نامه‌ای که با بیش از پانصد امضا از استادان، کارشناسان و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و هم‌چنین تأیید چهل و شش سازمان مردم‌نهاد مرتبط برای نجات خانه مشروطه‌ی شهر گرگان خطاب به ریاست سازمان میراث فرهنگی تهیه شده و امیدواریم تاثیرگذار باشد.

جناب آقای دکتر سلطانی­فر

معاون محترم رئیس‌جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور

 

در دوره­ای که انسان­ها در اقصی‌نقاط جهان در پی حفظ تاریخ و پیشینه فرهنگی خویش­اند، در گرگان­زمین بنایی ارزشمند که برگی مهم از تاریخ معاصر این شهر را رقم زده ­است در حال نابودی است. خانه مشروطه گرگان که روزگاری بام سرخ­رنگش همچون نگینی در این شهر می­درخشید و مأمنی بود برای مشروطه­خواهان استرآباد این روزها تا مرز ویرانی پیش رفته ­است؛ خانه­ای به‌جامانده از دوره قاجاریه با ویژگی­های منحصر به فرد تاریخی و معماری.

همان خانه­ای که انجمن مشروطه­خواهی و ضداستبدادطلبی در آن بر علیه محمدعلی شاه قاجار شکل گرفت. مجموعه­ای مسکونی ـ تاریخی که محل تشکیل جلسات سران مشروطه‌خواه استرآباد (انجمن مشروطه‌خواهان) و همچنین محل زندگی یکی از سران تأثیرگذار مشروطه در منطقه بود. خانه­ای که استقرارش در یکی از مهمترین ورودی‌های بافت تاریخی گرگان ــ چهل و یکمین اثر ثبت ملی ــ و همجواری آن با اماکن تاریخی ارزشمند و منحصر به‌فرد از دوره صفویه، زندیه و قاجاریه، سیمایی بی‌بدیل به این بافت تاریخی بخشیده است. علاوه بر ویژگی­های تاریخی این بنا، معماری ارزشمند آن نیز بر هیچ­کس پوشیده نیست. خانه مشروطه گرگان با ساختار معماری بی­نظیرش، از معدود بناهای سه طبقه قاجاری در میان خانه­های گرگان قدیم و دارای یکی از اصیل­ترین جداره­های شهری است. این خانه در حال حاضر به دو بخش با مالکیت مجزا تقسیم شده که امروزه با عنوان خانه­های حاجی­قاسمی و وزیری شناخته می­شود.

شوربختانه، با وجود مصوبه شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ و با وجود آگاهی بر اهمیت این بنا، تا کنون عملکرد قابل ذکری از طرف سازمان میراث فرهنگی، متولی حفظ آثار تاریخی شهر، در جهت احیا و مرمت این میراث ارزشمند و دستاورد پرشکوه تاریخی ـ معماری مشاهده نشده است. چه بسا این خانه تاریخی به دلیل سهل‌انگاری و عدم پیگیری مسئولان امر و علاوه بر آن عدم احساس تعلق خاطر و شناخت مالک از ارزش­های بنا و مبادرت به تخریب آن در معرض ویرانی قرار گرفته است. استمرار این وضعیت اسفناک و بی‌مهری­ها می­تواند در آینده­ای نه چندان دور، معدود بازمانده­های ارزشمند از بافت تاریخی منحصر به فرد گرگان را از عرصه­ی میراث معماری ویژه حذف کند.

همچنین لازم به ذکر است که بر اساس مصوبه شورای فرهنگ عمومی تصمیم به احیا‌ و تبدیل این بنا به موزه مشروطه استرآباد گرفته شد، نظیر آن‌چه به زیبایی در تبریز و اصفهان ایجاد شده و به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری در آن شهرها تبدیل شده است. متأسفانه نه تنها تاکنون گامی در راستای انجام این مهم از سوی نهادی برداشته نشده است، بلکه از چندی پیش تخریب آن با مجوز سازمان میراث فرهنگی شروع شد. پس از تلاش­های انجمن حامیان بافت­ها و بناهای تاریخی سرزمین گرگان به منظور جلوگیری از تخریب این بنا و بازدید جناب آقای دکتر طالبیان، معاون سازمان میراث فرهنگی کشور، و دستور اکید ایشان در خصوص ثبت اضطراری و جبران کاستی­های گذشته امیدهایی بس گذرا و موقت در دل حامیان میراث­فرهنگی روشن شد. به‌طوری که وعده­هایی بی‌پایه و اساس و متأثر از فشار مسئولین بالادست از سوی سازمان میراث فرهنگی استان به این مطالبه به حق مردمی داده شد و کمیته­ای به منظور پیگیری این مسئله نیز تشکیل شد. دریغا این تکاپو هفته­ای هم پایدار نماند. به‌دلیل عدم پیگیری صحیح و همکاری مسئولان، در هفته گذشته از طرف شهرداری و نیز مالک، به بهانه خطرآفرین بودن، همچنان شاهد ادامه تخریب این بنا بودیم (در تصاویر پیوست روند تخریب این بنا قابل مشاهده است). متأسفانه در این میان مسئولان میراث فرهنگی نیز خود را به خفتن زده­اند و از دست معدود افراد دغدغه­مند در سازمان متبوع به‌علت عدم وجود پشتوانه اجرایی لازم کاری ساخته نیست.

