Related image

لبنانی‌ها پس از 9 سال به پای صندوق‌های رأی می‌روند

از آخرین‌باری که لبنانی‌ها در انتخابات پارلمانی شرکت کردند، 9 سال می‌گذرد. نمایندگانی که در آخرین انتخابات پارلمانی به مجلس این کشور راه یافتند، بنا بر دلایل امنیتی از جمله بحران سوریه و همچنین برخی نزاع‌های سیاسی، تصمیم گرفتند که برای پنج ساله دیگر دوره نمایندگی خود را تمدید کنند. در هر صورت، لبنانی‌هایی که برای یک دوره از حق قانونی خود برای انتخاب نمایندگان جدید محروم شده بودند، امروز برای انتخاب 128 نماینده مجلس این کشور پای صندوق‌های رأی می‌روند. گذشته از بن‌بست سیاسی که باعث شد این انتخابات سه مرتبه به تعویق بیفتد، لبنان در سال‌های اخیر با بحران‌های متعددی از جمله بحران مهاجرتی دست به گریبان بوده که بیش از یک میلیون مهاجر سوری را به سمت مرزهای این کشور روانه کرده است. ناکارآمدی دولت نیز در سال‌های اخیر به افزایش شدید بدهی دولتی، رکود اقتصادی و افزایش حملات تروریستی انجامیده است. به اینها باید استعفای سعد حریری، نخست‌وزیر این کشور در عربستان را نیز افزود. بحران مدیریت پسماند شهری که به انباشت زباله در خیابان‌های لبنان انجامید، نیز هم‌زمان یک بحران محیط‌زیستی و سیاسی را رقم زد. در چنین شرایطی، مردم لبنان با امید حل این بحران‌ها، پای صندوق‌های رأی حاضر می‌شوند. با این حال، خوش‌بینی چندانی به نتایج آن وجود ندارد و به نظر نمی‌رسد این انتخابات تغییر چندانی در آرایش سیاسی این کشور ایجاد کند. گمانه‌زنی‌های سیاسی حاکی از آن است که سعد حریری، نخست‌وزیر فعلی لبنان، در سمت خود ابقا خواهد شد تا توافقات مذهبی و سیاسی لبنان همچنان پابرجا بماند.
از منافع ملی به منافع گروهی
مسائلی چون فساد گسترده، فامیل‌بازی و بن‌بست سیاسی باعث می‌شود که لبنانی‌ها نسبت به این انتخابات چندان خوش‌بین نباشند. طبقه العام مؤسسه «شفافیت بین‌المللی» لبنان بر اساس شاخص‌های فساد، در میان 180 کشور، رتبه 143 را داراست. کارمن گها، استادیار مدیریت عمومی در دانشگاه آمریکایی بیروت در گفت‌وگو با «سی‌ان‌بی‌سی» با اشاره به آشفتگی سیاسی در لبنان، یکی از دلایل اصلی ناامیدی مردم از انتخابات را در قانون انتخاباتی جدید و پیچیده این کشور می‌داند که در آن رأی‌دهندگان باید دو رأی به صندوق بیندازند؛ یک رأی به کل فهرست یا یک ائتلاف و یک رأی هم به یک نامزد مشخص از آن فهرست. از نظر رأی‌دهندگان در این روش، فردی که بیشترین قدرت و نفوذ را در هر فهرست دارد، در قدرت باقی خواهد ماند. تحلیلگران سیاسی همچنین از فقدان پرداختن به مباحث ملی در این رقابت انتخاباتی و تأکید بر منافع محلی و تلاش برای کسب رأی به هر نحو ممکن، گلایه‌مندند.
روند ایجاد اصلاحات ریشه‌ای و مبارزه با فساد ریشه‌دار، نیازمند یک خانه‌تکانی اساسی در سیاست این کشور است و انتخابات پیش‌رو به نظر نمی‌تواند این خواسته را برآورده کند. از دیگر سو، آن‌طور که حلیم شبایا، تحلیلگر سیاسی لبنانی استدلال می‌کند، تصمیمات مهم نه در پارلمان بلکه در توافقات میان رهبران فرقه‌های مذهبی گرفته شده و در ادامه در صحن پارلمان به رأی گذاشته می‌شوند. از نظر او، انتخاب میشل عون به عنوان رئیس‌جمهور لبنان در سال 2016 میلادی که به یک بن‌بست سیاسی پایان داد، یک نمونه بارز از این توافقات پشت پرده است که باعث شد در عوض آن، سعد حریری در مقام نخست‌وزیری ابقا شود.
