وعده‌های پزشکیان در مورد احقاق حقوق ملیت‌ها

یکی از معدود وعده‌‌های پزشکیان در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری خامنه‌ای، احقاق حقوق قومیت‌‌ها و ملیت‌ها بود. حالا و پس از درآورده‌شدن از صندوق، باید دید وی چقدر به وعده‌‌های خود در این باره پایبند خواهد بود؟

در چند دهه اخیر، سیاست‌های ملی و قومی در ایران ملایان بیشتر بر پایه‌ی ترس از اقوام و ملیت‌های ایرانی بوده و تمایلات مرکزگرا را تقویت کرده است.

این سیاست‌ها اغلب به بی‌توجهی به حقوق اقوام مختلف منجر شده‌اند. با ورود پزشکیان به عرصه انتخابات و ارائه وعده‌هایش، مسئله مشارکت اقوام و ملیت‌ها در مدیریت کشور به یک گفتمان تبدیل شد.

این گفتمان تحت تأثیر شعارهای انتخاباتی و بیانیه‌های پزشکیان درباره مناطق، اقوام، ادیان و مذاهب کشور قرار گرفته است. وابستگی قومی پزشکیان نیز در این امر بی‌تأثیر نبوده است.

به طور کلی، سیاست قومی و ملیتی پزشکیان بر ایجاد یک نظام عادلانه و منصفانه برای تمام ملیت‌های ایرانی تمرکز دارد.

در این نظام، همه گروه‌ها می‌توانند در فرایندهای سیاسی و اجتماعی حضور یابند و صدای خود را به‌خوبی منعکس کنند.

انتصاب پزشکیان به عنوان نهمین رئیس‌جمهور خامنه‌ای ممکن است یک نقطه عطف در سیاست‌های قومی کشور باشد، به شرطی که وی به وعده‌های خود عمل کند.

بدون شک، تنوع ملیتی و فرهنگی یکی از ویژگی‌های بارز اجتماعی و سیاسی ایران است. اقوام مختلفی از جمله فارس‌ها، آذری‌ها، کردها، بلوچ‌ها، عرب‌ها، لرها و ترکمن‌ها و… با زبان‌ها و فرهنگ‌های متنوع در ایران زندگی می‌کنند.

این تنوع ملیتی از نظر فرهنگی و اجتماعی، یک جامعه پویا و چندفرهنگی را ایجاد کرده است، اما از نظر سیاسی همواره یک چالش اساسی برای حکومت بوده است.

بهانه ملایان برای عدم احقاق حقوق ملیت‌ها، تجزیه‌طلبی

چرا که سیاست‌های ملیت‌ها تحت تأثیر نگرانی از تجزیه حاکمیت ملی، به تبعیضات ناروایی منجر شده است. حکومت ملایان ادعا می‌کند که مشارکت اقوام و ملیت‌ها در سیاست، تجزیه‌طلبی را تشدید می‌کند.

این در حالی است که هیچ‌یک از این اقوام هرگز صدایی جز صدای حفاظت از تمامیت ارضی ایران سر نداده‌اند. اما حکومت با نادیده گرفتن حقوق این اقوام، بهانه‌هایی مانند ادعای تجزیه‌طلبی را مطرح کرده است.

در کشورهای توسعه‌یافته که دارای تنوع قومی و فرهنگی هستند، تکثرگرایی قومی سیاست غالب است. در این کشورها، حقوق شهروندی بر اساس زندگی در چارچوب کشور تعریف می‌شود و وابستگی قومی مانع بهره‌مندی از حقوق شهروندی نمی‌شود.

[ایران، حقوق ملیت ها آنچه و باید بنا شود]

اما در ایران تحت حاکمیت ملایان، به‌ویژه در زمینه توزیع قدرت و مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها، با تبعیض‌های آشکاری مواجه هستیم. این نوع بی‌عدالتی و نابرابری موجب احساس عدم تعلق به حاکمیت ملی شده است.

اکنون تلویحا پزشکیان فرصتی را برای دستیابی اقوام و ملیت‌های کشور به حقوق برابر با سایر اقوام فراهم کرده است، اما هنوز مشخص نیست که این اتفاق چگونه رقم خواهد خورد و آیا هسته سخت قدرت چنین اجازه‌ای به پزشکیان خواهد داد یا خیر؟

اگر پزشکیان بخواهد با انتصاب چند وزیر یا دادن پست‌های کلیدی به نمایندگان ملیت‌ها این سیاست را اجرا کند، قطعاً تندروها برای دولت او مشکلاتی ایجاد خواهند کرد که مانع از برقراری عدالت عمومی خواهد شد.

آشفتگی آن‌ها از انتشار بیانیه ستاد پزشکیان درباره مناطق، ملیت‌ها، ادیان و مذاهب کشور و هجوم انتقادات به او و اعضای ستادش، گواهی بر این ادعاست.

مطالبات ملیت‌ها و فضای انفجاری ناشی از عدم تحقق آن

در مقابل، ملیت‌های حاشیه‌نشین نیز به وعده‌های پزشکیان درباره عدالت و برابری، به‌ویژه اعمال تبعیض مثبت، دل خوش کرده‌اند و اکنون دستیابی به حقوق برابر و داشتن وزیر و معاون رئیس‌جمهور به مطالبه اصلی آن‌ها تبدیل شده است.

در صورت عدم تحقق این مطالبات، مدیریت پزشکیان بر مناطق جغرافیایی سکونت اقوام سخت خواهد شد و شکاف و بی‌اعتمادی را افزایش خواهد داد.

اگر فرجی در این زمینه صورت بگیرد، بازشدن فضای سیاسی به نفع ملیت‌ها و ترویج یک گفتمان تکثرگرا نتیجه آن خواهد بود.

در چنین وضعیتی، سطح مطالبات برای گرفتن حقوق از دست‌رفته افزایش خواهد یافت و به موازات این امر، واکنش‌های افراطیون اصول‌گرای مرتجع نیز شدت خواهد گرفت.

بنابراین، مدیریت این موضوع برای پزشکیان کاری حساس و پیچیده خواهد بود. تجربه حکومت در ۴.۵ دهه اخیر به‌خوبی نشان داده است که حذف و ادغام ملیت‌ها نه تنها موفق نبوده بلکه به نتایج کاملا منفی منجر نشده است.

اکنون شاید فرصتی برای تعامل و پذیرش این امر فراهم شده است که می‌تواند به یک الگوی جدید از سیاست پذیرش و احقاق حقوق ملیت‌ها منجر شود.

نگرانی از خطر تجزیه کشور نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن حقوق شهروندی ملیت‌ها باشد، چرا که تجزیه کشور زمانی رخ می‌دهد که ملیت‌ها طرد و نادیده گرفته شوند.

اما با تمامی این توصیفات و سرکوب و کشتاری عریانی که حاکمیت ملایان از روز نخستدر مورد ملیت‌ها از خود بروز داده و حتی تا کنون و در اعتراضات ۱۴۰۱ در سیستان و بلوچستان و کردستان شاهد آن بودیم بعید به نظر می‌رسد از دولت پزشکیان و وعده‌‌های آن ‌آبی برای ملیت‌‌های ایرانی گرم شود.

نظرات

نظر (به‌وسیله فیس‌بوک)