تاکنون دو ترجمه از کتاب تیموتی اسنایدر به زبان فارسی منتشر شده است. یکی با عنوان «در برابر استبداد، بیست درس قرن بیستم»، ترجمه بابک واحدی (نشر گمان، ۱۳۹۶)؛ و دیگری با عنوان «استبداد، بیست درس از قرن بیستم»، ترجمه پژمان طهرانیان (انتشارات فرهنگ نشرنو، ۱۳۹۶). در این کتاب کوچک، مطالب ساده و بعضاً مفیدی در مقابله با استبداد نوشته شده است. از جمله مطالب مفید کتاب میتوان به دو نمونه اشاره کرد: تعریض‌های بجا در قبال دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور دست راستی و نامتعادل و خطرناک آمریکا که تهدیدی برای صلح و آینده بشریت است؛ و دیگری، تمایز نهادن صحیح میان ناسیونالیسم یا ملی‌گرایی با میهن‌دوستی که کمتر کسانی متوجه تفاوت فاحش میان آن دو هستند.

کتاب «در برابر استبداد» به‌رغم برخی عبارات قشنگ و دلپذیر و گاه بی‌ربط، به مانند دسته‌گلی است که خنجری زهرآگین در میان آن پنهان شده است. کتابی است که برخلاف ظاهر ضداستبدادی آن، تطهیرکننده و مروج استعمار است. کتابی است در تداوم جنگ سرد، در کوبیدن نظام‌های سوسیالیستی بدون تمایز نهادن میان اشکال مختلف نظری و عملی آنها، در مدح سرمایه‌داری لیبرال، در ستایش چرچیل و بریتانیا و حتی در ستایش تجاوز آمریکا به ویتنام و تمجید سربازان آمریکایی، در بی‌اعتنایی به فجایع و جنایاتی که آمریکا در قرن بیستم در سراسر جهان مرتکب شده، و حتی در بی‌اعتنایی و سکوت در قبال حکومت‌ها و دولت‌های مردمی و غیراستبدادی که آمریکا آنها را سرنگون کرده است. مؤلف مثل یک کهنه‌سرباز بازمانده از زمان جنگ، می‌کوشد تا به انواع و انحای مختلف، اتحاد شوروی و روسیه بعدی را زیر ضربه‌های متعدد بگیرد و حتی به نحو بی‌اساس و بدون استدلالی، آنرا پدیدآورنده داعش در خاورمیانه بداند. همه اینها در حالیست که مؤلف بطور کلی در قبال همپایه‌های استعماری دیگر بطور کلی سکوت می‌کند و حتی به تمجید سلطه بریتانیا و آمریکا می‌پردازد.

در تاریخ بشری و بخصوص در قرن‌های اخیر، استبداد محصول استعمار بوده است. بی‌اعتنایی و سکوت محض در قبال استعمار (چنانکه در این کتاب دیده می‌شود) حاکی از آنست که کتاب در درجه اول به قصد تطهیر استعمار و دل مشغول داشتن جوامع استبدادی به راه‌حل‌های مقطعی، بلااثر و حتی مضحک نوشته شده است.

کتاب «در برابر استبداد» دارای عبارات جذاب زیادی است. درست مثل یک ظرف آب زلال و گوارا. اما آب زلالی که سوسکی در آن شنا می‌کند.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)