نظام سیاسی در لبنان به واسطه تنوع مذهبی‌اش که بیش از 18 جامعه مذهبی را در خود جای داده است، بر پایه نوعی دولت ائتلافی عمل می‌کند که در آن قدرت میان گروه‌های اصلی سنی، شیعه و مسیحی تقسیم می‌شود. همین مسئله باعث می‌شود تا موانعی در تصمیم‌گیری‌های کلان ایجاد شود. در حال حاضر بیش از 20 حزب سیاسی در لبنان فعالیت دارند که حزب مستقبل (آینده) به رهبری سعد حریری، بیشترین نماینده را در پارلمان داراست. بعد از حزب حریری نیز احزابی چون جنبش آزاد میهنی متعلق به مسیحیان و جنبش امل متعلق به شیعیان و حزب‌الله قرار دارند. در تاریخ انتخابات پارلمانی لبنان، هیچ حزبی تاکنون بیش از 12.5 درصد از کرسی‌ها را به دست نیاورده است.
ائتلاف‌های عجیب
برای انتخابات امروز نیز 77 لیست در 15 حوزه رأی‌گیری در این کشور ثبت شده است. نکته قابل تأمل و متفاوت درخصوص انتخابات امروز لبنان، شکل‌گیری ائتلاف‌هایی دور از انتظار است. به عبارت دقیق‌تر، آن نظم سیاسی که بعد از ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر پیشن لبنان در سال 2005 میلادی بر لبنان حاکم شده بود، در حال رنگ‌باختن است. آن نظم بر پایه تقابل جبهه متمایل به غرب 14 مارس و ائتلاف موسوم به هشت مارس تحت رهبری حزب‌الله شکل گرفته بود. به نظر با محوشدن خطوط و مواضع سیاسی، جدال بر سر ایده‌ها به جدال برای به‌دست‌آوردن کرسی‌های بیشتر تبدیل شده است. به عنوان مثال می‌توان به ائتلاف سعد حریری از جبهه 14 مارس با جنبش آزاد میهنی میشل عون اشاره کرد. گذشته از ائتلاف حریری و عون، این انتخابات شاهد ائتلاف‌های عجیبی است که رقبای پیشین و دیدگاه‌های به لحاظ ایدئولوژیک متفاوت را با هم تلفیق کرده است. به عنوان مثال، می‌توان نامزدهایی مسیحی از جنبش آزاد میهنی را در لیست‌های جماعت اسلامی دید که به عنوان شاخه اخوان‌المسلمین در لبنان فعالیت دارد. یا به عنوان یک نمونه دیگر باید به حضور هم‌زمان نام باتروس هارب، یک نماینده ضدسوری در لیست حزب سوسیال‌ناسیونالیست طرفدار دمشق اشاره کرد. ائتلاف حزب چپ دموکراتیک با نیروهای راست‌گرا در شمال لبنان نیز به نظر به بهترین نحو این آشفتگی ایدئولوژیک را ترسیم می‌کند.
زنان، جوانان و گروه‌های مدنی
نکته جالب در این انتخابات، شمار بالای رأی‌دهندگان جوانی است که می‌توانند رأی خود را به صندوق بیندازند. حدود 800 هزار جوان لبنانی می‌توانند برای اولین‌بار در انتخابات شرکت کنند. علاوه بر این، حضور نامزدهای زن نیز نسبت به دور‌ه‌های گذشته رشد چشمگیری داشته است؛ در میان 976 نامزد انتخابات پارلمانی، نام 111 زن دیده می‌شود. ازجمله موارد امیدبخش درباره انتخابات امروز لبنان، مشارکت گسترده‌تر جامعه مدنی است که دراین‌باره می‌توان به حضور ائتلافی از 11 گروه جامعه مدنی به نام ائتلاف ملی اشاره کرد که با هدف برهم‌زدن توازن قوای سنتی و ایجاد یک طبقه سیاسی جدید، پا به عرصه رقابت گذاشته‌اند. با‌این‌حال و با وجود حضور بازیگران جدید در انتخابات پارلمانی، تحلیلگران سیاسی شانس چندانی برای آنها در رقابت با گروه‌های سیاسی قدیمی قائل نیستند. از نظر کرن اوزیل، تحلیلگر سیاسی، سعد حریری بار دیگر به مقام نخست‌وزیری خواهد رسید. فؤاد زموخل، رئیس انجمن جهانی تجارت لبنان، در‌این‌باره می‌گوید: «ما شاهد حضور افراد تکراری در قدرت هستیم؛ اگر خود آنها برنگردند، فرزندان یا اعضای خانواده‌ آنها جا‌یشان را می‌گیرند». به نظر پایان انتخابات، تازه شروع مشکلات و دعواهای سیاسی در لبنان است.
تشکیل دولت شاید چند ماه به طول بینجامد و این بی‌ثباتی به نوبه خود می‌تواند زمینه را برای بحرانی فراهم کند که چند ماه پیش سعد حریری را مجبور به استعفا کرد. اعضای پارلمان بعد از انتخابات وارد فرایند سخت و پیچیده انتخاب نخست‌وزیر و دولت ائتلافی می‌شوند؛ فرایندی که می‌تواند یک سال یا حتی بیشتر نیز زمان ببرد. در این میان، حزب‌الله نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

