کالابرگ مشروط به خوداظهاری و ثبت‌نام و درخواست؛ ۴۰ میلیون نفر در برابر مهلتی کوتاه
سازمان برنامه و بودجه اعلام کرد افزایش کالابرگ برای حدود ۴۰ میلیون نفر انجام می‌شود. این جمعیت معادل حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار است. شرط نیز، پرکردن فرم خوداظهاری و ثبت درخواست تا ساعت ۲۴ سه‌شنبه ۲۱ مهر خواهد بود. اطلاعیه رسمی روز یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد و پرسش‌هایی درباره دسترسی، زمان‌بندی و شمار نهایی بهره‌مندان پدید آورد. این فرایند در شرایطی آغاز شده که گرانی، ارزش اعتبار پیشین خانوارها را به‌طور محسوسی کاهش داده است.
شرط تازه برای افزایش کالابرگ
بر پایه اطلاعیه، افزایش اعتبار به دستور پزشکیان در دستور کار دولت قرار گرفته است. هدف اعلام‌شده، کمک به معیشت خانوارها در چارچوب هدفمندسازی یارانه‌ها و حمایت از اقشار کم‌درآمد است. در این مرحله، حدود ۴۰ میلیون نفر پس از ثبت درخواست مشمول افزایش خواهند شد. رقم افزایش کالابرگ برای هر نفر در اطلاعیه نیامده است.
سرپرستان خانوارهای مشمول باید به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند در نشانی my.gov.ir مراجعه کنند. آنان باید فرم خوداظهاری را تکمیل و درخواست خود را ثبت کنند. این الزام، دریافت اعتبار تازه را به یک فرایند اداری آنلاین گره زده است. بنابراین مشمول بودن به‌تنهایی کافی نیست و اقدام فعال هر خانوار نیز لازم است. برخی راهنماها تأکید می‌کنند ثبت درخواست با دریافت قطعی اعتبار برابر نیست.
به گزارش رسانه‌ها، سامانه «دولت من» فقط برای کسانی فعال است که پیامک پرسش‌نامه دریافت کرده‌اند. در نتیجه، دریافت پیامک عملا کلید ورود به فرایند ثبت درخواست کالابرگ شده است. برای خانوارهای بدون پیامک، این مسیر دشوارتر می‌شود. اطلاعیه می‌گوید نحوه رسیدگی به درخواست‌های بازنگری اطلاعات، پس از اجرای مرحله نخست اعلام می‌شود.
مهلتی کوتاه و سامانه‌ای زیر فشار
مهلت ثبت‌نام از ۱۹ تا ۲۱ مهر، یعنی سه روز تقویمی است. با این حال رسانه‌ها آن را مهلت دو روزه یا ۴۸ ساعته توصیف کرده‌اند. برای طرحی که افزایش کالابرگ میلیون‌ها خانوار را هدف گرفته، این بازه کوتاه به نظر می‌رسد. گزارش‌ها همچنین از ورود هم‌زمان چند دستگاه به فرایند شناسایی خبر می‌دهند. این موضوع نیز بر پیچیدگی اجرای مرحله نخست افزوده است.
هم‌زمان با اعلام فراخوان، برخی متقاضیان هنگام ورود به سامانه با خطا روبه‌رو شدند. مسعود بیگلریان، معاون توسعه زیرساخت دولت هوشمند سازمان فناوری اطلاعات ایران، علت را مشکلات شبکه‌ای اعلام کرد. او گفت اقدامات لازم برای رفع اختلال در حال انجام است. تا ساعت ۱۱:۴۳ روز یکشنبه نیز، گزارش‌ها از در دسترس نبودن سایت و نمایش پیام خطا حکایت داشت. گزارشی دیگر می‌گوید هجوم میلیون‌ها نفر، سامانه را از دسترس خارج کرد. ثبت درخواست باید از همین سامانه‌ای انجام شود که در ساعات نخست دچار اختلال شد.
درباره تمدید مهلت، گزارش‌ها یکسان نیست. یک گزارش از احتمال تمدید پس از پیگیری از سازمان برنامه و بودجه خبر داد. گزارش دیگر، مهلت را تمدیدناپذیر دانست و به متقاضیان توصیه کرد ساعات خلوت شب را برگزینند. برخی تحلیل‌ها این رویه را مایه این شائبه می‌دانند که زمان‌بندی و ظرفیت اجرایی، هم‌زمان با آغاز طرح تنظیم می‌شود.