اکنون که مردم گرگان و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی امید خویش را به مرمت اثر ارزشمند خانه مشروطه گرگان از سوی دستگاه متولی در استان کم­رنگ می­بینند، عاجزانه از شما تقاضای یاری و همکاری در این خصوص داشته و امیدوارند با پیگیری دلسوزانه­تر از جانب شما از ادامه این روند تأسف­برانگیز جلوگیری شود. از این‌رو، امضاکنندگان این عریضه از آن جناب، به عنوان ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، خواهشمندند تا برای بازسازی و مرمت خانه مشروطه گرگان پیش­قدم شوید تا این بنا که محل شکل‌گیری رویداد ملی جنبش مشروطه­خواهی در گرگان است از بلاتکلیفی و خطر نابودی نجات یابد و چه بسا تبدیل به موزه مشروطه استرآباد گردد.

امیدواریم که باز شاهد بام­های سرخ سفالی بر فراز خانه­های این بافت ارزشمند تاریخی باشیم.

Untitled

 

سازمان‌های مردم‌نهاد:

  1. انجمن تاریانا (خوزستان)
  2. انجمن جوانان سپید پارس (مازندران و فارس)
  3. انجمن حامیان بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی سرزمین گرگان
  4. انجمن حامیان میراث باستانی تورنگ تپه (گلستان)
  5. انجمن خوشنویسان استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  6. انجمن دوستداران شهر راز (فارس ـ شیراز)
  7. انجمن دوستداران میراث فرهنگی «یزد یادگار»
  8. انجمن دوستداران یادمان­های ماندگار (قزوین)
  9. انجمن دیده­بان طبیعت سبز (اردبیل)
  10. انجمن رفتگران طبیعت استان گلستان (گلستان)
  11. انجمن زنان دوستدار محیط زیست گلستان (گلستان)
  12. انجمن سبا مهرآفرین (گلستان ـ گرگان)
  13. انجمن سینماگران جوان گرگان (گلستان ـ گرگان)
  14. انجمن صنفی مهندسان معمار استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  15. انجمن عکاسان استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  16. انجمن علمی دانشجویی مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران
  17. انجمن علمی مرمت ابنیه دانشگاه هنر اصفهان
  18. انجمن موسیقی استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  19. انجمن مهرگان (فارس ـ شیراز)
  20. انجمن هنرمندان و صنعت گران استان گلستان (گلستان)
  21. انجمن هنرهای تجسمی استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  22. انجمن یاوران یادگارهای فرهنگی میبد
  23. جامعه مرمتگران فارس (فارس ـ شیراز)
  24. خانه عصر باستان (فارس ـ شیراز)
  25. خانه فرهنگ جاودان (فارس ـ شیراز)
  26. خانه‌ی فرآوران ایران (تهران)
  27. انجمن دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس
  28. انجمن مهرگان (فارس)
  29. انجمن صنفی راهنمایان و فعالان گردشگری استان کرمانشاه
  30. انجمن کامبادن (کرمانشاه)
  31. انجمن دوستداران میراث فرهنگی، صنایع دستی، گردشگری و زیست‌بوم استان کرمانشاه
  32. انجمن دوستداران دماب(اصفهان)
  33. انجمن بانوان دشت خورشید(اصفهان)
  34. انجمن راهنمایان گردشگری استان آذربایجان غربی
  35. انجمن دوستداران میراث فرهنگی هوتو (مازندران)
  36. انجمن پیشگامان صنعت گردشگری و هتلداری صبا (تهران)
  37. دیده‌بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران (تهران)
  38. سازمان مردم­نهاد دانادلان (خوزستان)
  39. شرکت ایستا سازه جیحون (گلستان ـ گنبد قابوس)
  40. شرکت گردشگری دهکده گشت (گلستان ـ گرگان)
  41. شرکت مرمت و معماری الگوشهر ایران وابسته به دانشگاه هنر اصفهان
  42. کانون تبلیغاتی چاوش (اصفهان)
  43. کانون دوستداران کتاب استان گلستان (گلستان ـ گرگان)
  44. گروه مردمی «دیده­بان استهبان»
  45. مؤسسه سیراف پارس­موزه (بوشهر)
  46. مؤسسه نگارخانه شیرنگی (گلستان ـ گرگان)

 

لیست کامل امضا کنندگان را از لینک زیر ببینید:

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)