نگاهی به بازیگران اصلی انتخابات لبنان
جنبش المستقبل: این جنبش در دهه 1990 و از سوی رفیق حریری، نخست‌وزیر مرحوم و پدر سعد حریری، نخست‌وزیر فعلی لبنان، تأسیس شد. سعد حریری به‌عنوان سیاست‌مداری سنی که تابعیت سعودی نیز دارد، رهبری بزرگ‌ترین جبهه در پارلمان را بر عهده دارد. پیش‌بینی می‌شود این حزب به واسطه تغییر قوانین انتخاباتی، تعدادی از کرسی‌های خود را از دست بدهد.
جنبش آزاد میهنی: این گروه که از سوی میشل عون، یکی از رهبران اپوزیسیون مسیحی، پایه‌گذاری شده است، از متحدان نزدیک و اصلی حزب‌الله محسوب می‌شود. این حزب بعد از جنبش مستقبل بیشترین تعداد کرسی در پارلمان را داراست. در‌حال‌حاضر، گابریل باسیل، وزیر خارجه لبنان و داماد عون، رهبری این حزب را بر عهده دارد که برای این انتخابات نیز نامزد شده است.
حزب‌الله: این حزب به‌عنوان یک گروه بزرگ و بخشی از جنبش مقاومت علیه اشغالگری اسرائیل، در سال 1982 تأسیس و بعد از آن به اصلی‌ترین نیروی سیاسی در لبنان بدل شده است. این گروه به دلیل مبارزه علیه اسرائیل، هم از حمایت گسترده شیعیان و هم از حمایت شماری از مسیحیان لبنان برخوردار است. درحال‌حاضر حزب‌الله 12 نماینده در پارلمان لبنان دارد و انتظار می‌رود همین تعداد کرسی را در انتخابات حفظ کند.
جنبش امل: این گروه سیاسی شیعی که در‌حال‌حاضر از سوی نبیه بری، سخنگوی بانفوذ پارلمان لبنان، هدایت می‌شود، به دست امام‌موسی صدر و در دهه 80 میلادی تشکیل شد و مانند جنبش آزاد میهنی، یکی از متحدان حزب‌الله به‌شمار می‌آید. بری 80ساله برای 25 سال است که سمت سخنگوی پارلمان را برای خود حفظ کرده است.
حزب سوسیالیست ترقی‌خواه: این حزب به‌عنوان حزب سیاسی اصلی جامعه دروزی لبنان شناخته می‌شود که در کل حدود پنج درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند. درحال‌حاضر ولید جنبلاط رهبری این حزب را در دست دارد که به نفع پسر ارشد خود تیمور جنبلاط، از انتخابات کنار کشیده است. نامزدهایی از این حزب در ائتلاف با جنبش مستقبل حریری و حزب راست‌گرای نیروهای مسیحی لبنان در این انتخابات حضور یافته‌اند.
نیروهای لبنانی: این حزب مسیحی دست‌راستی، رقیب اصلی جنبش آزاد میهنی میشل عون و یکی از منتقدان اصلی حزب‌الله محسوب می‌شود. سمیر جعجع، فرمانده نظامی کهنه‌کار، رهبری این حزب را بر عهده دارد. انتظار می‌رود حزب نیروهای لبنانی که یکی از سازمان‌یافته‌ترین احزاب در لبنان شناخته می‌شود، بیش از هشت کرسی را به دست آورد.

 

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)