معمای آغداشلو

معمای آغداشلو
این نوشته سعی دارد در حد امکان به برخی جنبه های روان شناختی جنبش (من هم) و با تأکید بر مصاحبه ی اخیر روزنامه شرق با آقای آیدین آغداشلو، بپردازد.
قبل از ورود به بحث اصلی،لازم به ذکر می دانم که به عنوان زنی که از سنین پایین،تجربه ی حضور در جامعه ی به شدت مردسالارانه را داشته،کمتر زنی را می شناسم که متحمل درجات متفاوتی از آزارهای جنسی،کلامی،روانی و غیره ،توسط مردان نشده باشد.
اما معمای آغداشلو؛
(۱
برکسی پوشیده نیست که نزدیک شدن به افراد دارای جذابیت های ظاهری، مالی ،هنری،علمی و معنوی،در عین دشواری به شدت وسوسه انگیزاست. چرا که این نزدیکی به منزله ی گشودگی دروازه های طلایی پیشرفت شناخته می شود و به القای حس برتری به دیگران نیز منجر می شود.دشواری های این نزدیکی باعث می شود که افراد،سوای استعداد و بضاعت علمی و هنری،گاهی از ابزارهای مانند جذابیت های ظاهری و اغواگرانه استفاده کنند که به عنوان نقاط ضعف مردان در مقابل جنس مخالف شناخته می شوند.البته همیشه میان تصوری که یک زن جوان ،هنگام استفاده از جذابیت های جنسی خود برای کسب موفقیت دارد،با آن‌چه در عالم واقع ،از سوی مردان صاحب جاه و جلال بر آنها تحمیل می شودتعادل منصفانه ی وجود ندارد.
اما بی رو دربایستی باید اذعان داشت که در بسیاری موارد اولین گام در این مسیر اشتباه،توسط زنان یا قربانیان سو استفاده جنسی برداشته می شود.و دقیقآ یکی از دلایلی که تشخیص و تعریف آزار جنسی را از نظر حقوقی و اخلاقی دشوار می سازد همین است.کما اینکه بسیاری از زنان جوان از روش دلبری و اغواگرانه استفاده می کنند اما در عمل تمایلی به چیزی بیش از جلب توجه و کوتاه کردن مسیر موفقیت ندارند اما در حافظه ی اجتماعی مردانه،دلبری کردن یک زن برابر با تسلیم و رضایت درمقابل تمام خواسته های مرد است.
در اینجا تناقض وقتی واضح تر می شود که ،جهان واقعی به طور مکرر به جوانان تلقین می کند که استفاده از جذابیت های ظاهری راهی برای پیشرفت است در حالیکه به لحاظ عقلانی ،مسیر پیشرفت و موفقیت از راه سخت و دشوار تلاش و رقابت سالم و با تکیه به توانایی های شخصی می گذرد.
(۲
نکته بعدی درست در تقابل با مورد اول است، به این معنا که افرادی که به قول معروف سری در بین سرها دارند،بیشتر در معرض اخاذی های اخلاقی و مالی هستند ،چه بسا عده ای صرفآ به همین منظور به این افراد نزدیک شده و با قرار دادن آنها در موقعیت های مخاطره انگیزو تهیه ی عکس و سایر مدارک،آنها را تهدید به خدشه دار کردن نام شان کرده و از آنها طعمه های برای اخاذی می سازند.در دنیایی با روابط پیچیده و به شدت مجازی،این گونه حوادث منافی اخلاق آنقدر تکرار شده که گاهی تفکیک راست و دروغ بسیار دشوار و زمان بر شده و چه بسیار افرادی که بدون ارتکاب خطای واقعی نام شان برای همیشه لکه دار شده است .
(۳
افراد دارای جذابیت های ویژه،گاهی به لحاظ ابتلا به خودشیفتگی، خود را صاحب توانایی های فراانسانی دانسته و بر این اساس تخلفات اخلاقی خود را نیز ازجنس رفتارهای انسانی ندانسته و ضمن مستثنی دانستن خود از بروز خطا،تمام افعال خود را منشأ خیر و صلاح و مبرا از غرائز شهوانی می دانند.چه بسا دیده شده که تعرض جنسی به شخص را به عنوان راه شفا،یا اتصال به جهان ماورا یا مزخرفات دیگر تعبیر می کنند.و از سوی دیگر به شیفتگان و اطرافیان نا آگاه خود چنین القا می کنند که رابطه مرید و مرادی شکل خاصی از رابطه ی فرا زمینی است که غریبه ها و نادانان قادر به درک آن نیستند.
