین کانتونهای خود گردان روژاوا و رژیم اسد خواهد بود. 

تمام علائم و شواهد نشان میدهند که دوره جدید تنها در محدوده سوریه باقی نمانده و به گونه ای تمام این منطقه را در برمیگیرد. آمریکا همزمان باخروج سربازانش از سوریه اعلام کرد که نیمی از نیروهای خود از افغانستان را نیز بیرون میکشد. این امر بدنبال مذاکرات “صلح افغانستان” است که از سیزده تا نوزده دسامبر در ابوظبی برگزارشد. در این مذاکرات آمریکا، پاکستان، امارات، عربستان و نمایندگان طالبان حضور داشتند. این مذاکرات درماه ژانویه در عربستان ادامه خواهد یافت. عربستان که یکی از بازندگان جنگ نیابتی در سوریه است ، اکنون کوشش میکند در جریان مذاکرات صلح در یمن وافغانستان وزنه خود را در منازعات منطقه افزایش دهد. در این میان جمهوری اسلامی که با وجود تمام هزینه های هنگفت در سوریه به مهره دست سوم تبدیل شده و در جریان مذاکرات صلح یمن به بازی گرفته نشده، کوشش میکند در شکل گیری اوضاع جدید در افغانستان عقب نماند. به همین علت یک هفته بعد از مذاکرات آمریکا با طالبان در ابوظبی، شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ونماینده خامنه ای در رأس هیئتی عازم افغانستان شده و با مقانات عالی سیاسی، نظامی وامنیتی دولت افغانستان ملاقات کرد. خود ترکیب این هیأت نشان میدهد که حوزه های وسیعی از مسائل در این ملاقات مورد بررسی قرارگرفته اند شمخانی در همین ملاقات اعلام نمود که قبل از آن با نمایندگان طالبان با موافقت دولت افغانستان مذاکره کرده و این مذاکرات ادامه پیدا خواهند کرد. 

همه این مؤلفه ها نشان میدهند که توازن قوای جدیدی در منطقه شکل گرفته وجبهه های جدیدی بوجود میآیند. جبهه هائی به غایت ارتجاعی که مردم منطقه در تشکیل آنهاهیچ نقشی نداشته و تنها قربانی کشمکشهای و نزاعهای نیروهای درون این جبهه ها خواهند بود. در این میان اگر تحولاتی که بعد از خیزش دیماه در ایران بوجود آمده بتواند با پیشروی خود و از طریق یک انقلاب اجتماعی نقطه پایانی بر حاکمیت جمهوری اسلامی بگذارد، در اینصورت میتوان به راحتی تصور نمود که فصل جدیدی در سرنوشت خاورمیانه گشوده شود. و این شاید ارزنده ترین کمکی باشد که به رزمندگان روژاوا نمود. 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)