ستم مضاعف چیست؟

ستم مضاعف، نوعی از ستم است که به دلیل قرار داشتن همزمان در چند اقلیت و یا جمعیت تحت ستم، افراد دچار آن می‌شوند. برای مثال یک زن سیاه پوست آمریکایی بیشتر از یک زن سفیدپوست ظلم را تجربه می‌کند و در یک سلسله مراتب اجتماعی جایگاه فرودست‌تری را از آن خود می‌کند. زیرا او در عین آنکه جنسیتش “زن” است ستم دیگری را به دلیل نژاد خود تجربه خواهد کرد. همین امر در ایران نیز برای زنان اقلیت‌های اتنیکی، همچون زن عرب خوزستانی و یا زن کرد سقزی صادق است. زیرا او در عین آنکه زن است و خواست‌های برابرخواهانه جنسیتی دارد، متعلق به یک اقلیت تحت ستم دیگر نیز هست و خواست و نیاز او متفاوت از یک زن تهرانی مرکز نشین است.

نیازهای خاص این زنان در گذشته حتی مورد بی‌توجهی فمینیسم جریان اصلی قرار می‌گرفت و از این رو صدای آلترناتیو “فمینیسم سیاه” افزوده شد. اهمیت شناخت این امر برای زنان LBTI (لزبین، دوجنسگرا، ترنسجندر، اینترسکس) را نباید از خاطر برد.
چرا که یک زن همجنسگرا عینا متحمل ستمی چند برابر است، در ابتدا یک زن است و پس از آن همجنسگرا است. یعنی جنس‌گرایی(سکسیسم) و همجنسگراستیزی(هموفوبیا) را به شکلی همزمان تجربه می‌کند. حال می‌توان ستم سه‌گانه بر “زنان ترنسجندر لزبین” را تصور نمود.

برای کاستن از این ستم‌ها، پاک کردن یکی و گنجاندن خود تنها در یک اقلیت، کمکی به حل وضعیت موجود نمی‌کند. کاستن خواست‌های یک لزبین به خواست‌های فمینیستی(اکثریت) غیرممکن است. در عین حال فراموش کردن جنسیت لزبین‌ها و تنها مبارزه برای حقوق همجنسخواهان نیز قسمتی از نیازهای لزبین‌ها را بی‌پاسخ باقی می‌گذارد.

بدون مطرح کردن ستم مضاعف و خواست‌های جداگانه، صدای به حاشیه رانده‌ شده‌ی زن همجنسگرا در جنبش حقوق همجنسگرایان نیز حاشیه‌ای خواهد ماند. زیرا همانگونه که درک هموفوبیا و لزبوفوبیا برای زنان دگرجنسگرا به دلیل تجربه‌ی زیست متفاوتشان تاحدود زیادی ناممکن است.

دانستن نیازهای زنان همجنسگرا هم برای مردان همجنسگرا دشوار است. بنابراین لزبین‌ها نیاز دارند صدای مستقل خود را برای درخواست نیازهای مخصوصشان حفظ کنند. جنبش LGBTI نیازمند یک صدای گسترده و برخواسته از تمام اقلیت‌هاست. برخلاف آنچه که تصور می‌شود، این چندصدایی و تنوع نه موجب آشفتگی بلکه برعکس خصیصه ویژه‌ی این جنبش است، که نه در پی یکسان‌سازی صداها که خواستار حفظ تنوع و چندگونگیست و همچون نامش رنگین کمانی است.