بحران سدها و کاهش ذخایر آبی
تازهترین آمارهای رسمی، کاهش شدید ذخایر آبی در ایران را نشان میدهد. در سال آبی جاری، سه سد مهم کشور کاملاً خالی شدهاند. دستکم ۱۲ سد دیگر نیز کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت دارند. این وضعیت بحرانی در حالی است که هنوز یک ماه تا پایان سال آبی باقی مانده است.
گزارش شرکت مدیریت منابع آب حکومت ایران، حجم آب مخازن سدها را تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۴ حدود ۲۱ میلیارد متر مکعب اعلام کرده است.
این میزان نسبت به سال گذشته که ۲۸ میلیارد متر مکعب بود، ۲۵ درصد کاهش یافته است. در حال حاضر، فقط ۴۱ درصد از ظرفیت سدها پر است. این یعنی ۵۹ درصد مخازن سد خالی مانده است.
میزان ورودی به سدها نیز سقوط چشمگیری داشته است. از ابتدای مهر ۱۴۰۳، تنها ۲۳ میلیارد و ۸۱۰ میلیون متر مکعب آب وارد سدها شده است.
این رقم نسبت به ۴۰ میلیارد و ۸۹۰ میلیون متر مکعب سال قبل، کاهشی ۴۲ درصدی است. خروجی سدها نیز با ۲۲ درصد کاهش همراه بوده است.
بررسی جزئیتر وضعیت سدها، شرایط بحرانی در برخی مناطق را نشان میدهد. ذخایر آب در سدهای شیمیل و نیان هرمزگان به صفر رسیده است.
سد رودبال داراب فارس و سد وشمگیر گلستان نیز کاملاً خالی شدهاند. در تهران، سد لار فقط ۵ درصد آب دارد. سدهای دوستی و طرق خراسان رضوی به ترتیب تنها ۵ و ۶ درصد پر هستند.
سد پانزده خرداد قم ۸ درصد، سدهای استقلال و سرنی هرمزگان ۳ و ۱۳ درصد آب دارند. سد سفیدرود گیلان ۴ درصد و سد ساوه مرکزی ۷ درصد پر هستند.
در مجموع، ۱۲ سد مهم کشور کمتر از ۱۰ درصد ذخیره آبی دارند. این سدها نقشی حیاتی در تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی ایفا میکنند.
دادههای تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا در مورد وضعیت سدهای ایران
کاهش شدید بارشها نیز بر وخامت اوضاع افزوده است. از ابتدای سال آبی تا ۲۵ مرداد، مجموع بارندگی حدود ۱۴۷ میلیمتر بوده است.
این میزان نسبت به میانگین بلندمدت ۳۹ درصد و نسبت به سال قبل ۴۰ درصد کاهش یافته است. تنها استان گیلان وضعیت بارندگی عادی دارد. سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان با کمترین بارشها روبهرو شدهاند.
کارشناسان هشدار میدهند که این آمارها، نشانههای روشن تشدید خشکسالی در ایران هستند. بارشهای کشور کمتر از یکسوم متوسط جهانی است. تغییرات اقلیمی در دو دهه گذشته، شدت و تواتر خشکسالیها را افزایش داده است.
علاوه بر فشار اقلیمی، توسعه صنعتی و کشاورزی نیز بحران را دامن زده است. در مناطقی که ذاتاً منابع آبی فقیر هستند، شهرهای بزرگ ساخته شدهاند.
استقرار صنایع پرمصرف در این مناطق، مدیریت پایدار آب را دشوار میکند. این بحران در پایتخت نیز نمود پررنگی دارد.
حکومت ملایان تصمیم گرفته آب سد طالقان را به تهران منتقل کند. پزشکیان از این طرح حمایت کرده و گفته است خط انتقال تا مهرماه به بهرهبرداری خواهد رسید.
این دستکاری در طبیعت پیامدهای زیستمحیطی جدی دارد. تجربه زایندهرود و دریاچه ارومیه، نابودی اکوسیستمهای پاییندست را نشان داده است. این اتفاقات در پی بیتوجهی به حقآبهها رخ میدهد.
آمارها نشان میدهد بخش کشاورزی بزرگترین مصرفکننده آب است. مصرف کشاورزی هفت برابر بخش خانگی است.
در میانه تشدید بحرانهای آبی، شاخصترین رویکرد مسئولان حکومت ایران، اقدامات موضعی بوده است. این اقدامات شامل جیرهبندی و کاهش فشار آب میشوند. آنها همچنین از مردم درخواست «کمک به صرفهجویی» کردهاند.
در همین حال نشریه نیوزویک در ۲۲ مرداد ۱۴۰۴ به بحران آب در ایران پرداخت. این نشریه نوشت: «عکسهای ماهوارهیی بحران ویرانگر آب در ایران را آشکار میکنند. تصاویر جدید ماهوارهای، مقیاس بحران رو به وخامت آب را نشان میدهند. کاهش شدید دو منبع اصلی آب تهران و دریاچه ارومیه آشکار شده است.
تنها راه حل حاکمیت برای حل بحران آب؛ شهروندان کمتر مصرف کنند!
این دریاچه زمانی یک دریای داخلی پررونق بود. ذخایر آب پایتخت از سدهای اطراف به پایینترین حد تاریخی رسیده است. این وضعیت میلیونها نفر از ساکنان را تهدید میکند.
پزشکیان اخیراً هشدار داده است. او گفته است بدون صرفهجویی فوری، تهران ممکن است با کمبود شدید آب مواجه شود.
گرمای بیسابقه، بارندگی کم، و دههها سوءمدیریت، کشور را به آستانه یک نقطه بحرانی زیستمحیطی رسانده است.
ناپدید شدن منابع حیاتی آب در سراسر کشور، کشاورزی را تهدید میکند. همچنین تولید برق کاهش مییابد و کیفیت هوا بدتر میشود.
این امر هم محیطزیست و هم سلامت عمومی را به خطر میاندازد. این عواقب میتواند فراتر از مرزهای ایران گسترش یابد. این وضعیت بر تأمین مواد غذایی و تجارت منطقهای نیز تأثیر میگذارد.
سد امیرکبیر، که با نام سد کرج نیز شناخته میشود، در نزدیکی تهران قرار دارد. این سد یک منبع حیاتی برای آب آشامیدنی پایتخت است.
همچنین شریان حیاتی برای کشاورزی محسوب میشود. این مخزن برای نگهداری بیش از ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب طراحی شده است. اکنون تنها شش درصد از حجم قابل استفاده خود را دارد.
تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا، کاهش شدید سطح آب را نشان میدهد. این تصاویر بین آگوست ۲۰۲۰ و آگوست ۲۰۲۵ گرفته شدهاند.
آنها نشاندهنده سرعت و شدت این کاهش هستند. زمان برای جلوگیری از خسارات بلندمدت رو به اتمام است. مقامات حاکمیت برای حل بحران فقط از شهروندان میخواهند در مصرف آب و برق صرفهجویی کنند!
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، به بحران تهران اشاره کرد. او گفت: «اگر امروز آب خانه ما قطع شود، فردا آب خانه شما هم قطع خواهد شد، بنابراین هیچکس از این بحران مصون نیست.»!!!
[درماندگی پزشکیان؛ تا شهریور و مهر آبی پشت سدهای تهران نداریم!]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.