مکانیسم ماشه؛ وحشت حکومت ایران از برگشت تحریمها
با نزدیک شدن به ضربالاجل فعالسازی مکانیسم ماشه، نگرانیها در ایران افزایش یافته است. کشورهای اروپایی بر همکاری فوری ایران با آژانس انرژی اتمی تأکید دارند. این موضع باعث وحشت در حکومت ایران شده است.
عباس عراقچی، هشدار داده است که فعالسازی مکانیسم ماشه توسط اروپا پیامدهایی دارد. او میگوید بازگشت تحریمهای سازمان ملل، همکاری ایران با آژانس را به حالت تعلیق درمیآورد.
برخی از مسئولان ایرانی، رویکرد سیاسی آژانس را غیرفنی میدانند. این گروه معتقدند دستیابی به نتیجه مثبت نامشخص است. به باور آنها، بازگشت تحریمهای سازمان ملل حتمی به نظر میرسد.
در مقابل، گروه دیگری سناریوی خوشبینانهتری دارند. آنها میگویند شرط اصلی اروپا، مذاکره ایران با آمریکا است. اگر آژانس سیگنال مثبتی بفرستد، احتمال تمدید مکانیسم ماشه وجود دارد. این تمدید شش ماهه فرصتی برای تهران فراهم میکند.
سه کشور اروپایی در شورای حکام خواستار همکاری فوری ایران شدند. آنها سه پیششرط برای ادامه همکاری تعیین کردهاند.
دو شرط نخست شامل بازرسی مراکز و حسابرسی اورانیوم است. این اقدامات باید قبل از پایان دوره ۳۰ روزه مکانیسم ماشه انجام شود. خواسته دیگر اروپا، مذاکره مستقیم ایران و آمریکا است. این مذاکره باید بدون پیششرط و جامع باشد.
به نظر میرسد این درخواست مورد پذیرش تهران قرار نگیرد. ایران آمادگی مذاکره غیرمستقیم را اعلام کرده است. اما آمریکا و اروپا به دنبال مذاکرات مستقیم هستند. آمریکا نیز مذاکره با ایران را به پس از بازگشت قطعنامهها موکول میکند.
نقش آمریکا در فعالسازی مکانیسم ماشه
آمریکا از بازگشت قطعنامههای سازمان ملل بیشترین نفع را میبرد. این کشور به دلیل خروج از برجام اهرم فشار ندارد. اما با فعالشدن مکانیسم ماشه میتواند از حق وتو استفاده کند. به این ترتیب، آمریکا میتواند اراده خود را بر مذاکرات تحمیل نماید.
کوروش احمدی، دیپلمات سابق ملایان، میگوید توقف مکانیسم ماشه نیازمند معجزه است. این معجزه میتواند تمدید قطعنامه بدون تحقق شروط اروپا باشد. اما این کشورها در بیانیه خود در شورای حکام این احتمال را رد کردهاند.
احمدی میافزاید برای توقف روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه، سه کشور باید نامهای به شورای امنیت بفرستند. اما تضمینی برای وتو نشدن این تمدید توسط آمریکا وجود ندارد. اگر آمریکا تمدید را وتو کند، اروپا چارهای ندارد. آنها مجبورند روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه را ادامه دهند. این روند در نهایت به لغو قطعی شش قطعنامه منجر میشود.
در پاسخ به پرسش درباره تهدید ایران، احمدی میگوید این تهدید کارساز نیست. او به هماهنگی عمیق بین آمریکا و اروپا اشاره میکند. این هماهنگی مانع تأثیرگذاری تهدید ایران است.
احمدی ادامه میدهد صرف تهدید به توقف همکاری، راهبرد غرب را تغییر نمیدهد. او فرآیند مکانیسم ماشه را تقریبا برگشتناپذیر توصیف میکند.
پیامدهای بازگشت تحریمها و آینده مذاکرات
احمدی درباره سایر خواستههای اروپا نیز صحبت کرد. غنیسازی صفر و مسائل مشابه در مذاکرات جامع مورد بحث قرار میگیرد. در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه، ایران زیر فشار شش قطعنامه قرار میگیرد. برای لغو آنها باید با شورای امنیت مذاکره کرد. در این شورا هر یک از اعضای دائم میتوانند قطعنامهها را وتو کنند.
دو قطعنامه از شش قطعنامه قبلی غنیسازی را ممنوع کردهاند.
با اجرای مکانیسم ماشه، برجام عملا پایان مییابد. احتمال دارد اروپا تحریمهای سال ۲۰۱۵ خود را دوباره اعمال کند. این تحریمها میتوانند اهرم فشار جدیدی برای اروپا باشند.
احمد شیرزاد، کارشناس مسائل هستهای ملایان نیز تمایل اروپا به حفظ فشار بر ایران را تأیید میکند. او میگوید ایران به دنبال تصویب قطعنامه ممنوعیت حمله به تأسیسات است. اما موفقیت این پیشنهاد هنوز مشخص نیست.
شیرزاد احتمال ارائه تضمینهای قاطع از سوی اروپا را بسیار اندک میداند. او اظهارات مقامات ایرانی مبنی بر تعلیق همکاری با آژانس را نقد میکند. وی همچنین طرح برخی نمایندگان مجلس برای خروج از انپیتی را نامناسب میداند. این اقدام میتواند اجماع جهانی علیه ایران را تقویت کند.
در همین حال خبرگزاری رویترز از تماس تلفنی عراقچی با وزرای اروپایی خبر داد. یک مقام ایرانی به رویترز گفت: «در تهران این برداشت وجود دارد که تحریمهای سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد. به همین دلیل است که تهران از دادن امتیاز خودداری میکند.»
چهار دیپلمات اروپایی نیز سناریوی بازگشت تحریمها را محتمل میدانند. دو دیپلمات گفتند واشنگتن حتی با توافق دقیقه نودی، از آن حمایت نخواهد کرد. این اظهارات نشانگر نگرانی و وحشت ملایان از فعال شدن مکانیسم ماشه است.
[رویارویی دیپلماتیک میان اروپا و ایران پس از آغاز روند مکانیسم ماشه]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.