خانههای ناایمن بلای جان خانوادههای ایرانی
خانههای ناایمن در ایران به یکی از مهمترین تهدیدهای زندگی شهروندان تبدیل شدهاند. این خانهها که عمدتاً در بافتهای فرسوده و حاشیه شهرها قرار دارند، در برابر زلزله، سیل و سایر حوادث طبیعی مقاومت بسیار کمی دارند. با وجود هشدارهای متعدد کارشناسان، بازسازی و نوسازی خانههای ناایمن همچنان با تعلل و تاخیر روبروست.
یکی از مهمترین دلایل افزایش خانههای ناایمن در ایران، ساختوسازهای غیراستاندارد است. بسیاری از ساختمانها بدون رعایت اصول مهندسی ساخته میشوند.
استفاده از مصالح بیکیفیت و نبود نظارت جدی باعث کاهش استحکام این خانهها شده است. بهویژه در مناطق پرجمعیت، بسیاری از سازهها بهصورت غیراصولی و بدون مجوز احداث میشوند. عامل دیگر، فرسودگی ساختمانهای قدیمی است. بسیاری از خانههای موجود در شهرهای بزرگ مانند تهران، مشهد و تبریز عمری بیش از ۴۰ سال دارند.
این ساختمانها به دلیل عدم مقاومسازی، در برابر حوادث طبیعی بسیار آسیبپذیر هستند. کارشناسان میگویند که حتی یک زلزله متوسط میتواند خسارات جبرانناپذیری به این مناطق وارد کند. فقر و مشکلات اقتصادی نیز نقش مهمی در گسترش خانههای ناایمن دارند. بسیاری از خانوادههای کمدرآمد توانایی خرید یا اجاره خانههای استاندارد را ندارند.
به همین دلیل، مجبور به زندگی در خانههای ناایمن یا مناطق حاشیهای میشوند. در این مناطق، به دلیل نبود امکانات اولیه و نظارت مناسب، ساختمانها بهسرعت فرسوده و غیرقابل سکونت میشوند. حکومت ایران نیز در مقابله با این بحران عملکرد ضعیفی داشته است. برنامههای بازسازی و نوسازی بافتهای فرسوده بهکندی پیش میرود و بودجه کافی به این بخش اختصاص داده نمیشود.
بسیاری از پروژههای بازآفرینی شهری به دلایل مختلف متوقف شدهاند. علاوه بر این، فساد اداری و رانت در بخش مسکن باعث شده که برخی از پروژههای نوسازی به نفع افراد خاص اجرا شوند و بخش زیادی از شهروندان از این طرحها بیبهره بمانند.
تهدید جانی ۱۹ میلیون ایرانی در خانههای ناایمن
تهدید خانههای ناایمن تنها به بافتهای فرسوده محدود نمیشود. بسیاری از آپارتمانهای نوساز نیز از ایمنی کافی برخوردار نیستند. ساختوسازهای غیرقانونی و ضعف نظارت بر پروژههای عمرانی باعث شده که حتی ساختمانهای جدید نیز در برابر زلزله و سایر خطرات آسیبپذیر باشند.
برخی از ساختمانها با وجود نداشتن تأییدیههای فنی، مجوز سکونت دریافت کردهاند. از سوی دیگر، وقوع حوادثی مانند ریزش ساختمان متروپل آبادان نشان داد که بیتوجهی به ایمنی ساختمانها میتواند به فجایع انسانی منجر شود.
این حادثه باعث شد که توجه افکار عمومی به مسئله خانههای ناایمن جلب شود. اما با گذشت زمان، هنوز اقدام جدی برای جلوگیری از وقوع چنین فاجعههایی صورت نگرفته است. خانههای ناایمن همچنان تهدیدی جدی برای جان شهروندان محسوب میشوند.
در حال حاضر، حدود ۱۹ میلیون نفر در ایران در خانههای ناایمن زندگی میکنند. این خانهها در ۱۷۰ هزار هکتار از بافتهای فرسوده و مناطق حاشیهای قرار دارند.
عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیر عامل شرکت بازآفرینی شهری اعلام کرد که تمامی این خانههای ناایمن در محدودههای شهری واقع شدهاند. وی افزود که این واحدهای مسکونی فاقد سازه مستحکم هستند. در نتیجه، در برابر زلزله ۴ تا ۵ ریشتری مقاومتی ندارند و احتمال تخریب آنها بالا است.
یکی از معیارهای اصلی در تشخیص خانههای ناایمن، نبود استحکام سازهای است. طبق بررسیهای مرکز آمار، ساختمانهایی که اسکلت مقاوم ندارند در ردیف خانههای ناایمن قرار میگیرند. این خانهها در صورت وقوع زلزله حتی با شدت کم، دچار آسیب جدی میشوند.
بر اساس برنامه «نهضت ملی مسکن» باقیمانده از دولت رئیسی، نوسازی بافتهای فرسوده از اولویتهای اصلی حاکمیت است. طبق قانون، سالانه ۱۰۰ هزار واحد فرسوده باید بازسازی شود. اما تاکنون کمتر از ۲ درصد از وامهای مربوط به این طرح پرداخت شده است.
آسیبهای جانی و مالی در انتظار شهروندان ایرانی
در حال حاضر، ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد در بافتهای فرسوده کشور وجود دارد. از این تعداد، ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد نیاز به مقاومسازی دارند.
سرانههای خدماتی در مناطق دارای خانههای ناایمن بسیار پایینتر از استانداردهای شهری است. طبق قانون، سرانههای این مناطق باید به سطح میانگین شهرها برسد. اما تاکنون برنامه مشخصی برای این موضوع اجرا نشده است.
بافتهای فرسوده و خانههای ناایمن علاوه بر مشکلات ایمنی، از نظر تأمین زیرساختهای شهری نیز با چالشهای بسیاری روبهرو هستند. کمبود امکانات و ضعف نظارت بر ساختوساز، وضعیت این مناطق را بحرانیتر کرده است.
نوسازی و مقاومسازی خانههای ناایمن به حمایت مالی و برنامهریزی دقیق نیاز دارد. اما به دلیل تأخیر در پرداخت تسهیلات و ضعف اجرایی، روند بازسازی با کندی پیش میرود. این موضوع باعث شده است که تعداد خانههای ناایمن همچنان رو به افزایش باشد.
حوادثی مانند زلزلههای گذشته نشان داده که خانههای ناایمن خطرات جدی برای ساکنان دارند. بسیاری از این واحدهای مسکونی به دلیل عدم ایمنی کافی، جان ساکنان را تهدید میکنند. این مسئله ضرورت بازسازی فوری این خانهها را نشان میدهد.
برخی از مناطق شهری، به دلیل تراکم بالای خانههای ناایمن، در معرض آسیبهای بیشتری قرار دارند. در صورت وقوع زلزله، تخریب گسترده در این مناطق میتواند بحرانهای انسانی بزرگی ایجاد کند.
نوسازی این خانهها نیازمند تأمین منابع مالی و مشارکت بخش خصوصی است. اما نبود حمایت کافی و روند کند تخصیص اعتبارات، اجرای این طرحها را دشوار کرده است. بخش بزرگی از جمعیت شهری در خانههای ناایمن سکونت دارند. این شرایط نشاندهنده بحران بزرگ در حوزه مسکن و مدیریت شهری است.
[ساختمانهای ناایمن خطری که پیام مرگ دارد]
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نظر را بنویسید.