اینجاست که باید به جوانان آموخت که هر رابطه ی چهارچوب تعریف شده ای دارد و هر نوع در خواست خارج ازاین محدوده را باید رد کرد.
(۴
نقش و جایگاه حرفه ای اشخاص را نمی توان به بهانه‌ی تخلفات اخلاقی نادیده گرفت.بدین معنا که اگر شخصی به نام آیدین آغداشلو توانسته است آثار برجسته ای در حیطه‌های هنری یک سرزمین خلق نماید هرگز نباید تاثیرات او را به فراموشی سپرد. همانگونه که درباره ی متهمان و محکومان جرائم جنسی در دیگر کشورها،دستاوردهای حرفه ای آنها مورد نقد اخلاقی قرار نمی گیرد مگر اینکه مستقیمآ در یکدیگر اثرگذار باشند.
۵)
بسیاری از زنان و مردان،بعد از سالها سکوت ،در باره ی آزارها و سورفتارهای جنسی که توسط صاحبان جاه و جلال ،بر آنها گذشته،افشاگری می کنند.به تعبیر دیگر این قربانیان بعد از عبور از دروازه های شهرت و تحکم جایگاه اجتماعی ،لب به سخن علیه آزارگران خود می گشایند.به زبان عام ،بعد از اینکه خر شان از پل گذشت شاکی می شوند،چه بسا در زمان ارتکاب آن اعمال، برای پیشبرد اهدافشان سکوت را انتخاب کرده بودند.البته حتی در چنین شرایطی که شخصی داوطلبانه خود را در معرض تعرضات جنسی قرار می دهد، چیزی از قباحت این رفتار کم نشده و هم چنان مستحق پیگیری و مجازات خواهد بود و این هم دلیل دیگری برای دشواری پرونده های آزار جنسی است که قضاوت را پیچیده می سازد.
۶)
اگر مصاحبه ی روزنامه ی شرق با آیدین آغداشلو توسط یک روزنامه نگار زن صورت می گرفت،درهای جدیدتری به سوی شخصیت به شدت خودشیفته و مردباور او باز می شد تا به رمزگشایی از معمای اتهامات اخلاقی او کمک شده باشد،به دلیل اینکه در مصاحبه ی اخیر آقای آغداشلو توانسته بود با تکیه بر همدلی های مردانه ی مصاحبه گر در پیله ی دفاعی محکمی، خود واقعی اش را پنهان کند اما در صورت برخورد مستقیم با یک زن‌مصاحبه گر به احتمال فراوان در تله های زنانه به دام می افتاد.گرچه بعید می دانم در آنصورت اصولأ به مصاحبه تن می داد.
۷)
و سخن آخر اینکه،پرونده های سو استفاده جنسی،تنها مخصوص اشخاص مشهور و صاحب نام و نان نیست.میلیون ها زن و مرد در سرزمین ما و کوشه و کنار جهان،روزانه در معرض انواع تجاوزات جنسی،روحی و عاطفی هستند ،بدون اینکه توانایی اعتراض یا دفاع از خود را داشته باشند.آنها گاه از شدت درماندگی،خود را مستحق رفتارهای تجاوزگرانه و فاقد هر نوع کرامت انسانی دانسته و تسلیم سرنوشت شوم خود می شوند،گاه از شدت گناه ،خود را مقصر اصلی دانسته و ناامیدانه به زندگی شان پایان می دهند.فریادهای خاموش آنها به گوش کسی نمی رسد و چه بسا این قربانیان،خود افراد ضعیف دیگری را مورد سو استفاده جنسی قرار دهند. پس باید و باید در عرصه ی روزمره و عمومی زندگی از جنبه های گوناگون تعرضات جنسی و کلامی و عاطفی گفتگو کرد و انسان ها را از حق و حقوق انسانی شان فارغ از جاه و جلال شان آگاه نمود.
سهیلا سعدان

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)