طرح نانینو در ایران؛ سرابی برای مردم، کابوسی برای نانوایان
طرح نانینو که با اهدافی مانند بهبود فرآیند توزیع آرد و نان و شفافسازی در این صنعت حیاتی در ایران معرفی شد، نهتنها به اهداف خود نرسید، بلکه به معضلی جدید و بلکه کهنه برای مردم و نانوایان تبدیل شده است.
این طرح که قرار بود عدالت را در توزیع نان برقرار کند و از رانت و فساد جلوگیری نماید، به دلیل سوءمدیریت عمیق، عدم شناخت کافی از واقعیتهای میدانی و غفلت از جزئیات، به فاجعهای مدیریتی بدل شده که نارضایتیهای گستردهای را در پی داشته و بستر را برای آسیبهای جدیتر در آینده فراهم آورده است.
یکی از بارزترین و ملموسترین تبعات طرح نانینو برای آحاد مردم، افزایش چشمگیر و طاقتفرسای صفهای نانوایی است. با محدود شدن سهمیه آرد تخصیصیافته به نانوایان و الزام آنها به فروش نان صرفاً از طریق کارتخوانهای دولتی متصل به سامانه، بسیاری از نانواییها با کمبود شدید آرد مواجه شدهاند.
این کمبود، به ناچار منجر به کاهش زمان پخت، کاهش تعداد نان پخته شده در طول روز و در نتیجه، افزایش زمان انتظار مشتریان شده است.
این وضعیت، به خصوص در ساعات پربازدید صبح و عصر، صفهای طویلی را رقم زده که شهروندان، اعم از پیر و جوان، باید ساعتها برای تهیه قوت غالب خود در آن بایستند.
این معضل، علاوه بر اتلاف وقت گرانبهای مردم، به نارضایتی عمومی دامن زده و تصویری ناخوشایند از وضعیت معیشتی جامعه به نمایش میگذارد.
علاوه بر این، کیفیت نان نیز با افت محسوس و غیرقابل قبولی روبرو شده است. نانوایان برای جبران کمبود سهمیه آرد و افزایش بهرهوری در شرایط دشوار کنونی، ناچار به کاهش وزن چانه نان، استفاده از افزودنیهای نامناسب برای افزایش حجم ظاهری نان یا حتی استفاده از روشهای پخت غیراستاندارد شدهاند.
فرجام نانینو
نتیجه این اقدامات، نانی بیکیفیت، با ماندگاری پایین و ارزش غذایی کمتر است. بسیاری از مردم از طعم نامطلوب، بافت نامناسب، اندازه کوچک و کیفیت پایین نان گلایهمندند و معتقدند که طرح نانینو، سفره آنها را نه تنها بزرگتر نکرده بلکه کوچکتر و بیرونقتر ساخته است.
این کاهش کیفیت، در بلندمدت میتواند پیامدهای منفی بر سلامت جامعه داشته باشد و اعتماد عمومی به محصولات اساسی را خدشهدار کند. همچنین، عدم اطلاعرسانی شفاف در خصوص نحوه عملکرد سامانه و سهمیهبندیها، به سردرگمی مردم افزوده و آنها را در مواجهه با تغییرات ناگهانی و غیرمنطقی سردرگم کرده است.
نانوایان، که در خط مقدم اجرای این طرح قرار گرفتهاند و در واقع بار اصلی آن بر دوش آنهاست، بیشترین آسیب را دیدهاند. سهمیههای آرد تخصیصیافته به آنها به شدت ناکافی است و پاسخگوی نیاز واقعی و حجم مشتریان آنها نیست.
این امر، آنها را مجبور به خرید آرد در بازار آزاد با قیمتهای گزاف و بعضاً چندبرابری میکند. این تفاوت قیمت فاحش بین آرد سهمیهای و آرد آزاد، سود ناچیز نانوایان را به شدت کاهش داده و حتی بسیاری از آنها را با ضرر و زیان مواجه ساخته است.
در شرایطی که هزینههای جانبی مانند اجاره، دستمزد کارگر، آب، برق و گاز نیز روز به روز در حال افزایش است، تحمل چنین فشار مالی کمرشکن است.
بسیاری از نانوایان برای تأمین معاش خود و خانوادهشان، ناچار به کاهش ساعات کاری، تعطیلی موقت نانوایی خود یا حتی تغییر شغل شدهاند که این روند، در صورت ادامه، میتواند به بحران جدی در عرضه نان منجر شود.
ریشه اصلی مشکل
مشکل دیگر، پیچیدگی، اختلالات مکرر و مشکلات فنی دستگاههای کارتخوان دولتی است. این دستگاهها به طور مکرر دچار اختلال، قطعی شبکه یا کندی عملکرد میشوند که فرآیند فروش نان را به شدت مختل کرده و موجب اتلاف وقت و نارضایتی شدید مشتریان و نانوایان میشود.
نانوایان نیز در مواجهه با این مشکلات فنی، پشتیبانی مناسب و سریعی دریافت نمیکنند و مجبورند با حداقل امکانات، خود به دنبال رفع مشکلات باشند یا تا رفع نقص، مشتریان را معطل کنند.
عدم آموزش کافی به نانوایان در خصوص نحوه کار با سامانه و دستگاهها و عدم پاسخگویی مناسب به مشکلات آنها، بار روانی و مالی زیادی را بر دوش این قشر زحمتکش وارد کرده است.
علاوه بر این، این سامانه به طور کامل شفافیت لازم را ندارد و نانوایان از جزئیات سهمیهبندی و نحوه محاسبه آن مطلع نیستند که این عدم شفافیت، به بیاعتمادی آنها نسبت به سیستم دامن زده است.
ریشه اصلی تمامی مشکلات و معضلات طرح نانینو را باید در بیکفایتی، عدم تجربه کافی و فقدان کارشناسی لازم در میان کارگزاران حکومتی و مسئولان ذیربط جستجو کرد.
این طرح بدون در نظر گرفتن زیرساختهای لازم، نیازهای واقعی مردم و نانوایان، و بدون مشورت کافی و موثر با متخصصان صنعت نان، نمایندگان نانوایان و حتی جامعهشناسان و اقتصاددانان اجرایی شده است.
تصمیمگیرندگان، بدون شناخت دقیق از پیچیدگیهای صنعت نان سنتی و معیشت نانوایان، طرحی را پیاده کردهاند که نه تنها به شفافیت مورد نظر نرسیده، بلکه مشکلات متعددی را نیز به همراه داشته و به گرهای کور در چرخه تولید و توزیع نان تبدیل شده است.
[افزایش قیمت نان؛ ناتوانی حکومت یا سودجویی حاکمان؟!]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.