آیا دین اسلام موافق سرکوب و کشتار وحشیانه معترضان، بازداشت و شکنجه و اعترافات اجباری و نگهداری معترضین در بازداشتگاههای غیر رسمی است؟
دین اسلام به عنوان یک نظام جامع اخلاقی و حقوقی، بر اصول عدالت، رحم و احترام به کرامت انسانی تأکید دارد. قرآن کریم و سنت پیامبر اسلام (ص) بارها بر ممنوعیت ظلم، سرکوب و خشونت غیرمشروع تأکید کردهاند. با این حال، در برخی جوامع اسلامی، اقدامات سرکوبگرانه مانند کشتار معترضان، شکنجه، اعترافات اجباری و بازداشت در مکانهای غیررسمی مشاهده میشود که اغلب با استناد به تفسیرهای خاص از متون دینی توجیه میگردد. این مقاله به بررسی تحقیقی این موضوع میپردازد: آیا آموزههای اصیل اسلام با چنین اعمالی موافق است؟ برای پاسخ، به آیات قرآن، احادیث، دیدگاه علمای اسلام و شواهد تاریخی نگاهی میاندازیم. هدف، ارائه یک تحلیل متوازن بر اساس منابع معتبر است، بدون آنکه به سیاستهای حکومتی خاص بپردازد، مگر آنکه مستقیماً به اصول دینی مرتبط باشد.
اصول عدالت و ممنوعیت ظلم در قرآن
قرآن کریم عدالت را یکی از ارکان اصلی دین میداند و آن را به عنوان یک وظیفه الهی برای مسلمانان معرفی میکند. آیه ۹۰ سوره نحل میفرماید: “إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِیتَاءِ ذِی الْقُرْبَىٰ وَیَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنکَرِ وَالْبَغْیِ ۚ یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ” (خداوند به عدالت و احسان و بخشش به خویشاوندان فرمان میدهد و از فحشا و منکر و ستم نهی میکند). این آیه نشاندهنده آن است که اسلام نه تنها عدالت را ترویج میکند، بلکه هرگونه بغی (ستم و تجاوز) را ممنوع میسازد.
در مورد ظلم و سرکوب، قرآن صریحاً میگوید: “وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ” (سوره ابراهیم، آیه ۴۲) – یعنی خداوند از اعمال ظالمان غافل نیست. همچنین در آیه ۲۷ سوره شعرا آمده: “إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَکَرُوا اللَّهَ کَثِیرًا وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا ۗ وَسَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ” (مگر کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و خدا را بسیار یاد کردند و پس از آنکه ستم دیدند، یاری طلبیدند؛ و کسانی که ستم کردند به زودی خواهند دانست به چه بازگشتی بازمیگردند). این آیه نشان میدهد که اسلام از مظلومان دفاع میکند و ظالمان را تهدید به مجازات الهی مینماید.
در خصوص شکنجه و اعترافات اجباری، قرآن شکنجه را به عنوان یک عمل ظالمانه محکوم میکند. آیه ۴۰ سوره نساء میگوید: “إِنَّ اللَّهَ لَا یَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّهٍ” (خداوند به اندازه ذرهای ظلم نمیکند). علمای اسلام مانند محمد هاشم کمالی در کتاب “حق امنیت شخصی در شریعت اسلامی” تأکید دارند که اسلام شکنجه را برای استخراج اعتراف ممنوع میداند، زیرا این عمل با کرامت انسانی مغایرت دارد.
همچنین، آیه ۱۳۵ سوره نساء دستور میدهد: “یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنْفُسِکُمْ أَوِ الْوَالِدَیْنِ وَالْأَقْرَبِینَ” (ای کسانی که ایمان آوردید، بر عدالت استوار باشید، گواهان برای خدا باشید، هرچند بر زیان خود یا پدر و مادر و خویشاوندان باشد). این آیه نشان میدهد که عدالت حتی در برابر منافع شخصی باید رعایت شود، که این با سرکوب معترضان و بازداشتهای غیرقانونی در تضاد است.
