در عرض نه سال، ایران جایگاه خود را به عنوان یک قدرت منطقهای از دست داده است. پس از سقوط رژیم اسد، تهران یکی از مهمترین متحدانش را از دست داد. علاوه بر این، کشور با بحران انرژی و مهاجرت گستردهی نیروهای متخصص مواجه است.
سال ۲۰۱۵ یک سال مهم برای ایران بود، تهران امضای توافق هستهای با آمریکا را جشن گرفت، لغو تحریمها در راه بود و اقتصاد در مسیر رشد قرار داشت. ایران با حمایت از حزبالله در لبنان، بشار اسد در سوریه، شبهنظامیان شیعه در عراق و حوثیها در یمن، کنترل بر نقاط کلیدی منطقه را بهدست آورد. رهبر عالی، آیتالله خامنهای، از نزدیک شدن ایران به «اوج قدرت» سخن گفت. به نظر میرسید که امپراتوری پارس در قالبی جدید دوباره زنده شده است.
اما نخستین شکستها در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ رقم خورد. در سال ۲۰۱۸، ترامپ از توافق هستهای خارج شد و تحریمهای سختی را دوباره اعمال کرد. ارزش ریال ایران سقوط کرد و تورم اوج گرفت. شوک بعدی در سال ۲۰۲۰ رخ داد: یک موشک آمریکایی کاروان سردار قاسم سلیمانی را در فرودگاه بغداد هدف قرار داد و او را که معمار نفوذ منطقهای ایران بود، کشت. این ترور نشان داد که حتی بالاترین مقامات رژیم نیز آسیبپذیرند. پس از آن، مرگهای مشکوک در میان دانشمندان هستهای ایران رخ داد که شکاف دیگری در ساختار امنیتی کشور به وجود آورد.
اما فاجعه اصلی پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ جنگ دربخاورمیانه آغاز شد، درعرض چند ماه ساختارهای نفوذ منطقهای ایران را نابود کرد. پس از حمله تلافیجویانهی حماس، حزبالله نیز وارد درگیری با اسرائیل شد و متحمل خسارات سنگینی شد. در دسامبر ۲۰۲۴، یک تغیرغیر قابل تصور رخ داد: رژیم اسد، متحد اصلی ایران در سوریه، سقوط کرد.
سقوط رژیم اسد ضربهای شدید به رژیم تروریستی ایران بود. تهران در عرض یک هفته نیروهایش را ۵۰۰ کیلومتر عقب کشید و ۴۵۰۰ نفر از شهروندانش را از سوریه خارج کرد. دالان زمینی که در طول سالها تا مرز اسرائیل ایجاد شده بود، از بین رفت. قدرتهای منطقهای و جهانی مانند ترکیه، اتحادیه اروپا، بریتانیا و کشورهای حوزه خلیج فارس جای خالی را پر کردند.
آنچه در طول دههها ساخته شده بود، در کمتر از یک هفته فرو ریخت. چندین ژنرال سپاه پاسداران اعلام کردند که اسد مدتهاست که متحدی غیرقابل اعتماد بوده است. وقتی اسرائیل مواضع ایران در سوریه را هدف قرار داد و در یک سال ۱۹ فرمانده را کشت، اسد هیچ اقدامی برای محافظت از آنها نکرد. برخی حتی او را متهم به همکاری پنهانی با اسرائیل کردند.
اما شکستهای سیاست خارجی فقط نوک کوه یخ مشکلات ایران هستند. کشور با بحران شدید انرژی روبهرو است – با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز، مدارس به آموزش از راه دور روی آوردهاند و برخی از کارخانهها تعطیل شدەاند، رئیسجمهور از مردم خواسته است که «درجه ترموستات را دو درجه کاهش دهند».
نگرانکنندهتراز همە موج مهاجرت متخصصان گسترده است، در سال ۲۰۲۴ شمار دانشجویان ایرانی در خارج از کشور به بالاترین سطح تاریخی رسید. آنها به ترکیه، کانادا، آلمان میروند و اغلب بازنمیگردند. این فرار مغزها، چشمانداز توسعه کشور را تهدید میکند. افزون بر آن، ایران باید تا مارس ۲۰۲۵ حدود دو میلیون نیروی کار افغان را اخراج کند، که میتواند بازار کار را ناپایدارتر کند.
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.