ابهام در رقم و شمار بهره‌مندان
مبلغ نهایی افزایش در اطلاعیه ذکر نشده است. به نوشته رسانه‌ها، مردم باید ثبت‌نام کنند، اما نمی‌دانند در پایان چه مبلغی دریافت خواهند کرد. این ابهام در شرایطی پدید آمده که ارزش اعتبار کالابرگ با گرانی کاهش یافته است.
ابهام دیگر به نسبت جمعیت ۴۰ میلیون نفری با حدود ۱۱ میلیون نفر تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی مربوط است. اگر این گروه جزو ۴۰ میلیون نفر باشد، شمار مشمولان تازه حدود ۲۹ میلیون نفر خواهد بود. در اطلاعیه، تفکیکی میان این دو گروه دیده نمی‌شود. به همین دلیل، رقم واقعی افرادی که اعتبار بیشتری دریافت می‌کنند، هنوز روشن نیست.
ضرورت ثبت درخواست دوباره نیز پرسش‌برانگیز است. منتقدان می‌پرسند چرا خانوارهایی که پیش‌تر دهک‌بندی شده‌اند، برای دریافت افزایش باید دوباره اطلاعات خود را اعلام کنند. در متن اطلاعیه، دلیل این الزام توضیح داده نشده است. عنوان یک تحلیل نیز می‌پرسد این فرایند برای حمایت از مردم است یا قطع یارانه. قطع یارانه بیشتر محتمل به نظر می‌رسد.
فشار گرانی بر ارزش اعتبار
پیش‌تر، هم‌زمان با حذف ارز ترجیحی، مسئولان کالابرگ را ابزار جبران فشار اقتصادی معرفی کرده بودند. اکنون تورم خوراکی‌ها، از ۱۲۰ درصد گذشته است. در چنین شرایطی، ارزش واقعی اعتبار کالابرگ هر ماه کاهش می‌یابد.
خانوارها سیاستی پایدار می‌خواهند که با هزینه‌های زندگی هم‌خوان باشد. ثبت‌نام دو روزه و افزایشی با رقم نامعلوم پاسخ انتظار مردم نیست.
هنوز رقم افزایش کالابرگ مشخص نیست و نحوه رسیدگی به درخواست‌های بازنگری نیز بعداً اعلام می‌شود. تا آن زمان، خانوارها باید بدون آگاهی از مبلغ نهایی تصمیم بگیرند که ثبت‌نام کنند. چنین وضعیتی در گزارش‌ها از ابهام‌های اصلی طرح شمرده شده است.
از وعده همگانی تا فهرستی محدودتر
پس از اعتراض‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ به گرانی‌ها و حذف ارز ترجیحی، دولت پزشکیان اعلام کرد کالابرگ به همه ایرانیان تعلق می‌گیرد. هدف، کاستن از فشار معیشتی و نارضایتی عمومی بود. اکنون با کاهش ارزش اعتبار و گران‌تر شدن کالاها و سوخت، دولت ناگزیر به افزایش شده است. یک رسانه می‌نویسد وعده حمایت از همه ایرانیان کنار رفته است.
با این حال، افزایش فعلی حدود ۴۰ میلیون نفر را هدف گرفته و به ثبت‌نام درخواست مشروط شده است. به روایت منتقدان، فهرست افزایش اعتبار از دایره وعده همگانی نخست، بیش از نیمی کوچک‌تر شده است. شرط ثبت‌نام نیز دایره بهره‌مندان را بیش از پیش به توان دسترسی خانوارها وابسته کرده است. این شرط، مهلتی سه‌روزه را به معیار بهره‌مندی تبدیل کرده است.
ناظران هشدار می‌دهند حمایت از اقشار آسیب‌پذیر نباید به مسابقه ثبت‌نام تبدیل شود. خانوار شهری با اینترنت پایدار با خانوار روستایی، سالمند یا ساکن مناطق کم‌برخوردار شرایط یکسانی ندارد. میان امکان خوداظهاری برای اصلاح اطلاعات و شرط کردن آن برای برخورداری از افزایش کالابرگ، تفاوتی بزرگ وجود دارد. بنابراین فهرست نهایی بهره‌مندان ممکن است از ۴۰ میلیون نفر کوچک‌تر شود.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.