احادیث پیامبر (ص) در مورد عدالت و ممنوعیت شکنجه
سنت نبوی نیز بر عدالت تأکید دارد. حدیثی از پیامبر (ص) نقل شده: “إِنَّ اللَّهَ یُعَذِّبُ الَّذِینَ یُعَذِّبُونَ النَّاسَ فِی الدُّنْیَا” (خداوند کسانی را که مردم را در دنیا عذاب میکنند، عذاب خواهد کرد – صحیح بخاری، حدیث ۴۳۴۷). این حدیث مستقیماً شکنجه را ممنوع میکند.
در حدیث دیگری، پیامبر (ص) میفرماید: “اتَّقُوا دَعْوَهَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهَا تَصْعَدُ إِلَى اللَّهِ کَأَنَّهَا شَرَارٌ” (از دعای مظلوم بترسید، زیرا مانند جرقه به آسمان میرود – مسند احمد). این نشاندهنده حمایت اسلام از مظلومان است، حتی اگر معترض باشند.
در مورد اعتراضات، علمایی مانند شیخ احمد القطعانی معتقدند که اسلام اعتراض مسالمتآمیز را مجاز میداند، به شرطی که منجر به فتنه نشود. حدیثی از امام علی (ع) در نهجالبلاغه (نامه ۵۳) میگوید: “عدالت را اجرا کن، حتی اگر بر زیان خودت باشد.” این با کشتار وحشیانه معترضان مخالف است.
دیدگاه علمای اسلام و شواهد تاریخی
بسیاری از علمای اسلام، مانند ابنتیمیه و غزالی، شکنجه را حرام میدانند. در کتاب “تحریم التعذیب” ابنقدامه، شکنجه برای اعترافگیری ممنوع اعلام شده. حتی در دوران خلفای راشدین، مواردی مانند داستان خلیفه عمر که شکنجه را برای استخراج اعتراف رد کرد، نشاندهنده مخالفت اسلام با چنین اعمالی است.
با این حال، برخی تفسیرهای افراطی، مانند آنچه در برخی حکومتها دیده میشود، از آیاتی مانند ۵:۳۳ (“إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ یُقَتَّلُوا أَوْ یُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَیْدِیهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ یُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ”) برای توجیه سرکوب استفاده میکنند. اما این آیه به محاربه (جنگ مسلحانه علیه جامعه) اشاره دارد، نه اعتراض مسالمتآمیز. سازمانهایی مانند عفو بینالملل گزارش دادهاند که چنین تفسیرهایی خلاف اصول اسلامی است.
در تاریخ اسلام، اعتراضات مانند قیام امام حسین (ع) علیه ظلم یزید، نشاندهنده حمایت اسلام از مبارزه با سرکوب است. علمایی مانند شیخ محمد غزالی در کتاب “حقوق بشر در اسلام” تأکید دارند که اسلام با هرگونه بازداشت غیررسمی و شکنجه مخالف است.
در خاتمه باید متذکر شد که بر اساس بررسی آیات قرآن، احادیث و دیدگاه علما، دین اسلام نه تنها با سرکوب و کشتار وحشیانه معترضان، شکنجه، اعترافات اجباری و بازداشت در مکانهای غیررسمی موافق نیست، بلکه این اعمال را به عنوان ظلم محکوم میکند. اسلام بر عدالت، رحم و احترام به حقوق بشر تأکید دارد و هرگونه خشونت غیرمشروع را ممنوع میسازد. اگرچه برخی حکومتها این اعمال را با استناد به دین توجیه میکنند، این تفسیرها با آموزههای اصیل اسلامی مغایرت دارند. مسلمانان واقعی باید از مظلومان دفاع کنند و عدالت را برقرار نمایند، زیرا “الظلم ظلمات یوم القیامه” (ظلم تاریکیهای روز قیامت است – حدیث نبوی).
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.